Du lịch Hà Nội đã hồi phục mạnh mẽ sau đại dịch Covid-19 và đang đi vào giai đoạn phát triển “bùng nổ”.
Giai đoạn 2022-2024, lượng khách du lịch đến Hà Nội tăng trưởng bình quân trên 21%/năm.
Riêng năm 2024, Hà Nội đón 27,88 triệu lượt khách. Sáu tháng đầu năm 2025 đã đón 15,56 triệu lượt khách, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm 2024; trong đó, khách quốc tế đạt 3,66 triệu lượt, tăng 21,8%.
Với tốc độ tăng trưởng như hiện nay, nhiều khả năng Hà Nội sẽ vượt mục tiêu đón 31 triệu lượt khách, với tổng thu hơn 130.000 tỷ đồng trong năm 2025.
Hiện Hà Nội có hơn 130 điểm du lịch, trong đó có 54 điểm và khu du lịch được công nhận cấp thành phố. Nhiều điểm đã tạo dấu ấn với sản phẩm trải nghiệm mới, ứng dụng công nghệ như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, Nhà tù Hỏa Lò, Khu du lịch Ao Vua, Chùa Hương…
Mặc dù đạt được thành tựu quan trọng trong giai đoạn vừa qua, song hiện nay Hà Nội cùng cả nước đã chuyển sang vận hành mô hình chính quyền hai cấp.
Điều này đặt ra thời cơ cũng như thách thức, đòi hỏi kinh tế du lịch cần có những điều chỉnh nhất định để thích ứng. Về thuận lợi, cấp xã hiện là nơi trực tiếp quản lý các điểm đến, di tích, làng nghề - nguồn tài nguyên quan trọng hàng đầu trong du lịch.
Mô hình này giúp cấp xã, phường chủ động hơn trong việc rà soát, quy hoạch, tổ chức lại không gian và phối hợp các đơn vị liên quan để thúc đẩy truyền thông, phát triển sản phẩm, bảo tồn di sản và bảo đảm an ninh, vệ sinh môi trường…
Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á Phạm Hải Quỳnh cho rằng, mô hình chính quyền hai cấp giúp các địa phương mở rộng không gian phát triển du lịch; thống nhất trong quản lý, chia sẻ hạ tầng, kết nối tài nguyên để xây dựng sản phẩm đặc trưng, hình thành tour tuyến mới hấp dẫn, tránh sự manh mún, dàn trải.
Về thách thức, nhiều tour, tuyến du lịch, hoạt động giới thiệu, quảng bá trước đây được xây dựng theo mô hình quản lý cấp quận, huyện; khi chuyển sang mô hình hoạt động mới, các xã, phường vừa phải điều chỉnh không gian nội bộ của xã, phường mình phụ trách, vừa phải đẩy mạnh công tác liên kết để có thể phát huy những thành quả du lịch giai đoạn trước đó.
Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết, sở đề nghị các xã, phường tăng cường quản lý nhà nước về du lịch; kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm về môi trường, an toàn, chất lượng dịch vụ; quản lý chặt chẽ điểm đến, phòng ngừa tình trạng chèo kéo, ép giá, gây phiền hà cho du khách; mỗi địa phương phấn đấu có ít nhất một điểm du lịch được công nhận trong giai đoạn 2025-2030.
Một yêu cầu đặt ra cho du lịch Hà Nội hiện nay là du lịch xanh - du lịch bền vững. Phó Chủ tịch Liên Chi hội Đào tạo Du lịch Việt Nam, Phó Giáo sư Phạm Trung Lương cho rằng, du lịch xanh là phương thức phát triển du lịch thân thiện môi trường, dựa trên nguyên tắc: sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường và ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường.
Hà Nội cần sớm ban hành bộ tiêu chí riêng; tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức cho đội ngũ quản lý; huy động nguồn lực từ nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng; đẩy mạnh hợp tác với các địa phương, tổ chức quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ nhằm phát triển du lịch theo hướng này.
Hiện nay, một số đơn vị đã tiến hành chuyển đổi xanh, như triển khai bán vé điện tử, quản lý du khách hiệu quả, giảm thiểu rác thải… Song, nhìn chung sự chuyển đổi theo hướng du lịch xanh-bền vững còn nhiều hạn chế.
Thực tế đòi hỏi cần thay đổi tư duy, nhận thức của cả nhà quản lý cũng như những người làm du lịch về tầm quan trọng của du lịch xanh, du lịch bền vững, nhất là khi khách quốc tế ngày càng đề cao yếu tố xanh trong lựa chọn sản phẩm.
Ông Trần Trung Hiếu khẳng định, ngành du lịch Thủ đô sẽ tập trung vào chiều sâu, giữ bản sắc, gắn di sản và văn hóa bản địa, phát triển theo cụm-tuyến-vùng, phù hợp nhu cầu thị trường; kiên định mục tiêu phát triển theo hướng xanh, bền vững; nâng cao chất lượng điểm đến; tăng cường liên kết giữa chính quyền-doanh nghiệp-cộng đồng; áp dụng mạnh mẽ công nghệ số để phát triển du lịch đáp ứng những yêu cầu mới của thời đại và cuộc sống.
