Đáng chú ý, từ khi bộ máy chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, phương châm “4 tại chỗ” đã cho thấy vai trò then chốt của chính quyền cấp cơ sở trong việc chủ động phòng ngừa, ứng phó kịp thời và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.
Phát huy vai trò tuyến đầu của chính quyền địa phương
Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, cấp huyện “trung gian” được lược bỏ, sự thay đổi này giúp bộ máy chính quyền gọn nhẹ, vai trò của chính quyền cấp xã, phường được nâng cao, đây cũng là đầu mối giải quyết công việc nhanh chóng cho người dân. Tuy nhiên, khi xảy ra thiên tai, bão lũ, trách nhiệm và khối lượng công việc của cấp xã, phường phát sinh cũng lớn hơn rất nhiều.
Không còn cấp huyện, đồng nghĩa với việc cấp xã sẽ phải tự chủ động ở hầu hết mọi việc để bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, của Nhà nước khi thiên tai xảy ra. Đây cũng là thước đo về năng lực cho các địa phương khi triển khai bộ máy mới. Trong cơn bão số 10 vừa qua, thôn Ít Nộc, xã Văn Bàn bị cô lập do hàng chục điểm sạt lở gây chia cắt. Tuy nhiên, nhờ chủ động từ sớm, các hộ dân đã kịp di chuyển đến nơi an toàn khi cơn bão đi qua.
Tại điểm trường Ít Nộc, một trong những vị trí an toàn nhất của thôn, tám hộ dân bị mất hoàn toàn nhà cửa và gần 20 hộ khác ở trong khu vực nguy hiểm vẫn đang tạm trú tại đây. Nếu thời tiết tiếp tục có diễn biến xấu, nơi đây sẽ trở thành địa điểm tập kết lực lượng, lương thực, thực phẩm, trở thành trung tâm chỉ huy phòng chống thiên tai của thôn.
Ủy ban nhân dân xã Văn Bàn cũng bố trí lực lượng nhanh chóng khắc phục các điểm sạt lở, đồng thời sắp xếp nhân lực đi bộ hàng chục cây số để tiếp tế nhu yếu phẩm đến tận tay bà con. Bí thư Chi bộ thôn Ít Nộc Triệu Thị Mấy cho biết, chúng tôi đã tiến hành rà soát được 20 hộ an toàn để có thể làm nơi di chuyển. Lương thực, thực phẩm của xã hỗ trợ cũng đã được tập kết đầy đủ, nếu trong những ngày tới mưa lũ tiếp tục diễn biến bất thường thì người dân vẫn có thể yên tâm, không cần lo lắng về nơi ăn nghỉ.
Tại thôn Làng Chút, hàng trăm người dân cũng được huy động cùng cán bộ xã tham gia đóng bao tải cát để đắp bờ đê ngăn lũ. Bên dưới lòng suối, ba chiếc máy xúc cũng làm việc hết công suất để nạo vét, khơi thông dòng chảy, tất cả với một mục tiêu phòng chống mưa lũ, bảo vệ cao nhất tính mạng và tài sản của nhân dân. Đồng chí Phan Thanh Hưng, Chỉ huy trưởng, Ban Chỉ huy Quân sự xã Văn Bàn cho biết: Lực lượng quân sự xã đã phối hợp chặt chẽ với các thôn, bản, chủ động tổ chức các lực lượng rà soát các khu vực có nguy cơ cao, các khu vực trọng điểm về thiên tai để cảnh báo và di dời nhân dân đến nơi an toàn, sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống xảy ra.
Với phương châm “4 tại chỗ” vừa triển khai công tác khắc phục hậu quả bão số 10, vừa triển khai công tác phòng chống bão số 11, xã Văn Bàn đã thành lập 6 Tổ công tác xuống địa bàn các thôn, bản kiểm tra và khắc phục. Đồng thời huy động hơn 300 người và phương tiện giúp nhân dân di chuyển người, tài sản đến nơi an toàn. Đối với các điểm dân cư có nguy cơ ngập lụt và sạt lở nguy hiểm sẽ tiếp tục thực hiện sơ tán người dân, tài sản, bảo đảm an toàn.
Đồng chí Vũ Xuân Thủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Văn Bàn cho biết: “Chúng tôi bố trí lực lượng trực 24/24 giờ để bảo đảm xử lý mọi tình huống thiên tai xảy ra trong thời gian sớm nhất. Xã đã chủ động bảo đảm các điều kiện cần thiết theo phương châm “4 tại chỗ” gồm: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ. Cùng với đó, xã cũng đang tích cực tìm kiếm các quỹ đất an toàn, lâu dài, đồng thời huy động mọi nguồn lực để sắp xếp dân cư ra khỏi các khu vực nguy hiểm. Dù khó khăn, nhưng chúng tôi quyết tâm khắc phục, bảo đảm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của nhân dân”.
Chủ động phòng, chống thiên tai từ sớm, từ xa
Tranh thủ thời tiết nắng ráo ngay sau khi cơn bão số 10 đi qua, cùng với việc khắc phục hậu quả, xã Dương Quỳ cũng kêu gọi hàng trăm cán bộ, giáo viên và nhân dân trên địa bàn tham gia hỗ trợ người dân gặt lúa sớm để tránh bão số 11. Từ mờ sáng, trên khắp các cánh đồng, tiếng hô hào gọi nhau đi gặt, tiếng máy tuốt lúa chạy hết công suất đã cho thấy sự khẩn trương, chủ động của chính quyền địa phương, với quyết tâm hạn chế thấp nhất thiệt hại xảy ra.
Vừa thoăn thoắt bó lúa để nhờ các cán bộ xã gánh ra máy tuốt, vừa trò chuyện, chị La Thị Hải ở Bản Pàu niềm nở cho biết: “Nhà tôi trồng hơn 4 sào lúa, thời điểm này lúa cũng bắt đầu chín, nhưng do ảnh hưởng của cơn bão số 10 gây mưa lớn cho nên lúa bị đổ cả. Lại nghe tin bão số 11 sắp đổ bộ vào, cả nhà tôi lo lắng mấy ngày hôm nay, may sao chính quyền xã thông báo cử cán bộ đến hỗ trợ, gia đình tôi rất phấn khởi, 4 sào lúa này có mọi người giúp chỉ cần một buổi là có thể xong, nếu để gia đình tự gặt thì phải mất vài ngày”.
Đồng chí Nguyễn Thị Trâm, Bí thư Đảng ủy xã Dương Quỳ cho biết: “Xã đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp ứng phó ngay từ khi có những cảnh báo từ các cơ quan chuyên môn và chính quyền cấp tỉnh. Do đó, trong cơn bão số 10 vừa qua, nhiều hộ dân được di dời đến nơi an toàn. Đến nay, địa phương không có thiệt hại về người.
Đối với cơn bão số 11, chúng tôi chủ động họp Ban Chỉ đạo xã để đề ra những kịch bản cụ thể ứng phó với mưa bão, đồng thời chia thành các tổ, đội phụ trách các thôn, bản hỗ trợ nhân dân thu hoạch lúa chạy bão. Đồng thời, xây dựng các phương án, chuẩn bị phương tiện, vật tư, bảo đảm công tác hậu cần luôn sẵn sàng khi có thiên tai”.
Có thể thấy, khi cấp cơ sở nắm chắc tình hình, chủ động trong mọi tình huống, thiệt hại do thiên tai sẽ được giảm đến mức thấp nhất. Đặc biệt, khi vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, phương châm “4 tại chỗ” đã được phát huy triệt để, chính quyền cấp xã đã thể hiện vai trò quan trọng: Gần dân, sát dân, hết lòng vì nhân dân, là lực lượng tuyến đầu, là lá chắn bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.
