Khai thác phù hợp với thực tiễn
Sau sáp nhập đơn vị hành chính, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã tiến hành rà soát toàn diện hệ thống thiết chế văn hóa từ cấp tỉnh đến cơ sở, nhằm tổ chức lại theo hướng tinh gọn, phù hợp thực tiễn. Hiện nay, hệ thống cơ bản được duy trì với quy mô tương đối đồng bộ. Theo thống kê, cấp tỉnh hiện có 3 nhà văn hóa thiếu nhi, 3 bảo tàng, 3 thư viện, 3 trung tâm văn hóa, Nhà hát nghệ thuật Lâm Đồng, Nhà hát và triển lãm văn hóa nghệ thuật, 2 nhà văn hóa lao động.
Toàn tỉnh có 73/124 xã, phường, đặc khu có trung tâm văn hóa hoặc nhà văn hóa, trong đó có 27 nhà văn hóa đạt chuẩn; 2.493/2.771 thôn, buôn, tổ dân phố có nhà văn hóa-khu thể thao, trong đó có 1.321 nhà văn hóa-khu thể thao đạt chuẩn. Về nguồn nhân lực vận hành các thiết chế văn hóa, cấp tỉnh có 358 viên chức và người lao động; mỗi địa phương cấp xã có từ 7- 10 công chức, viên chức phòng văn hóa-xã hội; cấp thôn có từ 1-3 người phụ trách quản lý và tổ chức các hoạt động sinh hoạt.
Thời gian qua, ở cấp thôn, buôn, tổ dân phố, phần lớn các nhà văn hóa- khu thể thao đã trở thành điểm sinh hoạt quen thuộc của người dân, cộng đồng. Tại đây, các hoạt động hội họp, sinh hoạt định kỳ, lễ hội truyền thống, giao lưu văn nghệ, thể dụcthể thao được tổ chức thường xuyên. Nhiều địa phương duy trì hiệu quả các câu lạc bộ dân ca, dân vũ liên thế hệ, nhờ đó tạo môi trường để các giá trị văn hóa truyền thống được trao truyền tự nhiên.
Nghệ nhân ưu tú K’Tiếu ở xã Di Linh chia sẻ: “Được Nhà nước đầu tư xây dựng nhà văn hóa, hỗ trợ cồng chiêng, trang phục truyền thống… việc truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ được thuận lợi hơn, người dân ở thôn, buôn có không gian sinh hoạt cộng đồng, giao lưu văn hóa-văn nghệ, thể thao, qua đó thắt chặt thêm tình đoàn kết, hỗ trợ nhau vươn lên”.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, ở cấp xã, nhiều địa phương đã chủ động ban hành cơ chế hỗ trợ kinh phí, xây dựng quy chế hoạt động cho các trung tâm văn hóa-thể thao và nhà văn hóa thôn, buôn. Ở cấp tỉnh, các hoạt động văn hóa nghệ thuật, tuyên truyền lưu động, cổ động trực quan cũng được duy trì thường xuyên. Kết quả cho thấy, hệ thống thiết chế văn hóa từng bước khẳng định vai trò phục vụ nhiệm vụ chính trị và đáp ứng nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ văn hóa ngày càng đa dạng của nhân dân.
Phó Giám đốc Sở Nguyễn Thị Bích Ngọc cho biết: “Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, ngành đã chủ động rà soát toàn bộ hệ thống thiết chế văn hóa để có phương án khai thác phù hợp thực tiễn. Các mô hình câu lạc bộ, sinh hoạt văn hóa, thể thao, hoạt động trải nghiệm sáng tạo tiếp tục được nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng đời sống tinh thần và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương”.
Hướng tới vận hành hiệu quả
Theo đánh giá, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tế cho thấy hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tại Lâm Đồng vẫn còn không ít hạn chế, cần được tháo gỡ để phát huy hiệu quả. Đó là tình trạng thiếu đồng bộ về cơ sở vật chất và trang thiết bị, nhất là ở vùng sâu, vùng xa; nhiều nhà văn hóa đã xuống cấp, diện tích nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng ngày càng tăng.
Sau sáp nhập, có nơi xảy ra tình trạng dư thừa hoặc sử dụng chưa hợp lý các công trình hiện có; chưa huy động tốt nguồn lực xã hội cho hoạt động văn hóa; chất lượng nguồn nhân lực vận hành các thiết chế chưa đồng đều, thiếu chuyên môn sâu... Để khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở trong giai đoạn mới, ngành văn hóa tỉnh Lâm Đồng xác định, tăng cường củng cố tổ chức và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; rà soát, bố trí đội ngũ cán bộ phù hợp, đẩy mạnh đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ gắn với ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, vận hành; thống nhất cơ chế quản lý.
Cùng với đó, hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa theo hướng đồng bộ, phù hợp thực tiễn; đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực xã hội; tiếp tục rà soát, sắp xếp, cải tạo các công trình hiện có nhằm phát huy tối đa công năng sử dụng. Theo ý kiến của các chuyên gia, định hướng đổi mới nội dung và phương thức hoạt động được xem là yếu tố then chốt. Do vậy, các hoạt động văn hóa cần thiết thực, đa dạng, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, gắn với nhu cầu thực tế của người dân và đặc trưng văn hóa từng địa phương.
Đồng thời, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng trong việc duy trì và khai thác các thiết chế, từ đó tạo sự chủ động, sáng tạo và hoạt động bền vững. Nhà nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên Đặng Trọng Hộ cho rằng: “Cần tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo với mục tiêu đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa. Từ đó phát hiện, nhân rộng mô hình tiêu biểu phù hợp vùng miền, địa phương, lứa tuổi và đặc thù văn hóa, để những hạ tầng cơ sở này thật sự trở thành điểm đến thu hút người dân”.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười khẳng định, tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư, nâng cấp và ưu tiên nguồn lực để xây dựng, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở; đồng thời, phát huy tốt công năng sử dụng phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.
