Tại Hội thảo tổng kết Sáng kiến hợp tác thể thao vì sức khỏe cộng đồng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các chuyên gia y tế, giáo dục đã cảnh báo về “khủng hoảng thiếu vận động” ở giới trẻ Việt Nam. Theo đó, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ thanh, thiếu niên ít vận động ở mức cao, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai chưa đáp ứng khuyến nghị vận động tối thiểu mỗi ngày. Còn theo số liệu từ NCD Risk Factor Collaboration, chiều cao trung bình của người Việt hiện xếp thứ 153/201 quốc gia và vùng lãnh thổ, với nam giới là 168,1 cm và nữ giới 156,2 cm, thấp hơn mức trung bình thế giới.
Theo các chuyên gia, tình trạng ít vận động của giới trẻ không hoàn toàn là do lười biếng, mà chịu tác động của nhiều nguyên nhân. Áp lực học tập và công việc khiến nhiều người không còn thời gian, năng lượng để rèn luyện thể chất, công nghệ số phát triển khiến hầu hết nhu cầu giải trí, giao tiếp đều có thể thực hiện ngay trên màn hình. Và thiếu không gian, điều kiện tập luyện khi các đô thị còn hạn chế về công viên, sân chơi, trong khi chi phí sử dụng sân bãi thể thao khá cao. Ngoài ra, nhiều gia đình cũng muốn con em chú tâm học văn hóa, ít đầu tư về hoạt động thể thao. Tất cả tạo nên một lối sống tĩnh tại đang phổ biến trong giới trẻ hiện nay.
Đáng lo ngại, thiếu vận động thể chất là một trong những nguyên nhân dẫn đến béo phì, tim mạch, tiểu đường và các vấn đề sức khỏe tâm thần. Trên thực tế, vấn đề này không còn là vấn đề mới ở Việt Nam, nhưng để giải quyết đòi hỏi phải có sự đồng bộ, quyết liệt của các bộ, ban, ngành, gia đình và ngay từ học đường, thậm chí các cấp mầm non, mẫu giáo.
Nhiều năm qua, Cục Thể dục thể thao và ngành Giáo dục-Đào tạo tích cực chủ động triển khai các hoạt động phối hợp nhằm chỉ đạo, hướng dẫn công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học. Các sự kiện như Hội khỏe Phù Đổng toàn quốc, các giải thể thao toàn quốc từng môn thể thao cho học sinh, sinh viên... được tổ chức, nhưng chưa thật sự hiệu quả để lan tỏa, hấp dẫn giới trẻ. Hội khỏe Phù Đổng là sân chơi lớn nhất nhưng diễn ra 4 năm một lần, trong khi các quốc gia trong khu vực như Thái Lan có hệ thống giải đấu học đường thường niên với lịch thi đấu xuyên suốt năm học.
Từ năm 2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát động phong trào “Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên” trên toàn quốc. Theo Cục trưởng Thể dục thể thao Nguyễn Danh Hoàng Việt, nhiều hoạt động cộng đồng và giải đấu phù hợp với từng địa phương sẽ được tổ chức nhằm khuyến khích rèn luyện thể chất. Trong trường học, ngoài các môn truyền thống như bóng đá, bóng rổ... cần thêm những môn mới như pickleball để thu hút học sinh. Tuy nhiên, quan trọng vẫn là xây dựng hệ thống câu lạc bộ học đường bài bản, cơ sở vật chất, đội ngũ huấn luyện và những người có khả năng truyền cảm hứng cho giới trẻ.
Ông Đặng Hà Việt, nguyên Cục trưởng Thể dục thể thao nhận định: “Cục Thể dục thể thao và Bộ Giáo dục và Đào tạo phải có trách nhiệm xác định những môn thể thao trọng điểm để đưa vào nhà trường, từ đó vừa giúp học sinh vận động, chơi ít nhất một môn thể thao, vừa là cơ sở để tuyển chọn tài năng”. Ông cũng cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đang tác động đáng kể đến sức vận động của giới trẻ, nhưng việc sử dụng Internet cũng có mặt tích cực vì có thể hiểu sâu hơn về khoa học, vận động.
Cùng với đó, các hoạt động thi đấu thể thao, ngoài các nội dung dành cho người trưởng thành, cũng cần quan tâm hơn tới lứa tuổi nhỏ. Trên thực tế ở nhiều giải marathon thời gian qua đã có những cuộc thi cho vận động viên nhí từ 6-7 tuổi, tạo nên sức hút lớn. Những môn thể thao như bóng đá, bóng rổ, cầu lông, trượt patin, khiêu vũ thể thao... cũng có số lượng lớn trẻ em tập luyện. Nếu được tham gia các hoạt động thể chất thường xuyên trong môi trường vui vẻ, hứng thú, trẻ em sẽ từng bước hình thành và duy trì thói quen vận động lâu dài.
Thêm nữa, thể thao với giới trẻ, đặc biệt là học đường, không đơn thuần là hoạt động thể chất, mà là nền tảng để cải thiện chiều cao, thể lực và chất lượng giống nòi của con người Việt Nam.
