Nhặt từ sách

Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội lần thứ III, Hội Nhà báo Việt Nam. Ảnh tư liệu
Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội lần thứ III, Hội Nhà báo Việt Nam. Ảnh tư liệu

Có đồng chí hỏi kinh nghiệm làm báo của Bác. Kinh nghiệm của Bác là kinh nghiệm ngược. Bác học viết báo Pháp trước, rồi học viết báo Trung Quốc, rồi sau mới học viết báo Việt Nam.

(...) Lúc ở Pari, tuy biết nhiều tội ác của thực dân Pháp, nhưng không biết làm thế nào để nêu lên được. Một đồng chí công nhân ở tòa báo Đời sống thợ thuyền cho Bác biết báo ấy có mục "tin tức vắn", mỗi tin chỉ năm ba dòng thôi và bảo Bác có tin tức gì thì cứ viết, đồng chí ấy sẽ sửa lại cho. Từ đó, ngoài những giờ lao động, Bác bắt đầu viết những tin rất ngắn. Mỗi lần viết làm hai bản, một bản đưa cho báo, một bản thì giữ lại. Lần đầu tiên thấy tin được đăng thì rất sung sướng. Mỗi lần đều đem tin đã đăng trên báo so với bài mình đã viết, xem sai chỗ nào. Về sau đồng chí ấy bảo Bác cố viết dài thêm vài dòng nữa, rồi lại vài dòng nữa... Cứ thế kéo dài đến 15, 20 dòng, rồi đến cả một cột dài. Lúc đó đồng chí ấy lại bảo: "Thôi, bây giờ phải viết rút ngắn lại, cũng những việc như vậy nhưng phải viết cho rõ, cho gọn".

Các báo đăng bài của mình đều là báo phái "tả", đều nghèo, không trả cho mình đồng tiền nào. Mình ngày thì đi làm, tối đi mít-tinh, tuy khá vất vả, nhưng vẫn cố gắng viết để nêu tội ác của bọn thực dân.

(...) Có một thời gian mình làm cả chủ bút, chủ nhiệm, giữ quỹ, phát hành và bán báo của tờ báo Paria. Các đồng chí người thuộc địa Á-Phi viết bài và quyên tiền, còn bao nhiêu công việc mình đều bao hết.

(...) Khi đến Hoa Nam, mình lại tập viết báo Trung Quốc. Mỗi lần viết xong, mình sửa đi sửa lại mấy lần rồi mới gửi đến Cứu vong nhật báo... Thấy bài mình đã được đăng, lại được đóng khung, điều đó khuyến khích mình tiếp tục viết.

(...) Năm 1941, bí mật về nước. Theo lời dạy của Lênin là: Tờ báo là công cụ tuyên truyền, cổ động, tổ chức và lãnh đạo. Cho nên mình cố gắng ra một tờ báo ngay và phải làm rất bí mật vì luôn luôn có mật thám của Pháp, Nhật và Bảo Đại rình mò. Điều kiện sinh hoạt thì bữa đói, bữa no. Làm báo thì phải có đá in. Mấy đồng chí đã đi lấy trộm những tấm bia đá rồi mài mất mấy ngày mới thành bản in. In thì phải viết chữ trái lên đá, thế là có một đồng chí phải hì hục học tập viết chữ trái. Mấy số báo đầu, ba bốn anh em cùng làm, nhưng in cứ toe toét, chỉ in được ít và xấu xí. Nhưng về sau cứ tiến bộ dần, mỗi lần in được gần 300 số. Phải đặt bia đá "nhà in" ở ba chỗ khác nhau. Khi động chỗ này thì chạy đến chỗ khác mà in và báo vẫn ra đúng kỳ. Địch chịu không làm gì được.

Vấn đề giấy cũng gay. Lúc bấy giờ ai mua nhiều giấy, địch cũng nghi và theo dõi. Các chị em mỗi người đi chợ mua năm, mười tờ, nói dối là mua cho con cháu học, rồi góp lại để in báo.

In bản đá, muốn sửa chữ thì phải dùng axít. Mà axít thì mua đâu được? Có đồng chí nghĩ ra cách dùng chanh thay cho axít, chị em lại giúp mua chanh để ủng hộ báo.

Còn việc phát hành: Để báo ở các hang đá bí mật. Các đồng chí phụ trách cơ sở Việt Minh cứ đến đó mà lấy. Báo bán hẳn hoi, chứ không biếu.

(...) Kinh nghiệm của 40 năm là không sợ khó, có quyết tâm. Không biết thì phải cố gắng học, mà cố gắng học thì nhất định học được. Bây giờ các cô, các chú có điều kiện học tập dễ dàng hơn Bác trước kia. Mong các cô, các chú cố gắng và tiến bộ!”.

(Bài nói tại Đại hội lần thứ II Hội Nhà báo Việt Nam, ngày 16/4/1959. “Hồ Chí Minh toàn tập”, tập 12, trang 168 đến 171, NXB Chính trị quốc gia Sự thật).

Có thể bạn quan tâm

Bộ tác phẩm “Nước non vạn dặm” của nhà văn Nguyễn Thế Kỷ. Ảnh tư liệu

Hai con đường nghệ thuật cùng đi tới hình tượng Hồ Chí Minh

Viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là thử thách lớn với người cầm bút. Hai tiểu thuyết “Búp sen xanh” (NXB Kim Đồng, tái bản nhiều lần) của nhà văn Sơn Tùng và “Nợ nước non” (NXB Văn học, 2022) - tập 1 trong bộ tiểu thuyết “Nước non vạn dặm” của nhà văn Nguyễn Thế Kỷ có thể xem là hai thành tựu nổi bật của nghiệp văn mỗi tác giả. Ra đời ở hai thời điểm khác nhau, mang dấu ấn phong cách của hai thế hệ nhà văn khác nhau, nhưng cả hai đều gặp nhau ở một điểm cốt lõi: Khắc họa Hồ Chí Minh trước khi Người trở thành vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc…

Hình ảnh tại sự kiện Vietnam GameVerse 2026.

Biến game thành nguồn lực tăng trưởng

Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh và động lực tăng trưởng kinh tế. Game Việt được kỳ vọng góp phần tạo sự phát triển bứt phá cho công nghiệp văn hóa.

Sống lại cảm xúc đẹp về người thầy

Sống lại cảm xúc đẹp về người thầy

Nhà văn Nguyễn Thị Thiện là nhà giáo, cả đời gắn bó với nghề dạy học, dù đã hưu trí nhưng vẫn đau đáu nghĩ về mái trường, đồng nghiệp và những thế hệ học trò. Từ tình yêu ấy, chị đã tìm từ nhiều nguồn và viết cảm nhận những tác phẩm thơ ca tâm đắc về thầy cô, mái trường trong “Con đò thời gian”, NXB Tri thức ấn hành tháng 8/2026.

Cựu sinh viên khóa 43 bên các thầy cô trong ngày vui.

Giữ chất Văn

Như nhiều lĩnh vực-đơn vị đào tạo khác thường hình thành nên tính chất nghề nghiệp của những người theo học, nhưng thêm đặc thù gắn bó chặt chẽ với đời sống tinh thần, năng lực cảm thụ và ý thức tôn vinh cái đẹp, mà cái nôi Văn khoa Tổng hợp xưa, đã được cho là dần bồi đắp nên một chất Văn trong lớp lớp những con người từ nơi này lớn lên.

Tranh số 12, vẽ 2025.

Chơi cùng “Chuyện của những giấc mơ”

Trong một loạt những sự kiện văn hóa trong nhiều lĩnh vực mang tính liên hoan cộng đồng cùng lúc đang diễn ra ở Thủ đô, chiều thứ bảy 14/11 vừa qua, triển lãm mỹ thuật với “Chuyện của những giấc mơ” đã khai mạc tại Art30 Gallery (30 Quang Trung, phường Cửa Nam, Hà Nội).

Giữ truyền thống cho tương lai

Giữ truyền thống cho tương lai

Trong “Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026”, có sự kiện "Con đường sơn mài Việt - Nhật" diễn ra tại 47 Hàng Dầu, Hoàn Kiếm.

Du khách quốc tế trải nghiệm in mộc bản tại triển lãm.

Danh nho - Tổ nghề, cuộc tôn vinh“hai trong một”

Giá trị của người hiền tài không chỉ được ghi dấu trên những tấm bia đá, mà còn hiện diện trong những nghề truyền thống nuôi sống bao thế hệ. Triển lãm “Tổ nghề và danh nho nước Việt” mở ra góc nhìn mới về di sản khoa bảng, nơi tri thức gắn liền với lao động, sáng tạo và đời sống nhân dân.

Xiếc Việt tìm người xem trong thời đại số

Xiếc Việt tìm người xem trong thời đại số

Những năm gần đây, nghệ thuật xiếc Việt Nam đứng trước câu hỏi “Đổi mới thế nào để tiếp cận nhiều khán giả hơn?”. Về vấn đề này, ông Phùng Đắc Nhẫn (trong ảnh), Phó Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã chia sẻ những cơ hội, thách thức và định hướng phát triển xiếc trong thời gian tới.

“Mày chơi với anh một vụ không?”

Thi thoảng, anh Tùng gọi tôi: “Mày chơi với anh một vụ không?”. “Chơi” là làm chung một dự án về di sản. Tôi đến, nghe anh giãi bày những ý tưởng, anh thường kèm câu “các cụ nhà mình oách đấy chứ”. Theo con mắt thị trường của tôi, ý tưởng của anh thường như hái sao trên trời, chín phần khó, may ra một phần ăn. Tôi động viên rồi không tham gia. Anh vẫn làm. Bữa sau, anh lại gọi.

Đêm thơ "Vừng ơi mở cửa" tại ký túc xá Mễ Trì vào năm 2018 gợi nhắc ký ức một thời của nhiều thế hệ giảng viên, sinh viên Văn khoa.

Say mê trong “từ trường” Văn khoa

Có những lúc nhớ, nghĩ rằng nếu được học lại Văn khoa thì sẽ phải khác. Ý đó cũng thường đến thôi, như khi mỗi ai muốn làm lại một điều gì. Nhưng, điều mà có lẽ không cần phải làm lại cho tốt hơn, ấy là không khí sáng tác với thầy, với bạn mà chúng tôi đã được vẫy vùng.

"Phố số 11", màu trên giấy, 2026.

Bởi một Hà Nội đẹp xưa đang dần mất...

Cuộc trưng bày cá nhân “Mơ mơ” của họa sĩ Nguyễn Minh, giới thiệu 50 tác phẩm, khai mạc ngày 16/11 tại Huyen Art House, Thành phố Hồ Chí Minh. Đằng sau cái tên nghe có vẻ mơ hồ ấy là nỗi bận lòng của người nghệ sĩ trước một Hà Nội của những vẻ đẹp xưa cũ đang dần mất. Sự kiện này cũng cho thấy những tìm tòi đáng chú ý của anh trong cách tổ chức hình khối, không gian và màu sắc.

Hàng dài khán giả thủ đô mua vé "Nhập cung". Ảnh đơn vị cung cấp

“Nhập cung” để hiểu hơn sân khấu

Trong bối cảnh sân khấu đương đại ngày càng đề cao tính tương tác, các bạn trẻ Phòng Tổ chức biểu diễn và Truyền thông của rạp Hồng Hà (Nhà hát sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam) đã sáng tạo ra “Nhập cung”, đem tới cho khán giả một trải nghiệm nhập vai mới mẻ, đồng thời mở ra không gian mới cho các nhà sáng tạo trẻ.

Họa sĩ Phạm Khắc Quang bên một số tác phẩm của mình.

Tự “khai quật” tâm tư để tìm ra “Loài khác”

Họa sĩ Phạm Khắc Quang nổi tiếng cả trong và ngoài nước về ngành đồ họa sau triển lãm cá nhân đầu tiên tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mang tên “Kịch bản đương đại” (triển lãm 2011, và phần sắp đặt đồ họa khắc gỗ mang tên “Thở” trong đó được mời sang trưng bày tại Đan Mạch năm 2013). Từ ngày 14/11 đến 15/12, anh sẽ cho ra mắt triển lãm "Loài khác" tại Long Biên Art Space (tòa Mipec Long Biên, Hà Nội). Anh chia sẻ với Thời Nay.

Hai cuốn tiểu thuyết mới nhất của nhà văn Đặng Thiều Quang.

Viết văn không có chỗ cho sự may mắn và dễ dãi

Với nhiều tác phẩm văn học “Hoen gỉ”, “Chờ tuyết rơi”, “Tôi & D’ Artagnan”, “Đảo cát trắng”, “Bóng giai nhân”, “Săn cá thần”… được công chúng ưa thích, gần đây là buổi ra mắt tiểu thuyết “Kiếp cầm ca”, “Kẻ mất trí”, nhà văn Đặng Thiều Quang từng tiên phong cổ vũ văn học mạng, và sau đó trở về tiếp tục với việc ra mắt loạt sách in.

"Xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số"

"Xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số"

Chiều 4/11, tại Hà Nội, Alpha Books phối hợp cùng Trường đại học CMC và Đại sứ quán Israel tại Việt Nam tổ chức tọa đàm “Xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số” và ra mắt sách Bí mật cường quốc an ninh mạng.

Lớn lên cùng những bến sông

Lớn lên cùng những bến sông

Những chiếc ghe chở đoàn hội chợ Hương Tràm ghé bến, mang theo ánh đèn, tiếng hát và niềm háo hức cho một xóm nhỏ. Từ cuộc gặp ấy, “Nhái Bầu vừa trôi, vừa lớn” của Nguyễn Chí Ngoan (NXB Kim Đồng, 2026) mở ra hành trình qua miền sông nước Nam Bộ. Theo chân những nhân vật bé nhỏ, bạn đọc đi qua nhiều bến bờ, để nhận ra sự trưởng thành từ những điều tưởng rất bình thường, giản dị.

Lớp học tại nhà cô Hạnh thu hút nhiều em nhỏ đến với tiếng đàn, câu hát quê hương.

Giữ hồn Then qua lời hát, tiếng đàn

Tiếng đàn Tính ngân lên trong căn nhà sàn ở thôn Tân Lập, xã Tân Trào. Cô Triệu Thị Lam Hạnh, Chủ nhiệm CLB Hát Then, đàn Tính xã Tân Trào, gảy từng nhịp, hát chậm một câu Then để học sinh nghe rồi hát theo: “Ới la, quá khứn tạo bứa phung, tốc thâng tua bứa bái…”.

Liên hoan, sáng tạo và vươn tầm

Liên hoan, sáng tạo và vươn tầm

Trong một loạt liên hoan và cuộc thi âm nhạc trên cả nước cuối tuần qua, thì những tiếng âm vang “lớn nhất” ngoài không gian là “Chương trình nghệ thuật đêm hội cồng chiêng quốc tế” tối thứ 7 (7/11) tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (xã Biển Hồ, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai).

Tác phẩm “Tourism-ism”, 2021, của họa sĩ Quách Bắc.

Xa hơn đường chân trời

Sử dụng một phần kỹ thuật cắt dán (collage) kết hợp ngôn ngữ hội họa biểu hình, cách sắp xếp bảng màu cho nền tranh để có thể chứa đựng nhiều ẩn dụ, nhiều bức tranh trong triển lãm hội họa cá nhân của họa sĩ Quách Bắc mở ra không gian đa chiều của những suy tư về mối quan hệ giữa con người với con người và với nơi chốn.

Một hoạt động văn hóa tại không gian phố đi bộ Hồ Gươm. Ảnh: KHIẾU MINH

Không gian văn hóa nào đủ gắn kết cộng đồng?

Đã xuất hiện nguy cơ thương mại hóa quá mức không gian công cộng, không gian văn hóa. Các hoạt động dịch vụ có thể giúp không gian sôi động, có nguồn thu để duy trì hoạt động, nhưng không được lấn át chức năng công cộng hoặc làm cho người thu nhập thấp cảm thấy họ không còn chỗ trong chính không gian chung của mình. Một công viên, một trung tâm văn hóa chỉ thật sự phục vụ xã hội khi mọi người có thể tiếp cận và sử dụng hợp lý mà không bị phân biệt bởi khả năng chi trả.