Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh, nhận định: Tây Bắc là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời là vùng văn hóa đa dạng với nhiều dân tộc cùng sinh sống. Tuy nhiên, khu vực này còn gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp, điều kiện kinh tế hạn chế, trình độ dân trí chưa đồng đều, ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiếp cận giáo dục và thông tin của học sinh.
Song cũng tại Tây Bắc, việc lợi dụng những thủ đoạn tinh vi trên không gian mạng để lan truyền thông tin giả, thay đổi ngữ cảnh, nội dung các phát biểu, chính sách dễ gây hiểu lầm để gieo rắc hoang mang, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc... đã tác động tiêu cực đến công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên.
Do vậy, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức diễn đàn là một trong những hoạt động thiết thực triển khai các nghị quyết, quyết định, chương trình hành động của Chính phủ về giáo dục và đào tạo nhằm tạo không gian trao đổi giữa các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà nghiên cứu và các bên liên quan để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của các địa phương trên địa bàn.
Thứ trưởng cũng cho biết thực tiễn triển khai tuyên truyền cho học sinh dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc trong thời gian qua đã được các tỉnh trong khu vực chú trọng, thực hiện bằng nhiều mô hình phù hợp, hiệu quả. Điển hình như Mô hình “Nội trú là nhà-Thầy cô là cha mẹ”; mô hình trường phổ thông dân tộc bán trú; mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp; mô hình “Bảo tồn văn hóa dân tộc trong học đường”; sáng kiến “Giáo dục pháp luật qua hình thức sân khấu hóa”. Mô hình “Trường học hạnh phúc”, “Lớp học hạnh phúc”; các mô hình “Trường học bán trú, học sinh tự quản giúp nhau cùng tiến bộ”, “Trường học du lịch”, “Trường học gắn liền với di sản văn hóa”, “Trường học nông trại”, “Trường học đa văn hóa gắn với du lịch và cộng đồng”, “Trường học sinh thái gắn với bản sắc văn hóa-lao động-khởi nghiệp địa phương”. Mô hình “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”, “Mỗi tuần một câu chuyện đẹp, một tấm gương sáng”, Câu lạc bộ “Kỹ năng sống”...
Tại diễn đàn, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công an, Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực hiện mô hình hiệu quả. Một số địa phương như: Sơn La, Điện Biên, Lai Châu đã triển khai các chương trình giáo dục gắn với bản sắc văn hóa dân tộc, lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống trong hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt tập thể.
Các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú đã xây dựng những mô hình thiết thực như “Trường học gắn với cộng đồng”, “Mỗi tuần một câu chuyện đẹp, một tấm gương sáng”, góp phần hình thành nhân cách và nâng cao ý thức trách nhiệm cho học sinh.
Cũng tại diễn đàn, đồng chí Nguyễn Văn Đoạt, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên cho biết: Tỉnh xác định tiếp tục ưu tiên phát triển giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo hướng toàn diện, bền vững, phù hợp với đặc thù từng địa bàn. Trọng tâm là tiếp tục củng cố mạng lưới trường, lớp; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới; nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; đồng thời quan tâm giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của đồng bào các dân tộc trong nhà trường”.
Trên cơ sở đó, tỉnh Điện Biên sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống theo hướng gần gũi, thiết thực, dễ tiếp nhận, gắn với truyền thống quê hương, đất nước, với kỹ năng sống, kỹ năng số và khả năng thích ứng của học sinh trong bối cảnh mới.
Cảm ơn các ý kiến, chia sẻ kinh nghiệm thực hiện mô hình tuyên truyền nâng cao nhận thức, hiểu biết chính trị của học sinh dân tộc thiểu số, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh, cho biết trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục chỉ đạo xây dựng tài liệu, học liệu phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số; phát triển kho học liệu số và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Đồng thời, tăng cường tổ chức các diễn đàn chuyên đề, hỗ trợ địa phương triển khai các mô hình giáo dục gắn với bảo tồn văn hóa, nâng cao kỹ năng sống và khơi dậy khát vọng học tập cho học sinh.
Đối với các địa phương, Thứ trưởng đề nghị cần tiếp tục quán triệt các chủ trương, chính sách; tổ chức bồi dưỡng đội ngũ giáo viên; xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Cùng với đó, chủ động đấu tranh, ngăn chặn các thông tin sai lệch, xây dựng môi trường mạng lành mạnh, góp phần giữ vững nền tảng tư tưởng và định hướng giá trị cho học sinh.
