Năm nay, nước nổi về các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long cao hơn so với các năm trước. Những ngày giữa tháng 11, nước lũ tiếp tục dâng cao khiến nhiều loài rắn buộc phải rời hang, bò vào bụi rậm, vườn tược, thậm chí cả nhà dân để trú ngụ. Liên tiếp trong các ngày 14 và 15/11, Khoa điều trị rắn cắn thuộc Trung tâm Nuôi trồng, nghiên cứu chế biến dược liệu (Cục Hậu cần-Kỹ thuật, Quân khu 9; còn gọi là Trại rắn Đồng Tâm) đã tiếp nhận nhiều ca rắn độc cắn.
Tối 15/11, ông Nguyễn Văn Ro, ngụ xã An Lục Long (tỉnh Tây Ninh), ra thăm vườn thanh long bị ngập sâu sau trận mưa lớn. Khi đang bước vào khu vực gốc thanh long, ông bất ngờ bị một con rắn ẩn trong bụi cắn vào chân, để lại hai dấu răng. Chỉ sau ít phút, chân ông sưng to, đau nhức và chảy máu. Gia đình lập tức sơ cứu và đưa ông đến Khoa điều trị rắn cắn tại Trại rắn Đồng Tâm để chữa trị. Tại đây, các bác sĩ quân y nhanh chóng thăm khám, tiêm huyết thanh kháng nọc và xử lý vết cắn theo phác đồ chuyên môn. Nhờ được can thiệp kịp thời, sau hai ngày điều trị, tình trạng sưng nề của ông Ro giảm hẳn, sức khỏe ổn định và ông đã làm thủ tục xuất viện.
Ông Ro cho biết: “Nơi tôi sinh sống có nhiều rắn độc và thường xuyên cắn người. Mặc dù, mình đã cảnh giác nhưng vẫn bị rắn trong bụi rậm cắn. Do trời tối, tôi cũng không xác định được đó là loại rắn nào. Sau đó, chân bị sưng to và đau nhức, gia đình băng bó vết thương ban đầu rồi đưa thẳng vào đây để điều trị”.
Trước đó một ngày, đêm 14/11, bà Đỗ Thị Phượng (sinh năm 1978, ngụ xã Thạnh Hòa, tỉnh Tây Ninh) cũng nhập viện tại Trại rắn Đồng Tâm trong tình trạng chân sưng lớn, đau nhức dữ dội sau khi bị rắn cắn. Bà kể, nước lũ dâng gần sát mặt lộ nên khi bước xuống xuồng để ra đồng, bà không nhìn thấy một con rắn đang nằm dưới lớp lá mục cạnh xuồng. Con rắn bất ngờ cắn vào cổ chân khiến bà choáng váng. Gia đình đưa bà đến trạm y tế xã để xử lý nhưng sau hơn một ngày, vết thương không giảm mà còn lan rộng, nên bà được chuyển xuống Trại rắn Đồng Tâm tiếp tục điều trị. Nhờ được theo dõi và xử lý đúng cách, vết thương đã giảm sưng, bà đi lại dễ dàng hơn và đang chờ ngày xuất viện.
Theo thống kê của Khoa điều trị rắn cắn, trong ba tháng nước nổi 9, 10 và 11/2025, đơn vị đã tiếp nhận và điều trị 426 ca rắn độc cắn. Tính từ đầu năm đến nay, Khoa đã điều trị thành công 1.335 ca. Con số cho thấy mức độ nguy hiểm gia tăng trong mùa rắn sinh sản kết hợp nước lũ dâng cao.
Các bác sĩ cho biết nguyên nhân chính khiến rắn cắn người tăng là do nước ngập sâu làm thu hẹp môi trường sinh sống tự nhiên. Rắn phải rời khỏi hang, tìm nơi trú ngụ tạm như bờ rào, bụi rậm, bãi cỏ, thậm chí bò cả vào nhà dân. Khi người dân bất cẩn chạm phải, tai nạn xảy ra. Trong đó, rắn lục đuôi đỏ là loài gây tai nạn nhiều nhất.
Trung tâm Nuôi trồng, nghiên cứu chế biến dược liệu cho biết rắn lục đuôi đỏ thuộc nhóm rắn lục có nọc cực độc, gây rối loạn đông máu. Triệu chứng ban đầu gồm chảy máu tại chỗ, sưng nề lan nhanh và đau buốt. Không ít trường hợp tự ý điều trị bằng mẹo dân gian, nhập viện trễ nên không được truyền huyết thanh kịp thời dẫn đến rối loạn đông máu nặng, xuất huyết tiêu hóa, nguy hiểm đến tính mạng.
Rắn lục đuôi đỏ là một trong những loài rắn phổ biến sinh sống tại nhiều tỉnh, thành phố ở Đồng bằng sông Cửu Long và thường sinh sản vào mùa mưa. Các bác sĩ khuyến cáo người dân khi bị rắn cắn cần bình tĩnh, đặt vết thương thấp hơn tim để giảm hấp thu độc tố; hạn chế di chuyển; rửa sạch vết cắn bằng nước sạch; dùng nẹp cố định tay hoặc chân rồi nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Thượng tá, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng Khoa điều trị rắn cắn, cảnh báo: mùa nước nổi năm nay, lượng rắn độc xuất hiện nhiều hơn so với các năm trước. Các loài thường gây tai nạn gồm: rắn lục đuôi đỏ, rắn hổ mang và rắn chàm quạp. Khoa đã chuẩn bị đầy đủ nhân lực, trang thiết bị, thuốc kháng huyết thanh để kịp thời cứu chữa các ca nhập viện, trong đó có nhiều trường hợp nặng.
Thượng tá Tuấn nhấn mạnh: “Để việc phòng, chống rắn cắn hiệu quả, bên cạnh năng lực điều trị của ngành y tế thì sự cảnh giác của người dân đóng vai trò quyết định. Bà con vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa nước nổi cần chủ động dọn dẹp vườn tược, phát quang bụi rậm, giữ nhà cửa sạch sẽ để hạn chế nơi trú ẩn của rắn. Khi di chuyển ban đêm hoặc ở khu vực ngập nước, nên mang ủng, găng tay để bảo vệ”. Ông đồng thời cảnh báo những sai lầm thường gặp khi sơ cứu rắn cắn như dùng dao lam rạch vết cắn, đắp lá cây, thuốc nam hoặc buộc ga-rô quá chặt. Những hành động này không giúp loại bỏ nọc độc mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử và khiến nọc độc lan nhanh hơn.
Trước diễn biến phức tạp của mùa nước nổi, ngành y tế và lực lượng quân y khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan. Việc phát hiện và đưa nạn nhân đến cơ sở chuyên điều trị rắn cắn trong “thời gian vàng” là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ biến chứng nặng và bảo toàn tính mạng.
