Cùng với các cấp, các ngành, nhiều năm qua, đội ngũ những người uy tín trên địa bàn Tây Nguyên đã có những đóng góp không nhỏ trong việc gìn giữ nguồn vốn quý giá này của các tộc người.
Nhờ sự tham gia tích cực của những người có uy tín cùng các già làng, nghệ nhân mà nhiều giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc được gìn giữ, phát huy. Sự phối hợp ăn ý, đầy tâm huyết của người có uy tín cùng cộng đồng đã tạo nên một “hệ sinh thái” văn hóa truyền thống sinh động ở các buôn làng.
Trong cộng đồng các dân tộc thiểu số, những người có uy tín luôn được bà con kính phục, quý mến, nghe và làm theo. Họ tích cực đi đầu trong mọi chương trình, phong trào thi đua; đồng thời nhiệt tình vận động cộng đồng buôn làng chăm lo làm ăn, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Bằng những tri thức, kinh nghiệm và kỹ năng, bên cạnh những đóng góp thiết thực vào các chương trình phát triển kinh tế-xã hội, họ là những người trực tiếp tham gia vào công việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa. Tại các buổi sinh hoạt cộng đồng, những người có uy tín khéo léo lồng ghép nội dung bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống vào các chủ đề chung. Họ tìm đến từng nhà để tuyên truyền, vận động bà con phát huy, gìn giữ phong tục, bản sắc văn hóa của dân tộc mình và khuyên mọi người xóa bỏ các tập tục lạc hậu, mê tín dị đoan; động viên con cháu phấn đấu vươn lên trong học tập. Thông qua phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, họ còn vận động bà con ăn ở hợp vệ sinh, xây dựng buôn làng văn minh, hiện đại nhưng không đánh mất hồn cốt tộc người.
Ở xã Di Linh (Lâm Đồng), ông K’Điệp được bầu là người có uy tín. Người đàn ông Cơ Ho này từng đi nhiều, tiếp xúc nhiều, ông càng hiểu hơn giá trị của vốn văn hóa tộc người, đặc biệt là tiếng nói, trang phục, các nghi lễ, lễ hội, dân ca, dân nhạc, dân vũ. Ông K’Điệp nói: “Lớp trẻ bây giờ nhiều người lo làm kinh tế mà ít quan tâm tới văn hóa. Nhiều cháu không thể giao tiếp được bằng tiếng nói của dân tộc mình, đồng dao, dân ca thì càng ít cháu biết. Là người cao tuổi và có hiểu biết, chúng tôi đang cố gắng từng chút một cùng cộng đồng bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của tổ tiên”. Hay như già làng K’Tiếu, người đang giữ trọng trách chủ nhiệm Câu lạc bộ cồng chiêng cũng ở xã Di Linh, là người “cầm trịch” trong việc tổ chức, truyền dạy cho hàng trăm thanh niên địa phương về cồng chiêng, chế tác và sử dụng các nhạc cụ. Rồi ở cộng đồng người Chu Ru có ông Ya Loan, bà Ma Bio, bà Ma Tham… cũng vậy.
Từ tác động của lời nói, việc làm của các già làng, người có uy tín, nghệ nhân, người dân dần nâng cao ý thức về giá trị của văn hóa dân tộc. Đặc biệt, lớp trẻ trong các buôn làng cũng từng bước tìm hiểu các giá trị văn hóa truyền thống của tổ tiên để học hỏi, phát huy. Những điệu dân vũ, dân ca và các nhạc cụ truyền thống các tộc người lại có cơ hội thể hiện. Giờ đây, mỗi khi các địa phương mở hội thì các đội văn nghệ dân gian các dân tộc do các già làng, nghệ nhân, người có uy tín dẫn dắt là lực lượng nòng cốt trong các chương trình văn nghệ hưởng ứng. Sắc màu thổ cẩm truyền thống cũng rộn ràng trong các ngày lễ, Tết và rộn ràng sân trường cao nguyên…
