Tại Đắk Lắk, vòng bán kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 khu vực miền trung - Tây Nguyên vừa cho thấy khá rõ xu hướng này. Trong số những dự án được lựa chọn vào vòng chung kết có ý tưởng chuyển hóa vỏ sầu riêng thành biochar, giấm gỗ và phân bón hữu cơ bằng công nghệ nhiệt phân yếm khí tuần hoàn, của nhóm startup Trần Cát Lâm, Nguyễn Bá Sơn, Bùi Hoàng Trương. Từ một loại phụ phẩm đặc trưng của vùng sản xuất sầu riêng, nhóm khởi nghiệp tìm cách tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị hơn thay vì để trở thành chất thải.
Cũng tại cuộc thi, nhiều nhóm bạn trẻ đưa ra những hướng đi thể hiện rõ sự sáng tạo, như tận dụng xương cá ngừ để phát triển sản phẩm dinh dưỡng, biến lá bàng biển thành vật liệu, xử lý rác hữu cơ bằng ủ vi sinh và nuôi ấu trùng ruồi lính đen, hay kết hợp du lịch trải nghiệm với giáo dục và bảo tồn. 25 dự án cùng hướng đến mục tiêu biến tài nguyên bản địa, phụ phẩm và những vấn đề môi trường thành sản phẩm mà thị trường thật sự cần.
Đằng sau những ý tưởng còn non trẻ là một hệ sinh thái hỗ trợ đang được mở rộng. Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh năm 2026 không chỉ hướng đến tìm kiếm ý tưởng mà còn tổ chức huấn luyện, là cơ hội để các startup trẻ kết nối thị trường và nhà đầu tư; riêng chương trình tại tỉnh Đắk Lắk đã tập trung hướng dẫn các nhóm tham gia ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị, quản trị tài chính và xây dựng hồ sơ gọi vốn. Sau hơn một thập niên, chương trình đã hình thành hệ sinh thái với hơn 1.000 mô hình khởi nghiệp, hướng tới “ươm tạo - huấn luyện - kết nối thị trường” thay vì dừng ở một cuộc thi.
Quyết định 336/QĐ-TTg ngày 25/2/2026 về Chương trình Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035 lần đầu đặt rõ việc khuyến khích người học tham gia đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đồng thời phát triển hệ sinh thái hỗ trợ từ nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư đến địa phương. Ở Đà Nẵng, chính sách địa phương đang từng bước cụ thể hóa cơ hội đó. Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng khóa XI, Kỳ họp thứ 2 đã thông qua Nghị quyết 32/2026/NQ-HĐND quy định hỗ trợ các đội thi khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với mức tối đa 30 triệu đồng/đội cho cuộc thi trong nước và 120 triệu đồng/đội cho cuộc thi quốc tế, bên cạnh hỗ trợ tổ chức cuộc thi sinh viên nghiên cứu khoa học.
Theo ông Khổng Tuấn Anh, đồng sáng lập Mạng lưới Thanh niên Hành động vì Khí hậu - YNet Việt Nam, Điều phối viên của mạng lưới Thanh niên và Môi trường châu Á - Thái Bình Dương, chính những yêu cầu mới của quá trình chuyển đổi xanh đang tạo ra nhu cầu mới của thị trường đối với các sản phẩm xanh. Với người trẻ, đây là một “sân chơi” khuyến khích sự sáng tạo, lại không nhất thiết đòi hỏi nguồn vốn lớn: “Khoảng trống đáng chú ý không chỉ nằm ở những nhà máy tái chế hay dự án năng lượng quy mô lớn, mà ở lớp dịch vụ đi kèm: Phần mềm quản lý dữ liệu phát thải, kiểm toán năng lượng, tư vấn tuân thủ tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, đào tạo kỹ năng xanh… Đây là những lĩnh vực có thể bắt đầu với nguồn lực vừa phải nhưng đòi hỏi hàm lượng tri thức và đổi mới sáng tạo cao” - ông Tuấn Anh phân tích.
