Học giỏi, làm giỏi để phục vụ đất nước
Sinh ra ở thị trấn Nghèn, nay thuộc xã Can Lộc (tỉnh Hà Tĩnh), anh Hương sớm bộc lộ khả năng nổi trội khi thi đỗ vào lớp chuyên Toán, Trường THPT Chuyên, Trường đại học Vinh (Nghệ An). Môi trường học tập nghiêm cẩn, cùng sự dìu dắt tận tâm của các thầy, cô giáo đã đặt nền móng tư duy khoa học vững chắc cho anh. Năm 19 tuổi, anh nhận học bổng và theo học Học viện Khoa học ứng dụng quốc gia Lyon (Pháp), để tiếp tục theo đuổi ngành Khoa học vật liệu và Công nghệ nano. Với sự nỗ lực, cố gắng anh luôn nằm trong nhóm sinh viên xuất sắc nhất lớp và tốt nghiệp thủ khoa đầu ra. Anh Hương bày tỏ: “Với tôi, học tập không chỉ cho bản thân mà còn là trách nhiệm với Tổ quốc, với những đồng thuế của nhân dân đã đầu tư cho con đường tri thức”.
Không chọn giải pháp an toàn, anh tiếp tục nghiên cứu tại một trung tâm công nghệ nano hàng đầu châu Âu (đặt tại Bỉ). Từ những công việc nhỏ nhất trong phòng thí nghiệm, anh từng bước hình thành bản sắc nghiên cứu riêng, kiên trì theo đuổi những ý tưởng. Thành quả nổi bật là việc góp phần đặt nền móng cho hệ lắng đọng đơn lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển (SALD) - hướng nghiên cứu có giá trị cả về khoa học lẫn ứng dụng. Luận án tiến sĩ của anh được Hội Hóa học Pháp trao giải xuất sắc.
Năm 2019, anh đầu quân về Trường đại học Phenikaa và chủ trì dự án xây dựng, tự thiết kế máy lắng đọng lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển đầu tiên trong nước. Khi cải tiến lại, công nghệ này có thể ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác như phủ nano bảo vệ linh kiện điện tử, pin năng lượng mặt trời, thậm chí cả trong dược phẩm. Quan trọng nhất là công nghệ này phù hợp với điều kiện kinh tế trong nước và chi phí không quá cao.
Tin vào người trẻ
Đối với PGS, TS Nguyễn Viết Hương, nghiên cứu khoa học là một hành trình dài, nhiều gian nan, đòi hỏi sự dấn thân bền bỉ. Con đường ấy chưa bao giờ trải hoa hồng. Những ngày đầu trở về Việt Nam, anh đối mặt với muôn vàn thách thức nhất là việc gây dựng phòng thí nghiệm gần như từ con số không. Thật mừng, ở Trường đại học Phenikaa, anh được tạo điều kiện, làm việc trong một môi trường mở. Dù không thể so sánh về trang thiết bị với các phòng thí nghiệm ở châu Âu, nhưng đổi lại, anh có những người đồng hành, và hơn thế là một cảm giác được tin tưởng.
Nhìn nhận về công tác phát triển khoa học trong các trường học, theo anh Hương có một trở ngại, là các trường chưa chủ động về công nghệ, bởi máy móc hiện đại mua về, lâu rồi sẽ có ngày hỏng, mà không sửa chữa được vì thiếu chuyên gia. Mỗi lần mời chuyên gia nước ngoài sang sửa chữa sẽ mất hàng trăm triệu đồng, song vẫn không hiểu được bản chất thiết bị. Điều đó dẫn đến tâm lý sợ hỏng, sinh viên cũng không dám tiếp cận máy. “Khi đưa công nghệ này về nước, tôi xin được tự thiết kế và chế tạo từ đầu máy lắng đọng lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển. Tổng kinh phí khoảng một tỷ đồng. Tôi cùng cộng sự mày mò, tìm đối tác, lắp ráp từng phần, và cuối cùng hệ thống đã chạy được”, anh Hương nhớ lại.
Anh Hương luôn mong muốn có thêm nhiều người trẻ, học giỏi về lĩnh vực khoa học - công nghệ và góp sức mình vào phát triển nền khoa học của đất nước. “Ở nước ngoài, nhà khoa học trẻ sẽ có điều kiện phát triển tốt hơn. Nhưng còn đất nước thì sao? Một số ít cá nhân khó có thể tạo thêm sinh khí của nền khoa học. Để tạo sức mạnh cộng sinh, phải có đóng góp của hàng trăm người, có kiến thức, kỹ năng quay về phục vụ đất nước”, anh Hương chia sẻ.
PGS, TS Nguyễn Viết Hương đã đạt nhiều thành tích trong nghiên cứu với hơn 50 công bố khoa học, trong đó có hơn 40 bài trên các tạp chí quốc tế uy tín. Anh là đồng tác giả của một bằng sáng chế quốc tế, liên quan đến công nghệ pin mặt trời thế hệ mới, tác giả chương sách chuyên khảo xuất bản bởi Nhà xuất bản Elsevier - một trong những nhà xuất bản khoa học lớn nhất toàn cầu. Anh đã được trao tặng nhiều giải thưởng danh giá như Giải thưởng Quả Cầu Vàng năm 2024; Danh hiệu Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2025; Bằng khen của Công đoàn Giáo dục Việt Nam năm 2025 vì thành tích xuất sắc trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.
