Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu dệt may năm 2025 dự kiến đạt khoảng 46 tỷ USD, tăng gần 6% so với năm trước. Kết quả này phản ánh nỗ lực lớn của các doanh nghiệp trong việc duy trì thị trường, thúc đẩy xuất khẩu giữa bối cảnh thương mại toàn cầu biến động bất lợi bởi thuế quan gia tăng cùng các rào cản xanh và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng khắt khe.
Nỗ lực thích ứng với những biến động
Là doanh nghiệp đầu tàu của ngành, ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết, năm 2025 khởi đầu với nhiều bất ổn của thương mại quốc tế. Việc công bố thuế đối ứng đã tạo ra cú sốc lớn, khiến thị trường gián đoạn ngay trong tháng 4/2025.
Vinatex đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, ổn định sản xuất, kinh doanh. Nhờ đó, Tập đoàn tận dụng hiệu quả giai đoạn 90 ngày thuế quan chưa chính thức áp dụng để thúc đẩy tăng trưởng mạnh trong các tháng 5, 6 và 7. Riêng ba tháng này đóng góp gần 30% hiệu quả của cả năm 2025.
Kết quả là năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn tích cực khi Vinatex hoàn thành toàn bộ các mục tiêu đề ra. Hiệu quả sản xuất, kinh doanh đã quay trở lại mức đỉnh cao tương đương năm 2021, nhưng trong một bối cảnh hoàn toàn khác.
“Nếu năm 2021 ghi nhận sự bùng nổ đơn hàng sau đại dịch, thì năm 2025 là thành quả của bản lĩnh điều hành và khả năng thích ứng trước những bất ổn kéo dài của thương mại toàn cầu”.
Không chỉ các doanh nghiệp đầu tàu, nhiều doanh nghiệp dệt may cũng phải đối mặt với áp lực lớn trong năm 2025. Ông Phí Ngọc Trịnh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Hồ Gươm cho biết, căng thẳng thương mại toàn cầu cùng các yếu tố địa chính trị và thời tiết bất lợi tại thị trường châu Âu đã khiến đơn hàng xuất khẩu sụt giảm, đặc biệt trong những tháng cuối năm. Có thời điểm, doanh nghiệp phải cho một bộ phận lao động chờ việc do đơn hàng giảm đột ngột.
Tuy nhiên, nhờ chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, mở rộng các dòng sản phẩm phục vụ thị trường nội địa và tích cực tìm kiếm khách hàng mới, Tập đoàn Hồ Gươm vẫn duy trì được hoạt động ổn định.
“Dù mục tiêu tăng trưởng 15-20% ban đầu không đạt được, kết quả sản xuất, kinh doanh cả năm 2025 dự kiến vẫn tương đương năm 2024, qua đó phản ánh nỗ lực thích ứng và giữ nhịp sản xuất của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường nhiều biến động”.
Nhìn ở góc độ toàn ngành, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, ngành dệt may không lựa chọn cách ứng phó thụ động mà đã chủ động điều chỉnh chiến lược phát triển để thích ứng với những thay đổi nhanh chóng về chính sách, thị trường và chuỗi cung ứng.
Cụ thể, ngành đã xác lập và triển khai đồng bộ ba trụ cột chiến lược mang tính nền tảng. Trọng tâm đầu tiên là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Từ chỗ phụ thuộc lớn vào một số thị trường truyền thống, đến nay sản phẩm dệt may Việt Nam đã hiện diện tại 138 thị trường trên toàn cầu, qua đó phân tán rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài.
Song song với mở rộng thị trường, các doanh nghiệp trong ngành đẩy mạnh đa dạng hóa đối tác và khách hàng, giúp chủ động hơn trong đàm phán và thích ứng với sự thay đổi trong phương thức mua hàng, đồng thời giảm phụ thuộc vào một số ít nhãn hàng lớn. Cùng với đó, cơ cấu mặt hàng cũng được điều chỉnh theo hướng giảm dần gia công đơn giản, gia tăng tỷ trọng các sản phẩm đáp ứng nhu cầu ngày càng phân hóa của thị trường và xu hướng tiêu dùng mới.
Bên cạnh các giải pháp về công nghệ và môi trường, việc tăng cường liên kết chuỗi tiếp tục được chú trọng, tập trung phát triển nguồn cung trong nước, nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm thông qua các hội thảo chuyên đề với sự tham gia của các tổ chức quốc tế.
Nâng cao khả năng chống chịu
Với định hướng phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn, Hiệp hội Dệt may Việt Nam đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 64,5 tỷ USD vào năm 2030, tốc độ tăng trưởng bình quân 6,5-7%/năm.
Tuy nhiên, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương cho rằng ngành dệt may vẫn đang gặp phải những khó khăn, đó là môi trường thương mại quốc tế ngày càng phức tạp và khó dự báo, với sự gia tăng của các biện pháp phòng vệ thương mại, hàng rào kỹ thuật, hàng rào xanh và hàng rào lao động. Các thị trường lớn không chỉ yêu cầu về giá và chất lượng mà còn đặt ra tiêu chí khắt khe về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm xã hội.
Đáng chú ý, áp lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu ngày càng gay gắt. Nhiều quốc gia duy trì lợi thế về chi phí lao động, trong khi các đối thủ lớn tiếp tục phục hồi và nâng cấp công nghệ. Nếu không đổi mới mạnh mẽ, ngành dệt may Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ suy giảm năng lực cạnh tranh. Đặc biệt, điểm nghẽn về nội địa hóa nguyên phụ liệu vẫn là thách thức dai dẳng, đặc biệt ở các khâu dệt, nhuộm, hoàn tất, khiến giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế và doanh nghiệp dễ bị tổn thương trước biến động bên ngoài.
“Ngành dệt may cần tập trung vào một số định hướng lớn, tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng; phát triển chuỗi cung ứng trong nước; tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; coi chuyển đổi xanh là lợi thế cạnh tranh cốt lõi; đồng thời đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực và chuyển đổi số”.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Tiến Trường thẳng thắn thừa nhận, bên cạnh những đơn vị duy trì được đà tăng trưởng, năm 2025 vẫn ghi nhận không ít doanh nghiệp dệt may thua lỗ hoặc suy giảm kết quả kinh doanh so với năm 2024. Diễn biến này cho thấy ngành dệt may đang bước vào giai đoạn phân hóa rõ nét, khi không còn tồn tại một “công thức chung” cho tất cả doanh nghiệp.
Xuất phát từ thực tế đó, Vinatex xác định theo đuổi chiến lược tăng trưởng theo chiều sâu, tập trung vào ba mục tiêu trọng tâm. Trước hết, trong điều kiện kim ngạch xuất khẩu chỉ có thể tăng 3 -4%, đơn vị tập trung giảm nhập khẩu nguyên phụ liệu khoảng 5% thông qua khai thác tốt hơn nguồn cung trong nước. Thứ hai, ưu tiên nâng cao thu nhập cho người lao động, coi đây là một cấu phần trực tiếp của tăng trưởng kinh tế. Trọng tâm là đẩy mạnh tự động hóa, tối ưu quy trình và nâng cao hiệu quả sản xuất, qua đó tạo điều kiện tăng lương bình quân cho người lao động trên 10%. Thứ ba, thúc đẩy tăng trưởng năng suất lao động tổng hợp (TFP) ở mức khoảng 5% là ngưỡng tăng trưởng đột phá trong bối cảnh bình quân của cả nước đến năm 2025 chỉ khoảng 2,6%.
“Chúng tôi không lựa chọn con đường tăng vốn hay tăng lao động, mà tập trung phát triển các sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao và khác biệt, đồng thời từng bước làm chủ công nghệ, bắt đầu từ khâu sợi trở đi”.
Để giữ vững đà tăng trưởng và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động thương mại toàn cầu, Hiệp hội Dệt may Việt Nam xác định đồng hành cùng doanh nghiệp là trọng tâm xuyên suốt.
Theo đó, Hiệp hội tập trung hỗ trợ cập nhật thông tin thị trường, chính sách và yêu cầu từ các thị trường xuất khẩu lớn; tăng cường kết nối chuỗi cung ứng sợi - dệt - nhuộm - may nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng. Đồng thời, các chương trình chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn tiếp tục được thúc đẩy, giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc.
Ngành dệt may Việt Nam được kỳ vọng duy trì vai trò ngành xuất khẩu chủ lực, với thặng dư thương mại năm 2025 dự kiến đạt hơn 20 tỷ USD.
(Ông VŨ ĐỨC GIANG, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam)
