Ngăn ngừa dịch lở mồm long móng lan rộng

Sau 8 năm, chủng virus lở mồm long móng trên đàn gia súc serotype A mới xuất hiện lại ở Việt Nam, cụ thể là tại xã Nghiên Loan, tỉnh Thái Nguyên. Điều đáng lo là ổ dịch được phát hiện tại chợ trâu, bò Nghiên Loan, khu chợ lớn nhất miền bắc, với hàng nghìn con được mua bán và chuyển đi các địa phương trong mỗi phiên giao dịch.

Thứ Tư, ngày 17/06/2026 - 08:58

Dân quân tự vệ xã Nghiên Loan dọn dẹp, vệ sinh môi trường tại chợ trâu, bò. (Ảnh: SƠN LÂM)

Những ngày qua, chợ trâu, bò Nghiên Loan đã vắng lặng sau khi ổ dịch lở mồm long móng được phát hiện. Mặc dù mỗi phiên giao dịch tại chợ có giá trị khoảng 50 tỷ đồng và việc tạm dừng gây thiệt hại lớn về kinh tế, nhưng đây là biện pháp bắt buộc để phòng trừ dịch bệnh.

Khẩn trương chống dịch

Ngay sau khi phát hiện ổ dịch, Ủy ban nhân dân xã Nghiên Loan đã huy động hơn 50 lượt dân quân tự vệ, lực lượng tại chỗ và người dân tham gia vệ sinh môi trường, tiêu độc, khử trùng tại các khu vực có nguy cơ cao hằng ngày. Xã tạm dừng hoạt động chợ trâu, bò Nghiên Loan, sử dụng hơn 400kg vôi bột và khoảng 700 lít hóa chất sát trùng để vệ sinh, tiêu độc, khử trùng tại khu vực chợ gia súc và các địa điểm liên quan.

Đồng thời, xã tổ chức ký cam kết đối với các cơ sở thu gom, buôn bán gia súc trên địa bàn chấp hành nghiêm các quy định phòng, chống dịch bệnh; khai báo hoạt động thu gom, mua bán, vận chuyển và phối hợp cơ quan chức năng trong giám sát dịch bệnh. Xã cũng yêu cầu các hộ chăn nuôi ký cam kết không giấu dịch, không mua bán, vận chuyển, giết mổ gia súc mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh; không bán chạy gia súc bệnh; không thả rông và không vứt xác động vật chết ra môi trường.

Để ngăn chặn dịch bệnh lây lan, tỉnh Thái Nguyên đã ban hành văn bản chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản phối hợp với xã Nghiên Loan và các xã, phường khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch; cấp 700 lít hóa chất, 1 máy phun hóa chất, quần áo bảo hộ, găng tay, khẩu trang cho xã Nghiên Loan để phun khử trùng tiêu độc, phòng, chống, xử lý ổ dịch. Các khu vực được phun khử khuẩn, tiêu độc hai lần/ngày.

Tính đến ngày 13/6, địa bàn xã Nghiên Loan đã không phát sinh thêm trâu, bò mới mắc bệnh. Số trâu, bò nhiễm bệnh tại Hợp tác xã Giàng Tiến được chăm sóc, điều trị đã ổn định sức khỏe, không còn biểu hiện ốm.

Tăng cường kiểm soát

Nguy cơ dịch bệnh lây lan rộng vẫn đang hiện hữu không chỉ tại Nghiên Loan, mà còn trong cả tỉnh Thái Nguyên và một số tỉnh lân cận. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nghiên Loan Phạm Minh Tuân, xã có tổng đàn trâu, bò lớn trong khi chợ gia súc hoạt động thường xuyên với tần suất 5 phiên/tháng.

Lượng gia súc giao dịch mỗi phiên từ 800-1.000 con, làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh. Điều kiện thời tiết nắng nóng cũng ảnh hưởng đến sức đề kháng của gia súc, trong khi một bộ phận người dân chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm của dịch lở mồm long móng.

Từ chợ gia súc Nghiên Loan, hàng nghìn con trâu, bò đã được mua bán và vận chuyển đi nhiều tỉnh, thành phố, thường là các tỉnh Hải Phòng, Hưng Yên, Tuyên Quang, Nghệ An, Hà Tĩnh… Nếu gia súc nhiễm virus nhưng chưa biểu hiện lâm sàng thì nguy cơ mầm bệnh lây lan từ quá trình vận chuyển này là rất cao.

Ông Nông Xuân Hoàn, Trưởng thôn Bản Đính, Tổ trưởng Tổ quản lý chợ trâu, bò Nghiên Loan cho biết, phần lớn người dân ở xã sống bằng nghề nuôi và bán trâu, bò tại chợ gia súc. Có những thôn gần như toàn bộ các hộ đều làm nghề này, kèm dịch vụ chăn hộ, trồng cỏ. Chợ bị tạm dừng ảnh hưởng rất lớn đến sinh kế của người dân.

Cũng theo ông, lượng trâu, bò đổ về chợ mỗi phiên rất đa dạng về nguồn gốc, từ cả trong nước và nước ngoài. Việc kiểm soát dịch bệnh tại chợ vì thế gặp nhiều khó khăn, đặc biệt khi quy mô giao dịch quá lớn, lên tới hàng nghìn con mỗi phiên. Tỉnh Thái Nguyên đã yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các xã, phường triển khai ngay các biện pháp phòng, chống dịch bệnh; giám sát dịch bệnh tại các khu vực có nguy cơ cao, cơ sở thu gom, giết mổ, các tuyến vận chuyển chính.

Xã Nghiên Loan phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan truy xuất nguồn gốc, truy vết gia súc có liên quan đến gia súc nhiễm bệnh tại khu vực xã Nghiên Loan để xử lý theo quy định. Tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, đôn đốc các địa phương triển khai tiêm phòng khẩn cấp, tiêm phòng bao vây ổ dịch, vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm và các địa bàn có nguy cơ cao; xây dựng kế hoạch tiêm phòng vắc-xin lở mồm long móng serotype A, O.

Công an tỉnh và Sở Công thương tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động vận chuyển, buôn bán, giết mổ gia súc tại xã Nghiên Loan, chợ trâu, bò Nghiên Loan và các địa bàn có dịch; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên, virus lở mồm long móng serotype A được phát hiện tại xã Nghiên Loan đã không được ghi nhận lưu hành tại Việt Nam nói chung và Thái Nguyên nói riêng kể từ năm 2018 tới nay.

Đàn gia súc trên địa bàn chưa được tạo miễn dịch đầy đủ đối với chủng virus này làm gia tăng nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh trên diện rộng. Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ 15.000 liều vắc-xin phòng bệnh lở mồm long móng serotype A và 15.000 lít hóa chất tiêu độc, khử trùng; riêng tại xã Nghiên Loan khi có vắc-xin thì khẩn trương tiêm phòng bao vây ổ dịch và các địa bàn có nguy cơ cao.

Tại các xã phía bắc của tỉnh Thái Nguyên, nghề chăn nuôi vỗ béo trâu, bò gắn với tiêu thụ tại các chợ gia súc là sinh kế chính của người dân vùng cao, mang lại thu nhập ổn định.

Việc tái xuất hiện virus lở mồm long móng serotype A đang ảnh hưởng lớn đời sống của đồng bào, đồng thời đặt ra yêu cầu cần nâng cao hơn nữa công tác phòng, chống dịch bệnh từ sớm, từ xa tại các chợ gia súc trong thời gian tới.

TUẤN SƠN