Nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo nội sinh

Hằng năm, khi Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) công bố Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), các quốc gia đều nhìn vào đó để thấy bức tranh phát triển dựa trên tri thức, khoa học và công nghệ của các nước.

Trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam từ 25-26/9/2025, ông Daren Tang, Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tham quan các mô hình công nghệ của sinh viên Học viện Bưu chính viễn thông.
Trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam từ 25-26/9/2025, ông Daren Tang, Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) tham quan các mô hình công nghệ của sinh viên Học viện Bưu chính viễn thông.

Chỉ số này đã trở thành công cụ tham chiếu quan trọng, giúp nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, từ đó hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và tạo động lực cải cách. Những quốc gia có bước tiến nhanh trên bảng xếp hạng đều coi đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt, giúp nền kinh tế phục hồi sau khó khăn, duy trì tăng trưởng bền vững và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Thực tế, có đến 77% quốc gia thành viên WIPO đã dùng kết quả GII để thiết kế chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho quốc gia mình.

Gần 10 năm qua, Việt Nam đã bền bỉ cải thiện thứ hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu. Từ vị trí 59 năm 2016, đến năm 2024 nước ta đã vươn lên hạng 44/133 nền kinh tế, năm 2025 tiếp tục duy trì hạng 44/139.

Việc duy trì thứ hạng này trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về đổi mới sáng tạo ngày càng khốc liệt cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, khẳng định con đường phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mà Đảng và Chính phủ đề ra là đúng đắn.

Năm nay, Việt Nam tiếp tục cải thiện thứ hạng đầu vào đổi mới sáng tạo (tập trung ở trụ cột Thể chế, Trình độ phát triển của thị trường và Trình độ phát triển của doanh nghiệp) và đầu ra đổi mới sáng tạo giữ vị trí cao hơn đầu vào (cải thiện ở các trụ cột Sản phẩm tri thức và công nghệ; Sản phẩm sáng tạo).

Theo đánh giá của các chuyên gia, Việt Nam luôn có kết quả đổi mới sáng tạo cao hơn so với mức độ phát triển phản ánh hiệu quả của các chính sách, nhất là thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam tiếp tục đứng đầu về nhập khẩu công nghệ cao, xuất khẩu công nghệ cao phản ánh chủ trương hội nhập, hấp thụ và lan tỏa công nghệ, giúp doanh nghiệp học hỏi, nâng cao năng suất, cải thiện năng lực cạnh tranh...

image-1.jpg
Lễ bấm nút Liên minh Hợp tác Sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam từ 25-26/9/2025 của ông Daren Tang (thứ 4 từ phải sang), Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO).

Trong khu vực ASEAN, Việt Nam đứng thứ 3, sau Singapore, Malaysia về thứ hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu. Tuy nhiên, xếp hạng GII của Việt Nam vài năm gần đây có dấu hiệu chững lại. Điều đó cho thấy vai trò và đóng góp của đổi mới sáng tạo chưa tương xứng với mức độ phát triển quốc gia cũng như xu hướng chung của thế giới.

Các chỉ số về chất lượng quy định pháp luật và hiệu quả thực thi vẫn ở mức thấp; chi cho giáo dục, %/GDP giảm mạnh, tỷ lệ học sinh/giáo viên trung học, tỷ lệ sinh viên nước ngoài học tập trong nước đều ở mức thấp; hạ tầng công nghệ thông tin, bền vững sinh thái cũng chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững…

Các chủ trương của Đảng trong các Nghị quyết gần đây như Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 59-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo và những chuyển biến tích cực, mạnh mẽ từ cuối năm 2024 trở lại đây được kỳ vọng sẽ tạo ra những đột phá về khoa học, công nghệ.

Các chuyên gia cho rằng, Việt Nam phải đặt mục tiêu nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo nội sinh, tập trung vào ba trụ cột then chốt là thể chế, nguồn nhân lực, hạ tầng khoa học, công nghệ.

Cần bảo đảm chính sách đi vào thực tiễn, từ ưu đãi dành cho hoạt động đổi mới sáng tạo, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đến cơ chế thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Thủ tục hành chính cần được tinh gọn, minh bạch hơn, doanh nghiệp thật sự là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó, cần gia tăng đầu tư cho R&D và đổi mới công nghệ trong khu vực doanh nghiệp, khuyến khích tư nhân, nhất là các start-up công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việc xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm trọng điểm hay khu công nghệ cao sẽ tạo nền tảng vững chắc cho đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, cần thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong chính quyền địa phương và các ngành dịch vụ trọng yếu.

Trên cơ sở Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu đã công bố, các địa phương cần chủ động nắm bắt xu hướng chung của quốc gia cũng như thế giới để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế-xã hội dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trên cơ sở lợi thế của địa phương.

Bộ Khoa học và Công nghệ cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn, giúp các địa phương cách vận dụng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu trong hoạch định chính sách và đánh giá hiệu quả thực hiện.

Có thể bạn quan tâm

Giáo sư Reena Marwah, giảng viên Đại học Delhi, Tổng Thư ký Hiệp hội các học giả châu Á nói về những thành tựu nổi bật trong quan hệ song phương và triển vọng hợp tác giữa hai nước trong giai đoạn tới. (Ảnh: Ngọc Thúy/TTXVN)

Quan hệ Việt Nam-Ấn Độ: Xung lực mới cho phát triển thực chất

Trao đổi với phóng viên tại New Delhi, Giáo sư Reena Marwah, giảng viên Đại học Delhi, đồng thời là Tổng Thư ký Hiệp hội các học giả châu Á, nhận định nền tảng quan trọng nhất giúp quan hệ Việt Nam-Ấn Độ duy trì đà phát triển ổn định trong một thập kỷ qua là sự tin cậy chính trị sâu sắc, được xây dựng qua nhiều thế hệ lãnh đạo.

Đẩy mạnh bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức. (Ảnh: baochinhphu.vn)

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh bồi dưỡng kỹ năng số

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 14/CT-TTg ngày 22/4/2026 về đẩy mạnh bồi dưỡng và đánh giá kiến thức, kỹ năng số đối với cán bộ, công chức, viên chức. Đây được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực công, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia.

Nhân chứng lịch sử ở xã Hưng Nguyên Nam nói chuyện về ngày Đại thắng 30/4 hào hùng.

Hưng Nguyên Nam: Viết tiếp câu chuyện hòa bình trên quê hương cách mạng

Nửa thế kỷ sau Đại thắng mùa Xuân 1975, ký ức chiến tranh trên quê hương Hưng Nguyên Nam (Nghệ An) vẫn được gìn giữ như mạch nguồn bồi đắp niềm tự hào dân tộc, hun đúc lý tưởng cho thế hệ trẻ, đồng thời trở thành động lực để địa phương vững bước phát triển trong thời kỳ mới.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc và Đoàn công tác Trung ương tham dự Chương trình.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc thăm tặng quà tại Quảng Ninh

Nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4) và Quốc tế Lao động (1/5), Đoàn công tác Trung ương do đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã đến thăm, tặng quà các gia đình chính sách, công nhân, lao động có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

Lãnh đạo thành phố Đông Hưng tặng hoa chào mừng Đoàn đại biểu các xã, phường tỉnh Quảng Ninh sang dự kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập thành phố Đông Hưng.

Tăng cường quan hệ hợp tác hữu nghị biên giới Quảng Ninh (Việt Nam) và Quảng Tây (Trung Quốc)

Ngày 29/4, Đoàn đại biểu các xã, phường tỉnh Quảng Ninh (Việt Nam) gồm Móng Cái 1, Móng Cái 2, Móng Cái 3 và xã Hải Sơn do đồng chí Hồ Quang Huy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Móng Cái 1 làm Trưởng đoàn đã tham dự chương trình kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập thành phố Đông Hưng, Trung Quốc 29/4 (1996-2026).

Một góc Di tích lịch sử quốc gia Trận Giồng Bốm (thuộc xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau) ngày nay nhìn từ trên cao.

80 năm Trận Giồng Bốm: Tri ân quá khứ, kiến thiết tương lai

Sáng 30/4, trong không khí hào hùng của những ngày tháng Tư lịch sử, tỉnh Cà Mau đã tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm 80 năm Trận Giồng Bốm (1946-2026). Đây là một trong những sự kiện có ý nghĩa chính trị, lịch sử sâu sắc, cũng là một trong nhiều hoạt động thiết thực chào mừng 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước.

Thành phố Hồ Chí Minh năng động, phát triển.

Một điểm đến an toàn, một Thành phố đáng sống

51 năm sau ngày đại thắng, Thành phố Hồ Chí Minh đã chuyển mình mạnh mẽ, khẳng định là siêu đô thị năng động, đầu tàu kinh tế của cả nước. Với tư duy đổi mới và quản trị nhân văn, Thành phố không chỉ bứt phá về hạ tầng, tài chính mà còn bồi đắp giá trị nghĩa tình sâu sắc, khẳng định là điểm đến an toàn, một Thành phố đáng sống.

Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam tại Nam Sudan trao quà tặng người dân địa phương.

Lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa nhân dịp 30/4 và 1/5

Các hoạt động thiết thực nhân dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước và Ngày Quốc tế Lao động thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự tích cực, chủ động của lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam trong việc tham gia xây dựng môi trường hòa bình, ổn định và phát triển bền vững tại Nam Sudan.