Liên tục ghi nhận các ca ngộ độc rượu chứa methanol
Sáng 12-11, Trung tâm chống độc - Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trong thời gian từ tháng 10 đến tháng 11-2020, trung tâm đã tiếp nhận hai vụ ngộ độc methanol với ít nhất bảy người bị ngộ độc. Trong đó, một người tử vong và một người tổn thương mắt và não. Tất cả trường hợp này được xác định đều có liên quan tới sản phẩm rượu mang tên “Rượu nếp”, “Hầm rượu Việt”.
Trước đó, sáng 3-11, Trung tâm Chống độc tiếp nhận một bệnh nhân nam (32 tuổi) được chẩn đoán ngộ độc cồn công nghiệp methanol từ tuyến dưới chuyển lên. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, đồng tử giãn, huyết áp tụt.
Xét nghiệm cho thấy nồng độ methanol trong máu rất cao 141mg/dL, nhiễm toan chuyển hóa nặng. Kết quả chụp CT cho thấy bệnh nhân có tổn thương não lan tỏa rất nặng, mặc dù đã được giải độc cấp cứu và hồi sức tích cực nhưng không hồi phục và gia đình đã xin về để tử vong tại nhà.
Theo lời kể của người nhà, ba ngày trước khi vào viện bệnh nhân có mua rượu từ một quán tạp hóa về uống cùng ba người khác trong phòng trọ. Rượu khi mua được đổ vào túi nylon mang về. Sau uống một ngày, bệnh nhân xuất hiện đau đầu, nhìn mờ, chậm chạp dần và rơi vào hôn mê. Bệnh nhân được đưa vào tuyến tỉnh điều trị sau đó được chuyển lên Trung tâm Chống độc.
Xét nghiệm trong rượu bệnh nhân đã uống do gia đình mang đến cho thấy nồng độ cồn công nghiệp methanol là 20,21%, trong khi đó nồng độ rượu thông thường ethanol chỉ có 11,42%.
Loại rượu bệnh nhân đã uống sau đó được y tế địa phương thông tin lại là: loại rượu đóng can nhựa 30 lít, tên là “Rượu nếp”, “Hầm rượu Việt”, địa chỉ cơ sở sản xuất ghi trên nhãn là “Cơ sở sản xuất rượu đất lúa”, Trương Xá, Toàn Thắng, Kim Động, Hưng Yên.
Đáng chú ý loại rượu này có hình thức giống hệt với loại rượu đã gây vụ ít nhất bốn người bị ngộ độc cồn công nghiệp methanol nhập viện vào ngày 12 - 14-10 đang được các cơ quan chức năng kiểm tra.
Ba người còn lại cùng uống rượu với bệnh nhân cũng đã được nhập viện, được chẩn đoán ngộ độc methanol, may mắn qua điều trị tình trạng ngộ độc đã hồi phục tốt. Đáng chú ý có một bệnh nhân nam cũng 22 tuổi mặc dù có biểu hiện bình thường sau uống rượu ba ngày, khi được kêu gọi đến Trung tâm chống độc kiểm tra thì trong máu nồng độ cồn công nghiệp cao ở mức nguy hiểm, rất may mắn được nhập viện điều trị giải độc khi chưa quá muộn.
Theo ThS, BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, tùy cơ địa từng người sẽ có những phản ứng khác nhau khi uống rượu chứa methanol. Có người sau khi uống có biểu hiện say rượu thông thường, có thể sau hai ngày mới có thể bắt đầu biểu hiện ngộ độc, thậm chí methanol được chuyển hóa và thải trừ rất chậm nên nếu bệnh nhân không tử vong thì methanol có thể vẫn còn phát hiện thấy trong người tới tám ngày sau uống.
Tuy nhiên nếu để methanol tồn tại trong cơ thể giờ nào thì chất độc này trong cơ thể chuyển dần thành a-xít formic gây tổn thương mắt và não.
"Nóng" vấn đề quản lý hóa chất cồn công nghiệp
Liên quan tới sản phẩm rượu mang tên “Rượu nếp”, “Hầm rượu Việt”, đã có hai vụ ngộ độc methanol với ít nhất bảy người bị ngộ độc. Có thể có các nạn nhân khác chưa được phát hiện, bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với bệnh khác do chẩn đoán ngộ độc methanol không dễ dàng và dễ nhầm với nhiều bệnh.
Theo BS Nguyên, đây là trường hợp ngộ độc cồn công nghiệp methanol do uống phải loại rượu giả, loại rượu có nồng độ methanol rất cao gây ngộ độc. Đây là loại sản phẩm có tên và nhãn mác riêng, thông tin đăng ký và địa chỉ rất rõ nên rất nguy hiểm vì dễ gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng vì “qua mặt” được tiêu chí “sản phẩm có tên, thông tin, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng”.
Bác sĩ Nguyên một lần nữa khẳng định, qua quá trình làm việc với tất cả các bên chuyên môn và quản lý trong và ngoài nước, cùng với các bằng chứng khoa học, với cách lên nấu rượu truyền thống, lên men và ủ, trưng cất rượu truyền thống từ ngũ cốc thì không bao giờ gây ngộ độc methanol.
"Sản phẩm có nồng độ methanol cao như thế này chỉ có từ quá trình pha cồn công nghiệp và đóng chai thành sản phẩm rượu rởm. Đây vẫn xuất phát từ vấn đề quản lý hóa chất cồn công nghiệp của chúng ta chưa chặt chẽ.
Cồn công nghiệp methanol không phải do người dân sản xuất ra, mà từ nhập khẩu, từ sản xuất bởi các công ty lớn để phục vụ các mục đích hoàn toàn không phải để uống hay sát trùng. Tuy nhiên, hóa chất này đã bị “tuồn từ trong ra ngoài” vào tay kẻ xấu, dẫn tới họ đóng thành các loại rượu rởm, các loại cồn sát trùng rởm gây ngộ độc cho người tiêu dùng và nguy hiểm cho cả hệ thống y tế của chúng ta", BS Nguyên nói.
Những năm qua, đã có nhiều loại rượu giả, rượu trôi nổi, rất nhiều loại cồn sát trùng rởm chứa nồng độ cao methanol đã và đang bị Trung tâm chống độc phát hiện. Qua mỗi trường hợp phát hiện, Bệnh viện Bạch Mai đều đã thông báo cụ thể tới các cơ quan chức năng nhưng thực trạng vẫn tiếp diễn. Sự việc và sản phẩm rượu này đang được Bệnh viện Bạch Mai và các cơ quan chức năng phối hợp xử lý.
Đặc biệt, Trung tâm chống độc cảnh báo, loại rượu “Rượu nếp”, “Hầm Rượu Việt” nêu trên tuy trong thời gian chờ được xác minh và xử lý thì người dân vẫn cần phải rất thận trọng. Loại sản phẩm này rất có thể vẫn đang được sản xuất, được tiếp tục lưu hành không chỉ ở Bắc Giang mà còn ở các tỉnh khác. Do đó nguy cơ tiếp tục gây ngộ độc cho nhiều người vẫn hiện hữu.
BS Nguyễn Trung Nguyên khuyến cáo,:
Với người dân: Cần thận trọng với sản phẩm rượu có tên nêu trên và tốt nhất không dùng sản phẩm rượu này.
Nếu đã uống loại rượu này thì cần đến ngay các khoa cấp cứu hồi sức của các bệnh viện tỉnh hoặc cơ sở y tế có điều kiện xét nghiệm khí máu động mạch để kiểm tra. Bạn vẫn cần đi kiểm tra kể cả khi cơ thể cảm thấy bình thường và đã uống loại rượu đó trong vòng tám ngày.
Nếu trường hợp cảm thấy cơ thể mệt quá thì tới cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu ổn định trước, sau đó kiểm tra ngộ độc cồn công nghiệp methanol.
Với các nhân viên y tế tiếp nhận bệnh nhân: Cần cảnh giác và kiểm tra ngộ độc methanol với tất cả trường hợp uống loại rượu trên trong vòng tám ngày (kể cả khi có triệu chứng lâm sàng hay không). Chú ý bám sát phác đồ chẩn đoán ngộ độc methanol đã có, chủ động khai thác bệnh sử về loại rượu đã uống, thực hiện các kiểm tra, xét nghiệm chẩn đoán nếu bệnh nhân có một trong các biểu hiện gợi ý:
+ Mờ mắt/nhìn mờ.
+ Nhiễm toan chuyển hóa không thể giải thích bằng các nguyên nhân khác, hoặc uống rượu và có nhiễm toan chuyển hóa.
+ Chụp cắt lớp hoặc cộng hưởng từ sọ não có tổn thương nhân bèo hai bên.
Chú ý, trong bảy trường hợp ngộ độc nêu trên, có trường hợp người dân mua rượu “Rượu nếp”, “Hầm rượu Việt” về nhưng để ngâm chuối hột rồi mới uống. Do đó mất nhiều ngày sau mới biết loại rượu ban đầu và tên nhãn mác ban đầu như vậy. Do đó người dân và nhân viên y tế cần hỏi kỹ nguồn gốc loại rượu đã uống.
