Mạng lưới tổ chức cộng đồng - “điểm tựa” kiểm soát dịch HIV

Việt Nam được đánh giá là một trong số ít quốc gia thực hiện công tác dự phòng và điều trị HIV/AIDS tốt nhất thế giới. Để làm được điều đó, bên cạnh sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các lực lượng liên quan còn là sự chung tay của nhiều tổ chức cộng đồng.
Tư vấn phòng chống lây nhiễm HIV tại thành phố Nha Trang (Khánh Hòa).
Tư vấn phòng chống lây nhiễm HIV tại thành phố Nha Trang (Khánh Hòa).

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Thị Thu Hương, Cục trưởng Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết, đặc điểm dịch HIV ở nước ta hiện nay vẫn là tập trung, nhiều người nhiễm thuộc nhóm dễ tổn thương như người nghiện chích ma túy, người bán dâm, nhóm đồng tính.

Đây là các nhóm dễ bị kỳ thị, phân biệt, cho nên hệ thống y tế nhà nước khó tiếp cận hơn so với các tổ chức cộng đồng. Những nhóm hỗ trợ cộng đồng hoạt động phòng chống HIV là những nhóm xuất thân từ cộng đồng song tính, chuyển giới, người có HIV, phụ nữ bán dâm…

Hiện cả nước có khoảng 400 nhóm mạng lưới tổ chức cộng đồng đang hoạt động tại Việt Nam. Các nhóm này đóng vai trò quan trọng trong việc truyền thông giảm hành vi nguy cơ cho cộng đồng đích, và kết nối điều trị HIV.

Thành viên trong các nhóm có nhiệm vụ thuyết phục người có HIV đi điều trị, kéo họ từ “cõi chết” trở về, hoặc cùng họ vượt qua giai đoạn khó khăn, tái hòa nhập cuộc sống. Các tổ chức, nhóm cộng đồng chủ yếu thực hiện truyền thông về các biện pháp dự phòng HIV, cung cấp vật phẩm miễn phí theo nhóm nhỏ; tư vấn trực tiếp cho cá nhân có nguy cơ cao, người tiêm chích ma tuý; kết nối điều trị HIV…

Thành viên của mạng lưới này là những “cánh tay nối dài” của nhân viên y tế, nhờ đó mà nhiều người nhiễm mới được đưa đến cơ sở y tế để tiếp cận xét nghiệm HIV và điều trị.

Một trong những yếu tố then chốt giúp các mạng lưới tổ chức cộng đồng phát huy hiệu quả là sự hợp tác chặt chẽ giữa các thành viên. Việc chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn, và nguồn lực đã góp phần nâng cao năng lực tổng thể của toàn hệ thống.

Như Mạng lưới người nhiễm HIV Việt Nam (VNP+), một tổ chức phi chính phủ được thành lập năm 2009 hiện đã có hơn 300 câu lạc bộ thành viên hoạt động trên cả nước. Các câu lạc bộ này đóng vai trò kết nối, hỗ trợ kỹ thuật và vận động chính sách cho người nhiễm HIV trong nhóm tại địa phương.

Nhờ sự hợp tác này, các thành viên của nhóm đã nâng cao năng lực tư vấn xét nghiệm, chăm sóc hỗ trợ lẫn nhau và giám sát dịch mở rộng với những người có nguy cơ cao tại địa bàn của mình… Qua đó, góp phần quan trọng vào thành công của chương trình phòng chống HIV/AIDS quốc gia.

Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Kiên Giang Võ Thị Lợt cho biết: Nếu không có những thành viên, đồng đẳng viên của mạng lưới cộng đồng thì việc tiếp cận với các đối tượng nguy cơ là thách thức lớn, trong khi nguy cơ lây nhiễm ở nhóm đồng tính nam đang tăng ở mức báo động.

Các cán bộ y tế có thể hỗ trợ về chuyên môn, kỹ thuật, nhưng để tìm đối tượng nguy cơ, tiếp cận và thuyết phục họ không phải là điều dễ dàng. Nhờ những “cánh tay nối dài” này, đến nay tỉnh Kiên Giang đã xây dựng được lực lượng truyền thông viên đồng đẳng hoạt động rất tích cực và hiệu quả.

Khi nhận kết quả xét nghiệm dương tính HIV, chị Nguyễn Thúy Ng. (quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh) suy sụp và cảm thấy cuộc đời như đã dừng lại. Nhưng khi gặp chị Ngô Thúy H., trưởng nhóm “Vì ngày mai tươi sáng”, cuộc đời Ng. như tìm lại được niềm vui.

Ng. nhớ lại, sau khi chồng mất vì HIV, các anh, chị trong nhóm cộng đồng đề nghị đi xét nghiệm HIV. Ngày đợi kết quả, chị trốn biệt… và tất cả đều trống rỗng, hư vô khi kết quả đúng như điều dự cảm. Nhưng tình thương và sự nhiệt tình, các anh, chị trong nhóm “Vì ngày mai tươi sáng” đã giúp Ng. lấy lại nghị lực sống và trang bị cho chị những kiến thức, hiểu biết về HIV/AIDS.

Giờ đây, chị cũng là một trong những thành viên tích cực của nhóm, luôn giúp đỡ, chỉ bảo các thành viên mới.

“Sống một ngày cũng phải là 24 giờ yêu thương và ý nghĩa”, đó chính là phương châm sống của nhóm “Vì ngày mai tươi sáng”, phương châm này được tất cả các thành viên trong nhóm lan tỏa sự tích cực đến những nhóm tự lực khác, những người có HIV trên khắp cả nước.

Hiện nay tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm tiêm chích ma túy và nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) đang được cảnh báo là một trong những nhóm nguy cơ chính của dịch HIV tại nước ta hiện nay.

Theo số liệu thống kê của Cục Phòng, chống HIV/AIDS, tỷ lệ nhiễm HIV tăng gấp sáu lần trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2020 và được dự báo có thể trở thành nhóm chiếm tỷ lệ lớn nhất trong tổng số người nhiễm mới HIV được ước tính hằng năm trong thời gian tới.

Tuy nhiên, vì nhiều lý do mà quần thể MSM chưa thể tiếp cận và sử dụng các dịch vụ như xét nghiệm, điều trị phơi nhiễm... một cách toàn diện. Do đó, hơn lúc nào hết, sự tham gia của các tổ chức cộng đồng là cầu nối, là cánh tay đắc lực để giúp cho các đối tượng đích tiếp cận dịch vụ như truyền thông, phân phát bơm kim tiêm, bao cao su.

Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước chuyển giao trách nhiệm tài chính cho phòng chống HIV/AIDS từ các nhà tài trợ quốc tế sang nguồn lực trong nước, mạng lưới tổ chức cộng đồng được đánh giá sẽ trở thành trụ cột không thể thiếu.

Với sự linh hoạt và mối liên hệ mật thiết với cộng đồng, các mạng lưới tổ chức cộng đồng có thể tiếp tục duy trì các dịch vụ thiết yếu như tư vấn xét nghiệm, chăm sóc hỗ trợ, và giám sát dịch ngay cả khi nguồn lực bị hạn chế.

Kinh nghiệm từ dịch Covid-19 cho thấy, sức mạnh của mạng lưới tổ chức cộng đồng khi mà các biện pháp giãn cách xã hội được áp dụng, nhiều người nhiễm HIV gặp khó khăn trong việc tiếp cận thuốc kháng vi-rút, các mạng lưới này đã nhanh chóng huy động tình nguyện viên, phối hợp cơ sở y tế địa phương để cung cấp thuốc tận nhà cho bệnh nhân.

Nhờ sự hỗ trợ kịp thời này, hàng nghìn người có HIV đã không bị gián đoạn điều trị trong thời gian giãn cách. Bên cạnh đó, mạng lưới tổ chức cộng đồng còn có thể huy động sự tham gia của khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội hóa, tạo ra một hệ sinh thái đa dạng và bền vững cho công tác phòng chống HIV/AIDS…

Có thể bạn quan tâm

Bảo hiểm xã hội giúp người dân giảm gánh nặng khi khám chữa bệnh. (Ảnh A.T)

Bắc Ninh: Tăng cường kiểm soát quy trình, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế

Trước phản ánh người dân đã đóng tiền mua thẻ bảo hiểm y tế nhưng chưa ghi nhận gia hạn trên hệ thống, Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Ninh đã khẩn trương phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức rà soát, chấn chỉnh sai phạm, đồng thời khuyến nghị, hướng dẫn các biện pháp để người tham gia bảo hiểm bảo vệ quyền lợi của mình. 

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Thái, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch và ê-kíp thực hiện kỹ thuật TAVI cho người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Lần đầu thực hiện TAVI tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, cứu người bệnh 80 tuổi hẹp van tim nặng

Lần đầu tiên, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình thực hiện thành công kỹ thuật thay van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI) cho người bệnh 80 tuổi bị hẹp khít van động mạch chủ, suy tim và nhiều bệnh nền. Thành công này mở thêm cơ hội tiếp cận kỹ thuật tim mạch chuyên sâu cho người dân ngay tại địa phương.

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình - nơi tiếp nhận và điều trị cho người bệnh đến từ nhiều địa phương trong tỉnh và khu vực lân cận.

Bước tiến mới trong phẫu thuật gan tại Ninh Bình

Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi cắt gan trung tâm cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan trên nền xơ gan do viêm gan B. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, có độ khó cao trong phẫu thuật gan mật, hiện mới được triển khai tại một số trung tâm có nhiều kinh nghiệm.

Nhiều đồng bào dân tộc thiểu số Raglai đến khám bệnh, theo dõi sức khỏe tại điểm Trạm Y tế Phước Kháng thuộc Trạm Y tế xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số

Từ những điểm trạm giữa vùng khó, cán bộ y tế đang từng ngày đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số. Nhưng để tuyến y tế cơ sở thật sự trở thành “lá chắn” đầu tiên bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không chỉ có sự tận tâm của người thầy thuốc, mà cần một nền tảng đủ mạnh về nhân lực, cơ sở vật chất.

Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt chính thức đưa vào hoạt động đơn nguyên thận nhân tạo. (Ảnh: MAI VĂN BẢO)

Lâm Đồng: Khai trương đơn nguyên thận nhân tạo tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt

Sáng 11/8, tại phường Xuân Hương-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt - thành viên Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ, chính thức khai trương và đưa vào hoạt động đơn nguyên thận nhân tạo, góp phần đáp ứng nhu cầu điều trị suy thận mạn, đồng thời mang đến cho người dân thêm lựa chọn điều trị thuận tiện tại địa phương.

Kính áp tròng ngày nay không đơn thuần là một sản phẩm mang tính thẩm mỹ mà đã trở thành một trong những giải pháp hỗ trợ điều chỉnh thị lực được nhiều người lựa chọn. (Ảnh: Anh Thư)

Bảo vệ thị lực cho thế hệ trẻ: Yêu cầu cấp thiết trong thời đại số

Không phải đến khi nhìn mờ, nhức mắt hay độ cận tăng mới cần quan tâm đến thị lực. Trong một xã hội mà đôi mắt phải làm việc nhiều hơn cùng màn hình, công việc và nhịp sống hiện đại, chăm sóc thị lực đang dần chuyển từ tâm thế “có vấn đề mới xử lý” sang chủ động phòng ngừa, theo dõi và lựa chọn giải pháp phù hợp.

Quang cảnh Hội nghị khoa học toàn quốc về Công nghệ Sinh học 2026. (Ảnh: Ban Tổ chức cung cấp)

Tiếp tục nghiên cứu tối ưu nuôi cấy tế bào gốc trung mô thúc đẩy các liệu pháp y học tái tạo

Tại hội nghị khoa học toàn quốc về Công nghệ Sinh học 2026 vừa diễn ra tại thành phố Đà Nẵng, Viện Nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ Tế bào Mescells có báo cáo chuyên sâu về “Phân tích một số thông số quy trình trọng yếu trong nuôi cấy tế bào gốc trung mô bằng mô hình động học tăng trưởng”.

Trung tâm Y tế khu vực Đoan Hùng nơi diễn ra sự cố y khoa khiến một bệnh nhi tử vong.

Sở Y tế Phú Thọ thông tin về sự cố y khoa khiến một bệnh nhi tử vong

Liên quan trường hợp bệnh nhi tử vong sau phẫu thuật viêm ruột thừa tại Trung tâm Y tế khu vực Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Phú Thọ Nguyễn Giang Long thông tin, ngay sau khi sự cố xảy ra, Sở Y tế đã thành lập đoàn kiểm tra để đánh giá toàn diện quá trình tiếp nhận, thăm khám, phẫu thuật tại Trung tâm.