Lửa vẫn cháy ở Trung Đông

Tròn ba năm kể từ ngày xung đột giữa lực lượng Hamas và Israel bùng phát (7/10/2023), Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi các bên liên quan đạt được lệnh ngừng bắn lâu dài, cho phép viện trợ nhân đạo trên quy mô lớn và tôn trọng luật pháp quốc tế. Song, trên thực tế, bầu không khí vẫn đang trở nên ngày một căng thẳng, trên khắp Trung Đông.

Gaza vẫn chưa biết bao giờ mới có thể thật sự bắt đầu tái thiết.
Gaza vẫn chưa biết bao giờ mới có thể thật sự bắt đầu tái thiết.

1 Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc, các bên liên quan cần tìm giải pháp chính trị hướng tới hòa bình lâu dài trên toàn khu vực. Ông hy vọng: Đây là thời điểm để nối lại quyết tâm nhằm xây dựng một tương lai khác, nơi người dân Israel và Palestine có thể chung sống trong hòa bình, an ninh, đồng thời được đáp ứng các quyền lợi, phẩm giá và nguyện vọng.

Người đứng đầu Liên hợp quốc đánh giá tích cực về lệnh ngừng bắn tại Gaza trong thời gian ngắn do Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố vào tháng 10/2025, song theo ông: “Thỏa thuận vẫn chưa đem lại an ninh, viện trợ nhân đạo đầy đủ hay lộ trình đáng tin cậy hướng đến phục hồi và hòa bình”. Phía Israel, hiện kiểm soát nhiều khu vực trên Dải Gaza, từ chối rút quân cho đến khi Hamas giải giáp hoàn toàn. Trong khi đó, Hamas đề xuất phương án giải giáp từng bước thay vì hạ vũ khí ngay lập tức và đơn phương. Và sau ba năm, xung đột vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

2 Cùng lúc, một tin tức không mấy tích cực được công bố vào ngày 6/10, khi hai nước ký kết Hiệp định Quốc phòng chung Mecca với Saudi Arabia hồi tháng 8 là Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan họp khẩn cấp tại Riyadh, trong bối cảnh Saudi Arabia đang phải đối mặt với các cuộc tấn công gia tăng từ lực lượng Houthi ở Yemen.

Đưa ra tuyên bố chung, ba bên phản đối mạnh mẽ các cuộc tấn công hay mối đe dọa nhằm vào an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của Saudi Arabia. Các bên cũng nhất trí ngay lập tức triển khai trên thực tế các cam kết phòng thủ tập thể, đồng thời thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm cung cấp lực lượng và năng lực quân sự đã thỏa thuận, cũng như bảo đảm việc triển khai nhanh chóng các lực lượng này tới Saudi Arabia. Và như vậy, có thể nói: Thổ Nhĩ Kỳ (quốc gia có quân đội lớn thứ hai trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) cùng Pakistan (quốc gia Hồi giáo duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân) đã sẵn sàng hành động.

Một ngày trước đó, tối 5/10, truyền thông Nga dẫn lời người phát ngôn quân sự của Houthi, ông Yahya Saree, cho biết: Lực lượng này đã tiến hành ba chiến dịch sử dụng số lượng lớn tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm đáp trả các cuộc không kích do Saudi Arabia hậu thuẫn nhằm vào Yemen ngày càng gia tăng.

14-9661.jpg
Quyền tiếp cận Biển Đỏ của Ethiopia đang làm dấy lên những cuộc tranh cãi.

3 Một diễn biến rất đáng chú ý liên quan tới khu vực Trung Đông: Ngày 5/10, Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed một lần nữa khẳng định: Ethiopia cần có quyền tiếp cận Biển Đỏ, trong bối cảnh quan hệ giữa Ethiopia và các nước láng giềng có chiều hướng xấu đi trong thời gian gần đây. Đặc biệt, một ngày trước đó, bốn trong số năm quốc gia có đường bờ biển giáp Biển Đỏ gồm Ai Cập, Eritrea, Sudan và Somalia đã nhóm họp tại thành phố New Alamein của Ai Cập, và tuyên bố: Quyền quản lý Biển Đỏ thuộc về các quốc gia ven biển, đồng thời cũng phản đối những hành động có thể ảnh hưởng đến quyền sử dụng nguồn nước sông Nile, vốn rất quan trọng với Ai Cập và Sudan.

Ethiopia đã mất đường ra Biển Đỏ vào năm 1993, khi Eritrea, từng là một vùng lãnh thổ của Ethiopia, tuyên bố độc lập. Hiện tại, Ethiopia cáo buộc Eritrea, Ai Cập và Sudan hỗ trợ các lực lượng đối lập tại Tigray, sau khi giao tranh tại khu vực miền bắc Ethiopia tái diễn giữa các nhóm vũ trang và chính phủ của ông Abiy. Ngược lại, Eritrea cáo buộc Ethiopia tìm cách giành quyền tiếp cận Biển Đỏ thông qua lãnh thổ nước này.

Không chỉ vậy, căng thẳng giữa Ethiopia với Ai Cập và Sudan còn bắt nguồn từ tranh chấp chung quanh đập Đại Phục hưng Ethiopia (GERD), siêu dự án thủy điện của Addis Ababa trên sông Nile. Ai Cập và Sudan đều phụ thuộc lớn vào nguồn nước sông Nile, trong khi Ethiopia coi dự án đập GERD là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế, cũng như mở rộng năng lực sản xuất điện ■

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc Khalilur Rahman: "Có nên cố gắng để thực hiện thêm nhiều việc nữa hay không? Câu trả lời chắc chắn là Có!".

Biến lời nói thành hành động

Khát vọng hòa bình - khát vọng chung của hầu hết các quốc gia trên thế giới - đã được thể hiện vô cùng rõ nét xuyên suốt phiên thảo luận chung Khóa 81 Đại hội đồng Liên hợp quốc. Và sau những bài diễn thuyết, niềm tin cũng như khát khao hành động trên thực tế cũng dần thành hình.

Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 81 được chờ đợi sẽ tạo nên những bước chuyển mạnh mẽ.

Nước Mỹ trong tiêu điểm

Không chỉ bởi hội nghị Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 diễn ra tại New York, trên rất nhiều lĩnh vực quan trọng, những diễn biến có liên quan tới các động thái của nước Mỹ còn thu hút hầu như toàn bộ sự chú ý của giới quan sát quốc tế, bởi tầm ảnh hưởng sâu rộng và sức tác động mạnh mẽ.

Tốc độ phát triển chóng mặt của trí tuệ nhân tạo đang bộc lộ không ít hệ lụy mặt trái.

Hãm phanh một guồng máy

Những ngày vừa qua, dư luận thế giới đột ngột nóng lên bởi một loạt diễn biến xoay quanh sự phát triển chóng mặt của công nghệ thông tin, đặc biệt là khi những lời cảnh báo gay gắt nhất được đưa ra bởi chính những người trong cuộc.

Không khí sạch cần được coi là một trong những động lực chính của sự phát triển.

Không khí sạch, không chỉ vì những khoảng trời xanh trong

Được công bố vào Ngày Quốc tế về Không khí Sạch cho bầu trời xanh (International Day of Clean Air for Blue Skies, ngày 7/9), một bản báo cáo do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) cùng Liên minh Khí hậu và Không khí Sạch (CCAC) đồng thực hiện, được xem là đánh giá kinh tế toàn cầu toàn diện đầu tiên về vấn đề này.

Nhiều ngôi nhà bị biển cuốn trôi do xói mòn bờ biển ở Puerto Rico, vùng biển Caribbean.

Đỉnh núi sập xuống, đại dương dâng lên

Ít nhất đã có hơn 1.000 người được xác nhận thiệt mạng, cùng gần 4.400 người mất tích (tính đến hết ngày 31/8), trong thảm họa lũ quét ngày 26/8 ở Nepal và Trung Quốc, khu vực dưới chân dãy Himalaya. Song, cảnh tượng kinh hoàng khi những con sông băng sập xuống từ đỉnh trời, có lẽ, cũng mới chỉ là màn dạo đầu.

Khắp Trung Mỹ và phía Bắc của Nam Mỹ, nền nhiệt tăng cao chưa từng thấy.

Mùa hè khô khát

Trong bối cảnh hầu hết các điểm nóng địa chính trị toàn cầu vẫn đang “mắc kẹt” trong trạng thái bế tắc, tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế trở về với những hệ lụy toàn diện từ tiến trình biến đổi khí hậu, cũng như các tác động bởi chu kỳ El Nino.

Mùa cháy rừng khốc liệt bậc nhất trong lịch sử cựu lục địa.

Châu Âu trong bão lửa

“Những tuần tới sẽ rất khó khăn, và chúng ta phải kiên cường vượt qua!” - Tổng thống Emmanuel Macron kêu gọi lực lượng cứu hỏa đang nỗ lực khống chế đám cháy rừng quy mô lớn ở phía Tây Nam nước Pháp, khi tới thăm Trung tâm Chỉ huy Ứng phó khủng hoảng tại thành phố Bordeaux, thủ phủ của vùng sản xuất rượu vang nổi tiếng vẫn đang bị lửa bao vây, ngày 27/7.

Mohamed Preecious Gbondo bên "cơ ngơi" của mình.

Đào tạo kỹ năng thúc đẩy thế hệ trẻ châu Phi tiến bước

Kỹ năng thúc đẩy chúng ta (Skills Move Us) là một chương trình phát triển quốc tế được đặt cơ sở trên niềm tin vững chắc: Từ tiềm năng đến khả năng, từ đào tạo đến thu nhập, khi mỗi cá nhân có cơ hội bước trên những con đường đó, cộng đồng nói chung cũng hoàn toản có thể biến chuyển tích cực.

Không bỏ lỡ một cơ hội tìm kiếm nạn nhân nào.

Mệnh lệnh từ trái tim

Khi hai trận động đất liên tiếp xảy ra tại Venezuela, để lại những hoang tàn, đổ nát cùng nỗi đau quặn thắt cho người dân quốc gia Nam Mỹ, cũng là lúc một mệnh lệnh đặc biệt được phát đi tại Việt Nam.

665 triệu người trên trái đất hiện vẫn sống không có điện.

Điều nan giải quanh những bữa ăn

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa dự tính: Thực phẩm không an toàn gây ra khoảng 866 triệu ca bệnh và 1,5 triệu ca tử vong mỗi năm. Trong khi đó, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), hiện tượng khí hậu cực đoan El Niño lại chuẩn bị diễn biến mạnh trong vài tuần tới, và đe dọa ngành nông nghiệp cũng như hệ thống an ninh lương thực trên toàn thế giới.

AI đang tạo nên những hiểm họa sâu sắc đối với an ninh quốc gia trên không gian mạng.

Cuộc đua đầy ẩn họa

Ngày 21/6, cảnh sát Brazil mở cuộc điều tra về vụ tấn công mạng nhằm vào hệ thống cảnh báo của Cơ quan Phòng vệ dân sự. Một ngày sau, liên minh tình báo Five Eyes (gồm Mỹ, Anh, Canada, Australia và New Zealand) ra tuyên bố chung, cảnh báo: Các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới đang tạo ra lợi thế đáng kể cho phương Tây trong cả phòng thủ và tấn công mạng. Tuy nhiên, chính những công nghệ này cũng có thể được các đối thủ khai thác để phát triển các hình thức tấn công tinh vi hơn.

Một góc tan hoang trên đảo Mindanao

Thảm kịch và hành động

Ít nhất đã có 37 người thiệt mạng và khoảng 500 người bị thương, sau trận động đất mạnh tới 7,8 độ richter xảy ra ở miền nam Philippines vào buổi sáng ngày 8/6. Theo Văn phòng Phòng vệ Dân sự Philippines, nguyên nhân các trường hợp tử vong là do sạt lở đất, đuối nước và thương tích do mảnh vỡ rơi. Đây là trận động đất mạnh nhất ở quốc gia này kể từ năm 1976.

Các tổ chức quốc tế đã vào cuộc, nhưng tình hình vẫn đặc biệt khó khăn.

Mối nguy hiện hữu

Phát biểu tại cuộc họp trực tuyến cấp cao của các bộ trưởng ngày 25/5, Tổng Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) Jean Kaseya cho biết: Kể từ khi CHDC Congo tuyên bố bùng phát dịch Ebola lần thứ 17 vào ngày 15/5, tổng cộng đã có 906 ca nghi nhiễm và 204 ca tử vong được ghi nhận.

Nỗi lo âu về hệ lụy của những cuộc “thương chiến Mỹ - Trung” đã tạm được đẩy lùi.

Phác thảo một thế cục

Tâm điểm chú ý của giới quan sát quốc tế những ngày qua, không gì khác, chính là chuyến công du đến Trung Quốc của Đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ðông đảo phụ nữ vẫn đang phải làm việc nhiều hơn, với mức thu nhập ít hơn.

Phụ nữ đang phải trả giá cho ai?

Mới đây, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) vừa công bố một báo cáo mang tiêu đề “Ai phải trả giá? Bất bình đẳng giới và nợ công (Who Pays the Price? Gender Inequality and Sovereign Debt)”

Triển lãm đặc biệt về hậu quả của các vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki (Nhật Bản) năm 1945, tại trụ sở Liên hợp quốc.

Từ ký ức tới hiện tại

Trong dòng chảy sự kiện quốc tế vẫn đang dồn dập ập tới, đôi khi, ngoảnh nhìn lại và chiêm nghiệm những bài học đáng giá từ quá khứ vẫn là cách hiệu quả, để phán đoán và thích ứng với tương lai.

Khẩu hiệu dẫn đầu một cuộc tuần hành tại thủ đô London của nước Anh, tháng 6/2025.

Lý tưởng ấy vẫn luôn là bất diệt!

Lại quét ngang nước Mỹ kể từ cuối tháng 3/2026, những cuộc tuần hành được gắn chung hashtag #NoKings (Không có vua) không chỉ là lời kêu gọi phản đối chiến tranh, mà còn biểu thị ý thức phản kháng đối với những bất công trong cơ cấu xã hội.

“Bức tường sống” của người dân Iran trước một nhà máy điện.

Cuối cùng, thế giới cũng có thể tạm thở phào

Tối ngày 7/4 giờ Washington (tức sáng ngày 8/4 giờ Việt Nam), chỉ vài giờ sau khi nước trung gian Pakistan kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump lùi hạn chót tấn công toàn diện Iran (20 giờ ngày 7/4), Iran và Mỹ đã chính thức xác nhận một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, theo tờ The New York Times.

Giá xăng trung bình tại Mỹ đã vượt qua thời điểm năm 2022.

Kịch bản không ai mong đợi

Nếu xung đột ở Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn lượng dầu, khí đốt và phân bón rời khỏi vùng Vịnh, thì “mọi con đường đều dẫn đến kịch bản giá cả cao hơn và tăng trưởng chậm lại trên toàn thế giới” trong năm nay, thậm chí có thể để lại những hệ lụy lâu dài đối với nền kinh tế toàn cầu.

Cải tổ - đòi hỏi có thật dành cho WTO.

Vòng quay hối hả

Dưới cái bóng của xung đột quân sự, những nỗ lực vãn hồi ổn định hoặc thích ứng với tình trạng khẩn cấp vẫn đang gấp gáp diễn ra, ở khắp nơi trên thế giới.

Tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz đang tác động toàn diện tới các vấn đề quan trọng toàn cầu.

Tìm lối thoát trong mịt mù

Dòng sự kiện quốc tế vẫn hằn lên những vòng xoáy đầy cạm bẫy. Và bởi vậy, những nỗ lực vãn hồi và kiến thiết sự ổn định vẫn đang liên tục được triển khai.

Những gương mặt trẻ tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 bàn thảo về tương lai khu vực.

Hành động vì tương lai

Cho dù bức tranh toàn cảnh các sự kiện quốc tế đang bị bao phủ bởi một gam màu u tối, thì vẫn có những nỗ lực nhằm thắp lên ánh sáng hy vọng.

Liên hợp quốc và các cơ quan trực thuộc đã sẵn sàng ứng phó khủng hoảng nhân đạo ở Trung Đông.

Tàn phá và kiến tạo

Trong bối cảnh thế giới đang chấn động bởi những hậu quả của các biến cố địa chính trị - kinh tế, dù sao, nỗ lực xây đắp những điều tích cực vẫn luôn tồn tại, trong dòng chảy sự kiện quốc tế.

Tranh chấp thương mại giữa Trung Quốc và Ấn Độ đang trở thành một vấn đề nóng bỏng.

Tiếng vọng của lời cam kết

Trong dòng chảy các sự kiện quốc tế, những mâu thuẫn, bất đồng vẫn luôn được tích tụ, và đòi hỏi ngày càng nhiều nỗ lực khai thông.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EU) Von der Leyen và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi.

Mở hướng tìm bình an

Thế giới vẫn không hề yên ổn. Nhưng dù sao, những nỗ lực cải thiện tình hình cũng đã và đang được tiến hành.