Tại xã Tân Hòa, mô hình của anh Trần Văn Đệ được xem là một điển hình cho tư duy sản xuất gắn với chế biến sâu. Trước đây, gia đình anh trồng khoảng 100 gốc bưởi da xanh nhưng hiệu quả kinh tế không cao do trái nhỏ, giá bán thấp. Thay vì bỏ đi lượng lớn bưởi non bị loại bỏ trong quá trình tuyển chọn, anh đã tìm cách tận dụng để chế biến thành các sản phẩm giá trị.
Sau thời gian nghiên cứu, đầu tư thiết bị và hoàn thiện quy trình, sản phẩm bưởi non sấy của cơ sở anh Đệ dần khẳng định chỗ đứng trên thị trường nhờ hương vị đặc trưng: giòn, thơm, chua ngọt nhẹ và thoảng vị tinh dầu. Không giống các loại vỏ bưởi sấy thông thường, sản phẩm được làm từ nguyên trái bưởi non, vừa tạo sự khác biệt vừa có giá trị hỗ trợ sức khỏe.
Hiện cơ sở đã có ba sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao gồm bưởi non sấy, trà bưởi non và trà túi lọc. Đồng thời, anh đang tiếp tục nghiên cứu phát triển thêm sản phẩm mới như rượu bưởi non nhằm đa dạng hóa danh mục.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, mô hình của anh còn góp phần hình thành chuỗi liên kết với nông dân địa phương. Mỗi tháng, cơ sở thu mua từ 1–1,5 tấn bưởi non với giá 5.000–12.000 đồng/kg, giúp người dân có thêm nguồn thu từ nông sản trước đây bị bỏ phí. “Mình làm thì phải gắn với bà con, có hợp đồng rõ ràng. Khi đơn hàng tăng, cơ sở cũng mở rộng thu mua và sản xuất”, anh Đệ chia sẻ.
Bên cạnh mô hình chế biến nông sản, xã Tân Hòa còn ghi dấu với hướng phát triển du lịch trải nghiệm từ nông nghiệp. Trang trại sữa dê của chị Đặng Thị Ngọc Đào là một ví dụ tiêu biểu.
Bắt đầu từ 13 con dê vào năm 2012, đến nay đàn dê của chị đã phát triển lên gần 300 con. Từ nguồn nguyên liệu này, chị xây dựng hệ sinh thái sản phẩm gồm 6 mặt hàng đạt chuẩn OCOP 4 sao như sữa thanh trùng, yaourt tươi và các loại sữa chua sấy.
Điểm đáng chú ý là mô hình không chỉ dừng lại ở sản xuất mà còn mở rộng sang dịch vụ du lịch. Trang trại đón khách tham quan, đặc biệt là học sinh, sinh viên đến trải nghiệm quy trình chăn nuôi khép kín, từ trồng cỏ, tận dụng phân hữu cơ đến chế biến sản phẩm. Du khách có thể trực tiếp cho dê ăn, vắt sữa và thưởng thức sản phẩm tại chỗ. “Mô hình khép kín giúp đảm bảo an toàn thực phẩm–yếu tố quan trọng của OCOP 4 sao. Thu nhập mỗi năm khoảng 200–300 triệu đồng, ổn định hơn nhiều so với làm ruộng trước đây”, chị Đào cho biết.
Sau quá trình điều chỉnh địa giới hành chính, xã Tân Hòa sở hữu nhiều lợi thế về hạ tầng giao thông với các tuyến huyết mạch như Quốc lộ 61C, các tỉnh lộ và tuyến cao tốc Châu Đốc–Cần Thơ–Sóc Trăng. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp kết hợp du lịch.
Theo ông Nguyễn Tiến Mộng, Trưởng Phòng Kinh tế xã, hiện địa phương có 14 sản phẩm OCOP, trong đó 6 sản phẩm đạt 4 sao và 8 sản phẩm đạt 3 sao. Trên cơ sở này, xã đang xây dựng các tuyến du lịch trải nghiệm, kết nối các chủ thể OCOP thành điểm đến hấp dẫn.
Du khách khi đến đây không chỉ tham quan mà còn được trực tiếp trải nghiệm và thưởng thức sản phẩm như sữa dê Ngọc Đào, mật ong Tám Minh hay cà phê dừa Hồng Nhiên. “Việc kết hợp này giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nâng cao giá trị nông sản và tạo việc làm tại chỗ cho người dân”, ông Mộng cho biết.
Không riêng Tân Hòa, mô hình liên kết OCOP với du lịch cộng đồng đang được triển khai tại nhiều địa phương khác của Cần Thơ. Hợp tác xã nhãn Nhơn Nghĩa (xã Nhơn Ái) là một trong những điểm sáng.
Thành lập từ năm 2018, hợp tác xã có 29 thành viên với diện tích canh tác 22,5ha nhãn Ido đạt chuẩn VietGAP. Sản lượng hằng năm đạt khoảng 540 tấn, mang lại doanh thu hơn 10 tỷ đồng. Năm 2023, sản phẩm nhãn được công nhận OCOP 4 sao, đồng thời được cấp mã số vùng trồng, mở rộng cơ hội xuất khẩu.
Ngoài sản xuất, hợp tác xã còn phát triển du lịch sinh thái vườn, kết hợp giới thiệu sản phẩm và kết nối thị trường quốc tế. Một số hộ còn áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa nghịch vụ, nâng lợi nhuận lên 250–450 triệu đồng/ha/năm.
Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, Cần Thơ đã đẩy mạnh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp gắn với đổi mới mô hình sản xuất. Chương trình OCOP đóng vai trò quan trọng khi toàn thành phố hiện có 859 sản phẩm, gồm 3 sản phẩm 5 sao, 239 sản phẩm 4 sao và 617 sản phẩm 3 sao.
Đây chính là nền tảng để địa phương tiếp tục phát triển du lịch cộng đồng, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân nông thôn.
Việc kết hợp OCOP với du lịch không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, nâng tầm thương hiệu nông sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Thông qua các mô hình trải nghiệm, du khách có cơ hội tiếp cận quy trình sản xuất, thưởng thức đặc sản và cảm nhận đời sống văn hóa bản địa.
Sự chủ động của các chủ thể OCOP cùng với định hướng hỗ trợ từ chính quyền đang từng bước hình thành hệ sinh thái nông nghiệp–du lịch bền vững. Đây được xem là chìa khóa để phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, hiệu quả và mang đậm bản sắc vùng miền.
