Lập trình ước mơ từ STEAM

Trong lớp học nhỏ giữa núi rừng Tây Nguyên, tiếng cười hòa cùng những câu hỏi tò mò. Trên bàn, bo mạch micro:bit sáng đèn, trò chơi Nông trại vui vẻ do Y Hỉnh - cô bé 12 tuổi người dân tộc Giẻ Triêng tự lập trình trở thành tâm điểm của bạn cùng lớp.

Y Hỉnh (đeo mic) đang giới thiệu về Nông trại vui vẻ tại Hội thi. Nguồn: UNICEF Việt Nam
Y Hỉnh (đeo mic) đang giới thiệu về Nông trại vui vẻ tại Hội thi. Nguồn: UNICEF Việt Nam

Những mảnh ghép đất, nước, cây trồng trở thành công cụ để các em vừa học, vừa kết nối và kể câu chuyện về quê hương mình.

Y Hỉnh đã giành giải “Truyền cảm hứng” trong cuộc thi “Tinkering with Tech - Sáng tạo cùng Micro:bit” do Sở Giáo dục và Đào tạo Kon Tum (nay là tỉnh Quảng Ngãi) cùng Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc - UNICEF Việt Nam tổ chức hồi tháng 6/2025, với trò chơi Nông trại vui vẻ. Hội thi thu hút sự tham gia của 10 cơ sở giáo dục. Các sản phẩm dự thi đều do học sinh tự nghiên cứu và lắp ráp, tập trung vào hai chủ đề chính là sức khỏe tâm thần và biến đổi khí hậu.

“Em muốn mọi người trong bản cùng chơi, cùng bảo vệ môi trường” Hỉnh nói khi lên nhận giải. Hành trình của cô bé thể hiện rõ sức mạnh của giáo dục STEAM - phương pháp học kết hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán - giúp học sinh trở thành người sáng tạo, không chỉ tiếp thu mà còn kiến tạo tri thức.

Tại Quảng Ngãi, mô hình này đang lan tỏa mạnh mẽ. Từ những lớp học nhỏ, nhiều học sinh dân tộc thiểu số dần vượt qua sự rụt rè, chủ động hơn trong giao tiếp, thuyết trình và tư duy phản biện.

Không chỉ học sinh, các thầy cô giáo khắp núi rừng Tây Nguyên cũng được “truyền lửa” thông qua các khóa đào tạo ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), số hóa và phương pháp STEAM trong giảng dạy. Thầy Đào Duy Khánh, giáo viên Trường phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học & Trung học cơ sở Tê Xăng tiết kiệm được thời gian hơn, chuẩn bị bài giảng sinh động hơn sau khi biết đến và ứng dụng AI trong giảng dạy. Sau khóa học, thầy Khánh quay lại trường, trở thành người hướng dẫn cho đồng nghiệp, mang kiến thức về AI lan tỏa đến vùng sâu, vùng xa.

Theo ông Trịnh Văn Dũng, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi, cùng hơn 40 giáo viên vùng khó đã được tiếp cận các ứng dụng AI miễn phí, học cách sử dụng có trách nhiệm và đạo đức trong môi trường học đường. “Hàng nghìn máy tính bảng đã được phân phát cho các trường, hồ sơ học sinh cũng được số hóa. Đây là bước tiến lớn giúp thu hẹp khoảng cách số,” ông Dũng chia sẻ trong buổi tập huấn.

Bên cạnh đó, các dự án khác như “Thúc đẩy năng lực số, sức khỏe tinh thần và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh thiệt thòi” đang được triển khai tại nhiều tỉnh Tây Nguyên. Mục tiêu là giúp học sinh, đặc biệt là các em gái dân tộc thiểu số, phát triển kỹ năng STEAM, sử dụng công nghệ an toàn và sáng tạo.

Trong hành trình chuyển đổi số giáo dục, Tây Nguyên - vùng đất vốn còn nhiều khó khăn đang chứng minh rằng đổi mới không chỉ bắt đầu từ thiết bị hay hạ tầng, mà từ niềm tin và cơ hội. Niềm tin rằng mỗi đứa trẻ, dù ở đâu, đều có thể trở thành người sáng tạo.

Có thể bạn quan tâm

Bơi là một trong những môn được chọn đầu tư trọng điểm. Ảnh: Nguyên Khang

Chọn “mũi nhọn” cho giấc mơ Olympic

Không còn dàn trải nguồn lực cho hàng chục môn thể thao, Đà Nẵng đang từng bước khoanh vùng một số nội dung có khả năng tranh chấp huy chương châu lục và thế giới để dồn sức đầu tư, đào tạo theo hướng đột phá. Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương chung mà ngành thể thao cả nước đang theo đuổi cho chặng đường đến năm 2046.

Trẻ em Trà Leng hồn nhiên bên gốc quế cổ thụ. Ảnh: HTX Nhiếp ảnh và Ứng dụng

Nhiếp ảnh mang hương rừng xuống phố

Không chỉ dùng nghệ thuật thị giác để kể câu chuyện về vùng nguyên liệu quế nổi tiếng ở miền núi Nam Trà My (Đà Nẵng), những bức ảnh còn là một kho tư liệu quý báu về đời sống con người giữa đại ngàn.

Hà My và Nam Phương tự tin trong buổi thuyết trình giới thiệu về dự án. Ảnh: Plan International Việt Nam

Khi công nghệ mở rộng cánh cửa bình đẳng giới

Nhiều mô hình giáo dục STEM, câu lạc bộ công nghệ và sân chơi sáng tạo tại khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã mở ra cánh cửa để trẻ em gái tự tin chinh phục khoa học-công nghệ và đóng góp những giải pháp thiết thực cho cộng đồng.

Món quà từ tập thể Tàu KT-709 không chỉ mang giá trị vật chất giúp gia đình trang trải một phần kinh phí mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn. Ảnh: Hải Ninh

Món quà vượt nghìn con sóng

Vượt hàng nghìn hải lý từ Trường Sa, món quà của những người lính hải quân đã đến với giường bệnh của anh N.T.S (34 tuổi, xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ) tại Trung tâm Hồi sức tích cực (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) tiếp thêm niềm tin cho người bệnh và lan tỏa tình quân dân.

Du khách chọn mua sản phẩm tại làng gốm Bàu Trúc (Khánh Hòa). Ảnh: minh lê

Khi cộng đồng được trao quyền và hưởng lợi

Hệ thống đền tháp cổ, lễ hội, làng nghề và nghệ thuật dân gian tạo nên nguồn tài nguyên đặc sắc để Khánh Hòa phát triển du lịch văn hóa Chăm. Tuy nhiên, giá trị ấy chỉ có thể được bảo tồn bền vững khi cộng đồng trở thành chủ thể, trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Cầu Rồng Đà Nẵng về đêm.

Sau “mùa pháo hoa”

Sau hành trình của lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026) thu hút lượng khách kỷ lục, Đà Nẵng đang tìm cách duy trì “sức nóng” bằng việc làm dày trải nghiệm trên sông Hàn, đồng thời mở những hành trình mới về phía tây và phía nam thành phố. Từ du lịch sự kiện đến du lịch cộng đồng, bài toán đặt ra là làm sao giữ khách ở lại lâu hơn và đưa nguồn thu đến nhiều khu vực hơn.

Nghề dệt thổ cẩm góp phần thúc đẩy phát triển du lịch. Ảnh: Trường Sơn

Ứng dụng công nghệ, thúc đẩy phát triển văn hóa

5 năm qua, việc ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được đẩy mạnh tại Lâm Đồng, góp phần phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nổi trội của địa phương.

Buổi hội thảo tham vấn quy trình tiếp nhận, xử lý và hỗ trợ các vụ việc khẩn cấp trên ứng dụng S-APP. Ảnh: UN Women Việt Nam

Ứng dụng công nghệ bảo vệ phụ nữ

Không ít phụ nữ vẫn lựa chọn im lặng khi trở thành nạn nhân của bạo lực giới bởi nỗi sợ bị kỳ thị, trả thù hoặc thiếu nơi tìm kiếm hỗ trợ. Hiện nay, những nền tảng công nghệ mới đang từng bước trở thành cầu nối kín đáo, giúp rút ngắn khoảng cách giữa nạn nhân và các dịch vụ bảo vệ, mở ra hướng tiếp cận nhân văn hơn trong phòng ngừa, ứng phó với bạo lực giới.

Giới thiệu sản phẩm tại Ngày hội Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo Đại học Bách khoa Đà Nẵng 2026. Ảnh: Khoa Trương

Xây nền cho tinh thần sáng tạo

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng, nhiều trường đại học tại Đà Nẵng đã có những bước đi tích cực, đẩy mạnh đầu tư, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo.

Trình diễn hoạt động nghề nghiệp tại Triển lãm Làng nghề nước mắm Phan Thiết.

Giữ nghề cổ bằng tư duy mới

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, nhiều cơ sở sản xuất nước mắm Phan Thiết đã mạnh dạn đầu tư nâng cao chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm. Không ít cơ sở áp dụng các hệ thống quản lý như HACCP, ISO 22000, kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào, quy trình ủ chượp đến đóng chai, bảo quản.

Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục.

Đà Nẵng tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Đà Nẵng đang hướng tới nhiều mục tiêu chiến lược như xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do và trung tâm công nghệ cao. Để hiện thực hóa các mục tiêu này, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của thành phố.

Ruộng bậc thang ở xã Sơn Tây Thượng.

Phát triển du lịch văn hóa tộc người ở vùng cao Quảng Ngãi

Sự hiện diện của 43 dân tộc thiểu số, trong đó bao gồm nhiều cộng đồng bản địa ôm chứa kho tàng văn hóa lâu đời hết sức độc đáo như H’rê, Co, Ba Na, Xơ Đăng, Ca Dong… cùng hệ sinh thái rừng-thác-sông suối với vẻ đẹp nguyên sơ đầy ấn tượng đã biến miền núi tỉnh Quảng Ngãi trở thành khu vực sở hữu dư địa rất lớn để phát triển loại hình du lịch dân tộc.

Nông dân chăm sóc lúa mẹ tại xã Phan Sơn. Ảnh: BLĐ

Khai thác tiềm năng, hỗ trợ sinh kế

Cách trung tâm tỉnh Lâm Đồng khoảng 80 km, địa hình xã Phan Sơn chủ yếu là đồi núi, giao thông đi lại và điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, thu nhập của người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.

Những thay đổi giúp ngư dân đánh bắt hiệu quả hơn. Ảnh: Như Đồng

Giữ biển và sinh kế

Trước áp lực từ giá nhiên liệu và bối cảnh ngư trường ngày càng khó đoán định, nhiều ngư dân Quảng Ngãi chọn thay đổi cách thức đi biển để giữ nghề, giữ biển và giữ sinh kế.

Một phiên thi đấu tại Cuộc thi Sáng tạo Robot Quảng Ngãi lần IV. Ảnh: Ái Kiều

Khơi dậy tinh thần sáng tạo trong học đường

Những năm gần đây, tỉnh Quảng Ngãi đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ, kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong bối cảnh đó, Cuộc thi Sáng tạo Robot Quảng Ngãi lần thứ IV - 2026 trở thành sân chơi khơi dậy đam mê khoa học, sáng tạo và góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai.

Nghệ nhân Y Hiu Niê Kđăm diễn tấu chiêng tre.

Người giữ nhịp chiêng ở M’Druk

Từ những bộ chiêng tre tự làm đến các lớp học không thu học phí, nghệ nhân Y Hiu Niê Kđăm, buôn M’Druk, phường Ea Kao (tỉnh Đắk Lắk) đã bền bỉ truyền dạy cồng chiêng cho lớp trẻ, góp phần giữ gìn âm vang di sản Ê Đê trong đời sống cộng đồng.

Khu du lịch trên đỉnh Bà Nà là điểm đến thu hút rất đông du khách. Ảnh: Hải Nam

Không gian mới, tầm nhìn mới

Sở hữu dải bờ biển dài, hệ sinh thái đa dạng cùng nhiều di sản văn hóa đặc sắc, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ nhiều năm qua vẫn chưa khai thác hết tiềm năng du lịch do thiếu liên kết hạ tầng, sản phẩm còn trùng lặp và phát triển manh mún.