Vốn thuộc xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định (cũ), nay đã trở thành phường Vị Khê, tỉnh Ninh Bình, làng cây cảnh Vị Khê nức tiếng cả nước với những cây cảnh mang dáng, thế kỳ ảo, độc đáo được định giá hàng trăm, thậm chí hàng tỷ đồng.
Mỗi dịp hội làng truyền thống (thường diễn ra vào tuần rằm tháng Giêng âm lịch), làng Vị Khê lại thu hút đông đảo người dân tứ xứ, mà phần lớn trong đó là những “tay chơi”, những người am hiểu và đam mê cây cảnh dáng, thế. Thiên thời do khí hậu thuận hòa, địa lợi chính nhờ đất đai trù phú do lượng phù sa của sông bồi đắp quanh năm và nhân hòa là đôi bàn tay tài hoa cùng sự chăm chỉ tần tảo, đầu óc sáng tạo của chính cư dân bản địa, nghề trông hoa cây cảnh Vị Khê ngày càng phát triển, tiếng tăm lừng lẫy…
Khoảng 95% dân số Vị Khê làm nghề trồng hoa, cây cảnh, theo ông Nguyễn Công Khanh - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh phường. Cứ cha truyền, con nối, đời sau học theo đời trước, người này dõi theo người kia, trẻ con ở Vị Khê ngay từ tuổi cắp sách tới trường đã được hướng dẫn, truyền dạy các kỹ năng, các bí quyết từ cơ bản nhất. Chọn cây để ươm, tạo dáng lúc cây còn bé, rồi uốn dần cho tới khi cây trưởng thành, mỗi người thợ vườn ở Vị Khê đã thuần thục và tinh thông, khéo léo, cả sáng tạo như một nghệ nhân dân gian thực thụ. Ở mảnh đất thiêng này, hầu như nhà nào cũng có dính líu tới nghề tổ, và nghề của làng đã đem lại cho người dân cuộc sống đủ đầy, dư dả, biến một làng thuần nông thành một điển hình của nông thôn mới giàu có, khang trang. Những thợ vườn không chỉ trổ tài ở ngay quê hương mình, mà còn đem theo vốn nghề tới nhiều địa phương trên cả nước để vừa làm thuê, vừa lan tỏa nghề cây cảnh ra mọi miền Tổ quốc. Cây cảnh Vị Khê được liệt vào hạng “kỳ hoa dị thảo”, có giá trị không chỉ về tiền bạc mà còn như những tác phẩm nghệ thuật có một không hai. Cây cảnh Vị Khê cũng được người đời ngưỡng mộ trầm trồ và đáng quý hơn, nghề cổ đã giúp những người nông dân “mát mặt với đời”, có cuộc sống khấm khá, tiện nghi mà không cần phải ly nông, ly hương…
Sở hữu vốn quý ngàn đời, làng Vị Khê (nay là phường Vị Khê) được sáp nhập thêm làng cây cảnh Nam Phong với nghề trồng quất Tết cũng vẻ vang không kém, đang phấn đấu đến năm 2030 thu ngân sách đạt 275 tỷ đồng, và đưa thu nhập bình quân đầu người lên 150 triệu đồng/năm, theo mục tiêu đề ra tại Đại hội Đảng bộ phường Vị Khê nhiệm kỳ 2025-2030.
Có lịch sử hơn 800 năm, Vị Khê tương truyền là làng hoa, chuyên trồng hoa phục vụ các quý tộc nhà Trần ở quanh vùng Thiên Trường cổ kính… Được ông tổ nghề, Thái úy Tô Trung Tự định hướng, rèn cặp, người dân Vị Khê ngay từ ngày đầu lập làng đã chăm chỉ đất đai ruộng vườn trồng hoa, trồng cây cảnh và sáng tạo nên hệ sinh thái cây cảnh dáng, thế lạ theo nhu cầu thụ hưởng cái đẹp của các bậc vương giả.
