Lan tỏa phong trào gìn giữ tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Ngày 12/8, tại Hà Nội, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tổ chức Lễ tổng kết Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài năm 2026.

Sự kiện diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với khoảng 80 đại biểu tại điểm cầu Hà Nội và hơn 100 điểm cầu của các địa phương, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hội đoàn, cơ sở dạy tiếng Việt, giáo viên và bà con kiều bào trên khắp thế giới.

Lễ tổng kết diễn ra ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 02/8/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Nghị quyết số 23-NQ/TW đề ra mục tiêu phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong gìn giữ ngôn ngữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường gắn kết với quê hướng đất nước, mỗi người Việt ở nước ngoài cần phát huy vai trò “đại sứ văn hóa”, “đại sứ hữu nghị” trong giới thiệu, quảng bá đất nước, con người Việt Nam.

Việc duy trì và lan tỏa tiếng Việt, văn hóa Việt trong cộng đồng không chỉ góp phần củng cố bản sắc, mà còn tăng cường tình cảm, niềm tự hào và sự gắn bó của các thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động dạy và học tiếng Việt, giao lưu văn hóa và hướng về nguồn cội.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng khẳng định, tiếng Việt vừa là phương tiện gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa, vừa là sợi dây gắn kết các thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương, đất nước.

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh, Nghị quyết số 23-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức và tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, giảng dạy, tôn vinh tiếng Việt; vận động các nước có đông người Việt đưa tiếng Việt vào chương trình giáo dục; hỗ trợ đào tạo giáo viên và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết, sau gần 4 năm triển khai, Đề án Ngày Tôn vinh tiếng Việt giai đoạn 2023 đến 2030 đang đi đúng hướng. Tuy nhiên, việc gìn giữ tiếng Việt trước hết phải trở thành nhu cầu tự thân và niềm tự hào của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng. Nhà nước giữ vai trò định hướng, tạo điều kiện và đồng hành, còn gia đình vẫn là nơi tiếng Việt được trao truyền tự nhiên và bền vững nhất.

Báo cáo tình hình thực hiện Đề án, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Nguyễn Quỳnh Mai cho biết, năm 2026, Ủy ban đã tổ chức Lễ Phát động với 150 điểm cầu trong và ngoài nước, đổi mới Chương trình Tìm kiếm Sứ giả tiếng Việt theo hình thức xét chọn hồ sơ với 57 hồ sơ từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, xây dựng 4 tủ sách tiếng Việt tại Thái Lan, Singapore, Brunei và hỗ trợ gần 5.000 cuốn sách, tài liệu cho cộng đồng.

Chia sẻ về những kết quả nổi bật của Chương trình Tìm kiếm Sứ giả tiếng Việt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Nguyễn Quỳnh Mai cho biết: Công tác tham mưu, hướng dẫn và phối hợp triển khai ngày càng đồng bộ; phong trào gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt được triển khai đồng bộ từ châu Á, châu Âu đến Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Phi với nhiều sáng kiến xuất phát từ chính nhu cầu của cộng đồng; nhận thức và hành động của các gia đình, hội đoàn, thế hệ trẻ có chuyển biến tích cực. Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại một số khó khăn về nguồn lực, sự phát triển chưa đồng đều giữa các địa bàn và thách thức trong thu hút thế hệ trẻ.

Trong thời gian tới, để khắc phục những hạn chế đồng thời nâng cao hiệu quả của Chương trình, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Nguyễn Quỳnh Mai cần tập trung: nâng cao chất lượng hỗ trợ dạy và học tiếng Việt, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, xã hội hóa nguồn lực, quan tâm hơn nữa đến thế hệ trẻ và đẩy mạnh truyền thông.

Các tham luận tại Lễ tổng kết tập trung vào chuẩn hóa chuyên môn, ứng dụng công nghệ số và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng. Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng cần chuyển từ các hoạt động hỗ trợ riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái dạy và học đồng bộ, với hai nhiệm vụ then chốt là chuẩn hóa chương trình theo hướng một chuẩn chung nhưng triển khai linh hoạt, và số hóa học liệu, xây dựng kho học liệu số dùng chung.

Bà Nguyễn Phương Hà, Phó Trưởng ban Ban Truyền hình đối ngoại, Đài Truyền hình Việt Nam cho biết, từ năm 2018 đến nay, Ban đã sản xuất hơn 400 chương trình dạy tiếng Việt, gắn ngôn ngữ với văn hóa, du lịch và trải nghiệm đời sống, phân phối trên các nền tảng số, đồng thời, đề xuất phối hợp với Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài và các hội đoàn xây dựng không gian kết nối trực tuyến để giáo viên tiếng Việt toàn cầu chia sẻ giáo án, bài giảng và kinh nghiệm giảng dạy.

Tiến sĩ Vũ Hoài Nam, đại diện Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông giới thiệu nền tảng Tiếng Việt TV phiên bản 2.0, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và xử lý ngôn ngữ tự nhiên để đánh giá trình độ ngôn ngữ, cá nhân hóa lộ trình học và game hóa nhằm duy trì thói quen học tập.

Ở nội dung về các sáng kiến tiêu biểu của cộng đồng, Sứ giả tiếng Việt năm 2026 Nguyễn Phương Chung ở Mỹ và Sứ giả tiếng Việt năm 2024 Thủy Lê Scherello tại Đức chia sẻ kinh nghiệm tổ chức lớp học, hoạt động cộng đồng và cách khơi dậy hứng thú học tiếng Việt của trẻ em người Việt tại địa bàn.

Anh Nguyễn Duy Anh, đại diện Diễn đàn Gìn giữ tiếng Việt và Văn hóa Việt ở nước ngoài và Mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam tại nước ngoài báo cáo kết quả kết nối đội ngũ giáo viên, chia sẻ giáo án và học liệu giữa các địa bàn.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Di sản văn hóa tiếng Việt đề xuất các giải pháp xã hội hóa: Lấy gia đình làm nền tảng, hình thành các cộng đồng gìn giữ tiếng Việt, xây dựng Mạng lưới Sứ giả tiếng Việt toàn cầu và Mạng lưới Giáo viên tình nguyện toàn cầu, phát triển kho học liệu số chia sẻ đa nền tảng, thúc đẩy đưa tiếng Việt vào trường học bản địa và tổ chức các cuộc thi sáng tạo nội dung bằng tiếng Việt.

Phát biểu kết luận Lễ tổng kết, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chương trình, giáo trình phù hợp với đặc thù từng địa bàn, bởi mỗi khu vực có nhu cầu và điều kiện dạy, học tiếng Việt khác nhau.

Thứ trưởng Lê Thu Hằng đề nghị, các giáo viên kiều bào gửi giáo án tự soạn về trong nước; Ủy ban sẽ làm đầu mối phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học chuẩn hóa thành các bộ giáo trình cho từng địa bàn.

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng cũng đánh giá cao việc đa dạng hóa cách tiếp cận người học qua các chương trình truyền thông, tiêu biểu là các chương trình dạy tiếng Việt trên VTV4, và việc ứng dụng các công nghệ hiện đại, trong đó có trí tuệ nhân tạo, hỗ trợ giảng dạy trên môi trường mạng.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng đã trao kỷ niệm chương cho 3 cá nhân có đóng góp xuất sắc trong công tác gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.