Không chỉ là một sân chơi bổ ích mà qua lớp học này, loại hình trò chơi, nghệ thuật dân gian cũng được truyền tải một cách nhẹ nhàng, ý nghĩa.
Tâm huyết của người làm nghệ thuật
Nghệ sĩ Trần Được đã có 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực múa rối, cả rối nước và rối cạn, là người sáng lập và trực tiếp giảng dạy tại lớp học đặc biệt này. Anh Được chia sẻ: Trong quá trình biểu diễn tại các trường học và sự kiện, anh nhận thấy trẻ em thích thú với múa rối nhưng thiếu môi trường để trải nghiệm.
Từ thực tế đó, anh quyết định tự đầu tư toàn bộ con rối và mở lớp múa rối dây miễn phí tại phòng tập của gia đình. Khi dành thời gian cho rối với sự hứng khởi, đam mê cũng đồng nghĩa các em nhỏ sẽ rời xa màn hình ti-vi, điện thoại để tận hưởng những khoảng thời gian giải trí đúng nghĩa.
Lớp học hiện có hơn 20 học viên, chủ yếu là học sinh thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau. Ngoài nghệ sĩ Trần Được trực tiếp giảng dạy, lớp học còn có bốn cộng sự hỗ trợ hướng dẫn. Theo nghệ sĩ Trần Được, việc lựa chọn mở lớp múa rối dây xuất phát là do loại hình này phù hợp với nhiều lứa tuổi.
So với rối nước hoặc các loại hình rối cạn khác, múa rối dây không đòi hỏi thể lực lớn, sân khấu chuyên biệt và có thể tổ chức trong nhiều điều kiện không gian khác nhau. Các con rối chỉ nặng khoảng từ hai đến ba lạng, trẻ nhỏ năm tuổi cũng có thể điều khiển dễ dàng.
Nhờ trọng lượng nhẹ và cấu tạo đơn giản, múa rối dây rất linh hoạt, dễ dàng biểu diễn tại sân trường, phòng sinh hoạt cộng đồng, các lễ hội nhỏ hoặc ngày hội thiếu nhi. “Chỉ cần cầm con rối lên là có thể biến bất kỳ chỗ nào trở thành sân khấu”, nghệ sĩ cho biết.
Quá trình truyền đạt nghệ thuật chơi rối dây, nghệ sĩ Trần Được hoàn toàn để các em nhỏ “thả lỏng” với sự đam mê, thích thú của mình. Anh chỉ hướng dẫn các kỹ năng cơ bản, sau đó để học viên tự sáng tác động tác và lựa chọn âm nhạc theo sở thích. Cách làm này giúp các bạn trẻ phát huy sự chủ động, tinh thần sáng tạo, đồng thời tạo hứng thú khi luyện tập. Nhiều học viên chia sẻ những bỡ ngỡ ban đầu khi tiếp xúc với nghệ thuật rối dây.
Em Hoàng Minh Quân (11 tuổi) cho biết: “Lúc đầu điều khiển rất khó vì cần sự uyển chuyển và khéo léo, nhưng bây giờ em đã quen với động tác tay. Chơi với các con rối dây chúng em được thư giãn và rèn luyện được nhiều kỹ năng trong cuộc sống”.
Nhờ vừa học vừa chơi, khi đến với lớp học, các học viên đều tiếp thu nhanh, tự tin hơn. Từ chỗ ngại điều khiển vì “nhiều dây, dễ rối”, giờ đây, các em đã có thể độc lập hoàn thiện bài biểu diễn của mình, nhiều em còn tham gia biểu diễn tại sự kiện lớn.
Ươm mầm tình yêu văn hóa dân tộc
Quá trình duy trì lớp học cũng gặp không ít khó khăn. Kinh phí đầu tư con rối là trở ngại lớn nhất, bởi mỗi học viên cần một con rối riêng để luyện tập. Bên cạnh đó, nhiều học viên ở độ tuổi khác nhau cho nên sự tiếp thu kiến thức cũng khác nhau.
Vì vậy, việc giảng dạy đòi hỏi sự kiên nhẫn và linh hoạt. Một số em còn nhỏ, chưa ý thức giữ gìn dụng cụ, con rối dễ bị rối dây hoặc hư hỏng, làm cho công việc sửa chữa sau mỗi buổi học tốn nhiều thời gian. Ngoài ra, phần lớn các học viên đều bận lịch học văn hóa, chỉ có thể tranh thủ học múa rối vào dịp cuối tuần khiến cho việc sắp xếp thời gian học vào thời gian cố định cũng gặp những khó khăn nhất định.
Tuy nhiên, vượt lên tất cả, với niềm đam mê và mong muốn lan tỏa tình yêu nghệ thuật rối với các em nhỏ, lớp học này vẫn được duy trì đều đặn suốt thời gian qua.
Lớp học không chỉ giúp các bạn trẻ có thêm sân chơi lành mạnh, giảm phụ thuộc vào thiết bị điện tử mà còn tạo điều kiện để các em được tiếp cận với các giá trị văn hóa truyền thống qua trang phục và tạo hình con rối như áo dài Bắc Bộ, áo bà ba hay hình ảnh cô Ba Sài Gòn,...
Em Song Thư, 12 tuổi, chia sẻ: “Tham gia lớp học giúp em hiểu thêm về văn hóa Việt Nam. Khi tập điều khiển rối, em mới thấy để có một tiết mục biểu diễn tốt thì phải rất kiên trì và khéo léo”.
Ngoài yếu tố văn hóa, nghệ thuật múa rối dây còn giúp các em rèn sự tập trung, tư duy logic và khả năng cảm nhạc. Đặc biệt, việc được tham gia biểu diễn thực tế giúp các em tự tin hơn trước đám đông, đồng thời có thêm kỹ năng biểu đạt cá nhân. Nghệ sĩ Trần Được mong muốn thời gian tới, nghệ thuật múa rối dây được đưa vào chương trình ngoại khóa tại các trường tiểu học, trung học.
Đồng thời, tiến tới anh sẽ phối hợp với trung tâm văn hóa, nhà văn hóa thiếu nhi để mở rộng mô hình. Anh kỳ vọng loại hình nghệ thuật này sẽ có thêm lực lượng trẻ kế cận, góp phần bảo tồn và phát triển nghệ thuật múa rối truyền thống. “Hy vọng từ lớp học nhỏ này sẽ có thêm nhiều bạn trẻ yêu thích và lựa chọn gắn bó với nghề múa rối, để loại hình nghệ thuật dân gian này không bị mai một”, anh Được chia sẻ.
Theo nghệ sĩ Trần Được, múa rối được chia làm hai loại: múa rối cạn và múa rối nước, là một trong những loại hình nghệ thuật dân gian lâu đời của Việt Nam. Qua thời gian, múa rối không chỉ đơn thuần là trò giải trí dân gian mà đã phát triển thành nghệ thuật biểu diễn có vai trò văn hóa sâu sắc, tổng hòa nhiều yếu tố như âm nhạc, múa, kịch,...
Các tiết mục rối thường kể lại những câu chuyện về lao động, lễ hội, truyền thuyết dân gian, khắc họa bức tranh sinh hoạt, tâm linh của người Việt qua nhiều thế hệ. Ngày nay, múa rối truyền thống tiếp tục phát huy vai trò trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Loại hình này không chỉ được trình diễn tại các làng nghề mà còn xuất hiện trong các nhà hát chuyên nghiệp, biểu diễn quốc tế và là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
