Với hơn 3 triệu người có nguồn gốc từ thành phố đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, kiều bào là nguồn lực quan trọng, luôn đồng hành và có những đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của thành phố, nhất là quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
Kiều bào sẵn sàng chung tay
Tiến sĩ Trần Hải Linh (kiều bào tại Hàn Quốc), Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc chia sẻ: Thành phố Hồ Chí Minh hiện giữ vai trò hạt nhân với tỷ trọng đóng góp lớn vào GDP cả nước, đồng thời là trung tâm phát triển kinh tế vùng và kết nối quốc tế. Với lợi thế vượt trội về tài chính, logistics và nền tảng công nghệ trong bối cảnh bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế số, thành phố sẽ có nhiều cơ hội bứt phá. Hơn nữa, cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam và xu hướng chuyển đổi xanh toàn cầu còn mở ra không gian rộng lớn để thành phố trở thành trung tâm kinh tế xanh của khu vực.
Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội, theo ông Linh, thành phố đang đối mặt không ít thách thức mà nổi bật là hạ tầng chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững, nhất là vấn đề giao thông quá tải. Bên cạnh đó, thách thức còn đến từ nguồn lực thành phố hạn chế; áp lực quản lý môi trường, cơ chế chính sách còn nhiều điểm nghẽn, thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ mới nổi, năng lượng tái tạo... Đây là rào cản khiến thành phố gặp khó trong thu hút các dự án lớn về công nghệ cao và đầu tư xanh. Để vượt qua rào cản này, theo ông Linh, thành phố cần khai thác nguồn lực kiều bào, thường xuyên tổ chức các diễn đàn để kết nối kiều bào, thành lập hội đồng tư vấn chiến lược và xây dựng nền tảng đối thoại chính sách nhằm duy trì hợp tác lâu dài, qua đó đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và hình thành mạng lưới chuyên gia toàn cầu; thu hút đầu tư chất lượng cao và kết nối đối tác chiến lược; thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo... Thành phố cũng cần áp dụng mô hình cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (regulatory sandbox) trong các lĩnh vực trọng điểm như năng lượng sạch, giao thông công cộng xanh, đô thị thông minh, công nghiệp thông minh, nhằm đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi kép. Hiện nay, Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc đã và đang hợp tác với thành phố trong nhiều lĩnh vực, nhất là tài chính, đầu tư và khoa học-công nghệ 4.0.
Cùng quan điểm, ông Eric Nguyễn, nhà sáng lập IECS & ISemi, đại diện Hội chuyên gia người Việt tại Đức cho rằng: Chuyển đổi kép xanh-số là yêu cầu sống còn để thành phố bứt phá khỏi bẫy thu nhập trung bình và thoát khỏi vị thế “trung tâm gia công”. Thành phố cần gắn chuyển đổi số với nâng cao năng lực kỹ thuật, từ “biết sử dụng” sang “làm chủ và sáng tạo công nghệ”. Để thực hiện điều này, từ kinh nghiệm quốc tế, ông đề xuất hai giải pháp cơ bản: xây dựng các trung tâm kỹ thuật tinh hoa theo mô hình hợp tác công-tư; thí điểm cơ chế chia sẻ dữ liệu, khai thác dữ liệu công phục vụ đổi mới sáng tạo.
Theo ông Eric Nguyễn, điều quan trọng không nằm ở các ưu đãi tài chính mà ở việc “cởi trói” về cơ chế thử nghiệm. Khi thành phố sẵn sàng mở đường, các chuyên gia kiều bào sẵn sàng đóng góp tri thức, kinh nghiệm quản trị và tham gia trực tiếp vào các bài toán lớn của thành phố.
Thành phố cam kết đồng hành
Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp 4.0 (C4IR) tại Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Thách thức lớn hiện nay không nằm ở thiếu công nghệ, mà là thiếu cơ chế kết nối hiệu quả giữa tri thức quốc tế và nhu cầu phát triển trong nước. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với lợi thế chuyên môn, kinh nghiệm quốc tế và mạng lưới kết nối chính là nguồn lực đặc biệt quan trọng. Ông Huy cho rằng: Cần huy động đội ngũ chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài tham gia các nhóm cố vấn, hội đồng chuyên gia và cơ chế đồng kiến tạo chính sách. Kiều bào còn có thể đóng vai trò nhà đầu tư, chất xúc tác hình thành cơ chế tài chính mới và là “cánh tay nối dài” phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ông Huy cho biết: Trung tâm Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ đồng hành cùng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài kiến tạo các không gian hợp tác thực chất, hiệu quả và bền vững, để mỗi đóng góp của kiều bào được chuyển hóa thành giá trị cụ thể, phục vụ trực tiếp mục tiêu phát triển của đất nước và thành phố.
Thành phố luôn xác định cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của dân tộc, là nguồn lực chiến lược đặc biệt quan trọng. Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh: Bước vào giai đoạn phát triển mới, thành phố kỳ vọng đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài sẽ tiếp tục đồng hành sâu sắc và thực chất hơn trong tư vấn chiến lược, góp ý chính sách; chuyển giao tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị hiện đại; kết nối nguồn lực đầu tư, thị trường và đối tác quốc tế trong các lĩnh vực then chốt như logistics, năng lượng, sản xuất thông minh, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và kinh tế số. Thành phố cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, tăng cường đối thoại, đồng hành và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư; trong đó, có cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Thành phố tin tưởng rằng, trên nền tảng niềm tin, trách nhiệm, khát vọng phát triển, mối quan hệ giữa thành phố và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài sẽ thực chất hơn, hiệu quả hơn và bền chặt hơn, cùng hướng tới mục tiêu chung là xây dựng thành phố trở thành đô thị toàn cầu, phát triển xanh, thông minh và bền vững.
