Kiến tạo hệ sinh thái văn hóa số hiện đại, nhân văn, an toàn

Tiếp tục chương trình , Quốc hội khóa XVI, ngày 22/4, Quốc hội thảo luận, cho ý kiến vào một số dự thảo Nghị quyết quan trọng: dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam; dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công; dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai…

Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch bền vững

Nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay trong phiên làm việc buổi sáng, các đại biểu nhấn mạnh, dự thảo Nghị quyết phải chuyển từ “khẳng định chính sách” sang “thiết kế cơ chế thực thi”, trong đó ba trọng tâm bắt buộc là nguồn lực tài chính đủ mạnh, nhân lực số đủ sâu và hạ tầng dữ liệu-nền tảng-an ninh văn hóa số đủ đồng bộ. Qua đó, sẽ không chỉ bảo tồn được di sản, nuôi dưỡng được văn hóa con người Việt Nam, mà còn có thể kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa số hiện đại, nhân văn, an toàn.

Các đại biểu đã chỉ ra tỷ lệ chi ngân sách cho chuyển đổi số và hạ tầng công nghệ của ngành văn hóa còn đang khiêm tốn so với nhu cầu; thiếu hụt nhân lực số; nguồn lực đầu tư từ ngân sách cho phát triển văn hóa nói chung vẫn còn hạn chế… Các ý kiến đề nghị, cần bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn và dự toán ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số văn hóa, hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia; cho phép áp dụng cơ chế đặc thù để hình thành đội ngũ nhân lực cho văn hóa số…

Thảo luận về cơ chế, chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống, đại biểu Hoàng Ngọc Định (Đoàn Tuyên Quang) và một số ý kiến nêu rõ, nhiều loại hình nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một; tiếng nói, chữ viết của một số dân tộc dần ít người sử dụng; đội ngũ nghệ nhân ngày càng cao tuổi; nhiều thiết chế văn hóa cơ sở thiếu cơ chế vận hành…

Nhiều ý kiến đề nghị ưu tiên bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số, nhất là tiếng nói, chữ viết và các giá trị văn hóa truyền thống; có các chính sách hỗ trợ hoạt động truyền dạy, thực hành các loại hình nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống tại cộng đồng; bổ sung các quy định bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, cần xác lập rõ tiêu chí “giá trị văn hóa có nguy cơ bị mai một”, để làm cơ sở ưu tiên nguồn lực. Với nhiều di sản đang đứng trước nguy cơ không thể phục hồi, việc số hóa bằng công nghệ 3D thực tế ảo, tư liệu số hóa không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là giải pháp mang tính chiến lược.

Trong phiên làm việc sáng qua, thống nhất cao việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, các đại biểu đề nghị, sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai, Chính phủ và thành phố Đồng Nai cần xây dựng một kế hoạch hành động cụ thể, có lộ trình và nguồn lực rõ ràng, tập trung vào bốn trụ cột: Quy hoạch, thích ứng với biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và an sinh bền vững.

Phân định rõ phạm vi công việc của luật sư công

Buổi chiều, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công. Đa số đại biểu nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết về thí điểm thực hiện chế định luật sư công trong bối cảnh các tranh chấp hành chính, dân sự, đầu tư, thương mại ngày càng phức tạp. Tuy nhiên, nhiều đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát để Nghị quyết khi ban hành thật rõ về vị trí pháp lý, phạm vi công việc luật sư công.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng), dự thảo đang thiết kế luật sư công là một chủ thể có hai tư cách pháp lý: vừa là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; vừa là người được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, tham gia tổ chức xã hội-nghề nghiệp của luật sư và được cấp Thẻ luật sư. Do đó, dự thảo cần quy định nguyên tắc xử lý khi nghĩa vụ công vụ và chuẩn mực nghề nghiệp luật sư phát sinh xung đột và giao Chính phủ quy định cụ thể cơ chế phối hợp quản lý, thẩm quyền xử lý vi phạm và giới hạn trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan sử dụng luật sư công.

Về phạm vi công việc luật sư công, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh) cho rằng, dự thảo đang quy định rất rộng từ tư vấn tố tụng đến tham gia các dự án, giải quyết khiếu nại, tố cáo, thi hành án, nếu không làm rõ ranh giới sẽ dẫn đến chồng chéo khó xác định trách nhiệm, thậm chí phát sinh xung đột trong thực hiện nhiệm vụ.

Nếu luật sư công đi làm công việc như công chức bình thường thì những chế độ chính sách mà chúng ta đầu tư cho rất lãng phí. Nên cố gắng nhìn nhận luật sư công là những người có tài và chúng ta muốn thu hút để xử lý những vấn đề tranh tụng, giải quyết vấn đề pháp lý phức tạp của các cơ quan nhà nước.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn Đà Nẵng)

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn Đà Nẵng) cho rằng, luật sư công sẽ không chỉ là một chức danh bổ sung cho công chức, mà đây sẽ là một nhóm người có nhiệm vụ làm luật sư là chủ yếu, không nên đặt hai vai ngang nhau, như vậy rất khó thành tài và chuyên nghiệp được. Về thí điểm luật sư công tại 8 bộ và 10 địa phương, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc lo ngại rằng, khối lượng công việc và vấn đề pháp lý xảy ra tại các cơ quan này sẽ không đồng đều. Nếu tiếp tục thiết kế theo hướng mỗi cơ quan trực tiếp quản lý đội ngũ này, có thể dẫn đến tình trạng một số luật sư công trong thời gian dài không được sử dụng hết năng lực, gây lãng phí nguồn nhân lực. Do đó, rất cần một cơ quan điều phối chung và Bộ Tư pháp nên đứng ở vai trò này. Về thời gian thí điểm, đại biểu đề xuất cho phép kéo dài tối thiểu 3 năm thay vì 2 năm như dự thảo.

Trong phiên làm việc chiều qua, Quốc hội đã cho ý kiến vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài; phương án xử lý nguồn tiền thực hiện phán quyết của Trọng tài quốc tế.

Văn hóa nghệ thuật có đặc thù riêng, không phải dự án nào cũng thành công ngay về mặt thương mại. Vì vậy, cần có một hành lang pháp lý thật an toàn cho những rủi ro đã được dự báo trước.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Hà Nội)