“Không gian văn hóa đọc Văn Miếu-Quốc Tử Giám” được đặt tại tòa Phương Đình trên gò Kim Châu, công trình được phục dựng vào năm 2022.
Theo Tiến sĩ Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm văn hóa, khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám, nơi đây từng là không gian thơ mộng nơi các nho sinh, giám sinh bình thơ, ngâm vịnh. Việc tổ chức đọc sách tại Phương Đình hôm nay không chỉ khôi phục ký ức xưa mà còn mở ra hướng phát triển mới cho Hồ Văn, trở thành một không gian văn hóa sống động, kết nối chặt chẽ với khu nội tự, tạo thành chỉnh thể hài hòa giữa di sản và đời sống đương đại.
Điểm đặc biệt chính là thiết kế các tủ sách được lấy cảm hứng từ 82 bia tiến sĩ trong di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám.
Thạc sĩ Trương Quốc Toàn, người thiết kế "Không gian văn hóa đọc Văn Miếu-Quốc Tử Giám" chia sẻ: “Với tôi, 82 bia tiến sĩ không chỉ là những bảng vàng danh dự, mà còn như những pho sách lớn về cuộc đời và trí tuệ của 1.304 vị tiến sĩ. Vì vậy, tôi đã thiết kế các tủ sách gợi hình dáng bia tiến sĩ, để khi bạn đọc đến đây có cảm giác như đang rút những cuốn sách ra từ lòng bia đá ngàn năm”.
Ý tưởng này không chỉ tạo dấu ấn thẩm mỹ mà còn khơi gợi suy ngẫm: mỗi tấm bia, mỗi vị tiến sĩ đều là một cuốn sách sống động, tiếp nối tinh thần hiếu học muôn đời.
Tại bốn góc của tòa Phương Đình và vòng theo lan can của gò Kim Châu được bố trí hệ thống ghế gỗ, ghế băng và các ghế đôn nhỏ, có thể phục vụ cùng lúc khoảng 50 bạn đọc. Sự sắp xếp này tạo cảm giác gần gũi, cởi mở, giúp độc giả dễ dàng lựa chọn chỗ ngồi và hòa mình vào bầu không khí yên bình bên Hồ Văn. Trong khung cảnh cổ kính, tĩnh tại của di tích, độc giả có thể thong thả dừng chân bên kệ sách, lật mở những trang viết về lịch sử, văn hóa, văn học, hay đơn giản là tìm cho mình một khoảng lặng để chiêm nghiệm.
Hiện không gian văn hóa đọc nơi đây đã quy tụ gần 1.000 đầu sách do 8 đơn vị xuất bản cung cấp và nguồn sách luân chuyển từ Trung tâm Văn hóa-Thư viện Hà Nội. Hằng năm, tủ sách sẽ tiếp tục được bổ sung để đáp ứng nhu cầu bạn đọc.
Các chủ đề trải dài từ lịch sử Thăng Long-Hà Nội, truyền thống khoa bảng, danh nhân, nho học đến văn học, nghệ thuật, kỹ năng sống… Trong đó, bộ “Tủ sách Thăng Long ngàn năm văn hiến” của Nhà Xuất bản Hà Nội được xem là điểm nhấn, mỗi cuốn sách như một hạt giống tri thức gieo mầm cho hiện tại và tương lai.
"Không gian văn hóa đọc Văn Miếu-Quốc Tử Giám” phục vụ miễn phí cho mọi đối tượng.
Không chỉ dừng lại ở việc đọc, “Không gian văn hóa đọc” còn gắn liền với các hoạt động trải nghiệm di sản. TS Lê Xuân Kiêu cho biết: Trong thời gian tới, nơi đây sẽ tổ chức nhiều chương trình về giấy dó, gốm, hội họa… tạo thành một hệ sinh thái văn hóa sáng tạo. Những hoạt động này không chỉ làm phong phú trải nghiệm cho bạn đọc, mà còn giúp Hồ Văn trở thành điểm đến văn hóa đặc sắc, giàu sức sống, hướng tới giới trẻ và cộng đồng sáng tạo của Thủ đô.
Giữa nhịp sống hiện đại, sự hiện diện của không gian đọc tại Hồ Văn giống như một khoảng lặng bình yên, nơi tri thức giao thoa với di sản. Không chỉ là một thư viện mở, nơi đây hứa hẹn trở thành điểm đến văn hóa mới của Hà Nội, góp phần tiếp nối tinh thần hiếu học nghìn đời và khơi dậy tình yêu sách trong lòng công chúng.
