Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội là định hướng chiến lược cho toàn hệ thống giáo dục đại học Việt Nam chuyển đổi mạnh mẽ để phù hợp với tình hình của giai đoạn phát triển mới; đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhanh chóng cụ thể hóa thành các chương trình hành động, đề án và giải pháp sát thực tiễn tại từng cơ sở đào tạo đại học.
Tầm nhìn toàn diện, dài hạn cho giáo dục đại học
Làm rõ bảy nhiệm vụ trọng tâm được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao cho Đại học Quốc gia Hà Nội từ bài phát biểu, nhiều chuyên gia, nhà khoa học đánh giá, những nội dung này không chỉ dành riêng cho một đại học cụ thể, mà mang tính toàn diện và tầm nhìn dài hạn của Đảng đối với nền giáo dục đại học Việt Nam.
Đồng chí Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên chuyên trách, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, các nhiệm vụ mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao cho Đại học Quốc gia Hà Nội đã phác họa rõ những yêu cầu then chốt của Trung ương về mô hình đại học mà Việt Nam hướng tới. Đó là, tính tự chủ, sáng tạo, tinh hoa, hội nhập quốc tế nhưng gắn chặt với lợi ích quốc gia. Đại học không chỉ đào tạo mà còn nghiên cứu, kiến tạo chính sách, phát triển công nghệ và phụng sự xã hội; là nơi tiếp nhận tri thức thế giới, đồng thời góp phần tạo ra tri thức mới mang dấu ấn Việt Nam.
Soi chiếu vào thực tiễn, ông Đinh Văn Hoàng, Tổng Thư ký Hội Trí thức khoa học và công nghệ trẻ Việt Nam cho rằng, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra nhiều thử thách, tạo áp lực phải thay đổi cho đội ngũ giảng viên, nhà nghiên cứu tại các đại học. Thông qua đó, thúc đẩy tính chủ động đưa tri thức ra khỏi giảng đường, chuyển hóa sáng kiến, phát minh thành giá trị thực tiễn. Việc cơ sở đại học nêu cao tính tiên phong trong hợp tác “ba nhà” (Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp), thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu chính là nâng cao tính tự chủ đại học, phát huy tốt nhất, nhanh nhất mọi nguồn lực cho đổi mới, sáng tạo.
Là đối tượng được hưởng lợi trực tiếp từ đổi mới giáo dục đại học, nhiều sinh viên kỳ vọng những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ nhanh chóng được cụ thể hóa trong thời gian sớm nhất. Sinh viên Vũ Thị Hải Anh, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội mong muốn: Những mô hình mới về giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong môi trường đại học từ định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ được triển khai toàn diện để những sinh viên khuyết tật, thiệt thòi, khó khăn... có thêm nhiều cơ hội học tập, đóng góp sức mình vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước.
Cấp ủy là trung tâm đổi mới tư duy và hành động
Nhiều ý kiến thống nhất rằng những gợi mở rất quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là tiền đề để các trường đại học dám đi trước, mở đường, thử nghiệm những mô hình mới trong giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, song cũng đặt ra yêu cầu rất cao đối với năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của các cấp ủy, tổ chức đảng tại cơ sở đại học.
Đồng chí Nguyễn Hiệu, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Thường trực Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định: Trong lĩnh vực giáo dục đại học - nơi tập trung nguồn lực trí tuệ chất lượng cao, đề cao sáng tạo, đồng thời có mức độ tự chủ ngày càng lớn - vai trò của cấp ủy càng có ý nghĩa quyết định. Đây vừa là yêu cầu về mặt tổ chức, vừa là điều kiện tiên quyết để chuyển hóa đúng đắn các định hướng chiến lược thành chương trình hành động cụ thể, tránh tình trạng triển khai phân tán, thiếu đồng bộ, lệch hướng hoặc hình thức.
Trong lĩnh vực giáo dục đại học - nơi tập trung nguồn lực trí tuệ chất lượng cao, đề cao sáng tạo, đồng thời có mức độ tự chủ ngày càng lớn - vai trò của cấp ủy càng có ý nghĩa quyết định. Đây vừa là yêu cầu về mặt tổ chức, vừa là điều kiện tiên quyết để chuyển hóa đúng đắn các định hướng chiến lược thành chương trình hành động cụ thể, tránh tình trạng triển khai phân tán, thiếu đồng bộ, lệch hướng hoặc hình thức.
Đối với Đảng ủy Đại học Quốc gia Hà Nội, các định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có tính hệ thống và sự gắn kết chặt chẽ, tạo thuận lợi cho việc tổ chức triển khai ngay trong thực tiễn. Hiện nay, Đảng ủy Đại học Quốc gia Hà Nội đang tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nhanh chóng cụ thể hóa các nhiệm vụ này thành những chương trình, đề án và giải pháp thiết thực như: Đổi mới mô hình quản trị theo hướng hiện đại, gắn với kết quả đầu ra; thúc đẩy chuyển đổi số; phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược; xây dựng Khu đô thị đại học tại Hòa Lạc; tăng cường kết nối với doanh nghiệp, địa phương và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Thay vì triển khai từng nhiệm vụ riêng biệt, Đảng ủy Đại học Quốc gia Hà Nội xây dựng chương trình hành động theo hướng tích hợp, đồng bộ và liên thông, trong đó đổi mới quản trị là nền tảng; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực; đào tạo nhân tài và phát triển con người là mục tiêu trung tâm. Khi một trụ cột được thúc đẩy đúng hướng, các trụ cột khác cũng được hỗ trợ, kích hoạt và lan tỏa, từ đó tạo ra sức bật chung cho toàn hệ thống các đảng bộ trực thuộc.
Phân tích thêm về vai trò của cấp ủy trong thực hiện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong toàn thể cán bộ và sinh viên theo yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đồng chí Nguyễn Hiệu nhìn nhận: Đây là nội dung có tính kết nối, trục tinh thần xuyên suốt toàn bộ bảy nhiệm vụ trong định hướng phát triển giáo dục đại học. Việc nhấn mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thấy quan điểm của Trung ương: Phát triển đại học không chỉ nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, mà trước hết phải hướng tới đào tạo những con người có lý tưởng, có trách nhiệm với đất nước, có bản lĩnh chính trị và khát vọng cống hiến.
Từ đây, khẳng định vai trò của cấp ủy, nhất là người đứng đầu phải giỏi về chuyên môn, có uy tín học thuật, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy chiến lược, năng lực quản trị hiện đại, khả năng quy tụ đội ngũ và tinh thần nêu gương cao. Sự nêu gương, quyết liệt, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu là yếu tố quan trọng để khắc phục, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực đổi mới, thúc đẩy chuyển biến thực chất trong toàn bộ hoạt động của các trường đại học.
