Việc hợp nhất ba tỉnh để thành lập tỉnh Phú Thọ mới tạo nên những thay đổi lớn trong tổ chức bộ máy ở cả cấp tỉnh và cấp xã. 148 xã, phường của tỉnh hiện có gần 6.000 công chức, việc sắp xếp, bố trí công việc đang bộc lộ nhiều bất hợp lý. Có xã không đủ công chức, khiến gánh nặng dồn lên vai một số ít người; ngược lại, có phường quân số lên tới cả trăm người, nhưng vẫn thiếu công chức ở một số lĩnh vực. Có những đơn vị hành chính có số cán bộ, công chức lớn như xã Lương Sơn 104 người; phường Vĩnh Phúc 92 người; phường Vĩnh Yên 85 người; phường Phúc Yên 78 người. Nhưng có những xã bố trí quá ít cán bộ, công chức, như: Xã Trung Sơn có 18 người; xã Khả Cửu có 22 người; xã Yên Sơn có 28 người; xã Thu Cúc có 25 người… Phường Xuân Hòa có bốn Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công, trong khi bốn xã thiếu chức danh này.
Thống kê cho thấy, có chín xã chưa bố trí Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân; ba xã mới bố trí một Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân; 17 xã, phường thiếu chức danh Chánh Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân; ba xã, phường thiếu chức danh Trưởng phòng Kinh tế; bảy xã, phường bố trí thiếu chức danh Trưởng phòng văn hóa-xã hội.
Nhiều xã thiếu nhân lực ở những lĩnh vực như công nghệ thông tin, quản lý đất đai, xây dựng, kế toán, quản lý giáo dục, dẫn đến chậm trễ trong công tác tài chính và ách tắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Trong khi chất lượng cán bộ cũng là một thách thức lớn. Chẳng hạn ở lĩnh vực giáo dục, hầu hết Trưởng, Phó phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện được đề bạt ở vị trí lãnh đạo cao hơn và làm các công việc khác như hội đồng nhân dân hoặc xây dựng đảng, đoàn thể, để lại khoảng trống quản lý giáo dục ở nhiều xã, phường. Trong khi đó, tình trạng cán bộ, công chức cấp xã xin nghỉ ồ ạt, nhiều xã đang ra sức vận động ở lại làm việc do thiếu các vị trí chuyên môn.
Việc bố trí công chức, viên chức chưa được hợp lý giữa các đơn vị hành chính cấp xã, các xã miền núi dân cư thưa thớt, sáp nhập ít đơn vị hành chính dẫn tới thiếu hụt biên chế. Trong khi đó, bốn, năm phường trung tâm được sáp nhập thành một, dẫn đến thừa nhiều so với định biên. Yếu tố tâm lý cũng tác động mạnh, do nhiều cán bộ, công chức ngại lên xã vùng cao xa xôi, muốn làm việc ở khu vực đô thị trung tâm, gần nhà…
Để từng bước giải quyết vấn đề thừa, thiếu, cán bộ, công chức, tỉnh Phú Thọ đã điều động, biệt phái gần 400 cán bộ từ cấp tỉnh về xã, trong đó có hơn 100 cán bộ khối chính quyền, gần 40 cán bộ khối Đảng, đoàn thể cùng khoảng 150 cán bộ biệt phái ngắn hạn để hỗ trợ công việc chuyên môn. Đồng thời, tỉnh cũng luân chuyển khoảng 100 cán bộ từ nơi thừa sang nơi thiếu, góp phần khắc phục sự mất cân đối nhân lực giữa các địa phương.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông cho biết: Sẽ ưu tiên các xã, phường chưa bố trí đủ chỉ tiêu so với định mức dự kiến đến năm 2030; các lĩnh vực cần thiết, cấp bách để cấp ủy, chính quyền cấp xã triển khai thực hiện ngay các nhiệm vụ theo thẩm quyền; xem xét địa bàn cư trú để tạo điều kiện cho công chức, viên chức yên tâm công tác, giảm thời gian di chuyển, đi lại và tăng hiệu quả làm việc.
Bên cạnh đó, tỉnh chú trọng rà soát, đánh giá lại toàn bộ đội ngũ, yêu cầu bố trí đúng người, đúng việc, đúng chuyên môn. Những cán bộ còn hạn chế về kỹ năng quản lý, công nghệ thông tin được tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng. Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành cơ chế hỗ trợ đi lại, lưu trú cho cán bộ phải di chuyển xa. Chính sách này kéo dài một năm, giúp cán bộ giảm bớt khó khăn, yên tâm nhận nhiệm vụ ở địa bàn mới.
Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Phú Thọ Trần Việt Cường cho biết: Về lâu dài, việc luân chuyển cán bộ còn mang ý nghĩa rèn luyện, thử thách, giúp đội ngũ trẻ tích lũy kinh nghiệm thực tiễn từ cơ sở, chuẩn bị nguồn cán bộ cho quy hoạch lâu dài. Quá trình này cũng sẽ dần điều chỉnh sự mất cân đối giữa các xã, bảo đảm nơi đông dân có đủ nhân lực, nơi vùng sâu, vùng xa cũng không bị bỏ trống vị trí then chốt.
Để đội ngũ cán bộ xã thật sự ổn định, Trung ương cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền để cấp xã chủ động hơn trong bố trí, sử dụng nhân lực, phù hợp đặc thù từng địa phương; ban hành cơ chế phụ cấp khu vực, phụ cấp thu hút mới cho cán bộ công tác tại vùng khó khăn. Tỉnh Phú Thọ cần làm rõ nguyên tắc phân bổ biên chế dựa trên dân số, diện tích, đặc thù kinh tế-xã hội và khối lượng công việc, cho phép các xã, phường được tuyển dụng và sử dụng nguồn nhân lực tại chỗ để bảo đảm ổn định lâu dài.
Việc sắp xếp, ổn định đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa mang tính chiến lược. Chỉ khi có cơ chế phân bổ hợp lý, chính sách đãi ngộ bền vững và chiến lược phát triển nhân lực phù hợp, bộ máy chính quyền cơ sở mới thật sự ổn định, hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả.
