Dù sống gần sông Gianh, nhưng nhiều năm qua, người dân xã Tân Gianh vẫn phải chật vật tìm nguồn nước sinh hoạt do nguồn nước từ giếng đào, giếng khoan bị nhiễm phèn, nhiễm mặn nặng. Bà Đoàn Thị Xuân (77 tuổi) ở thôn Trung Tiến cho biết, do thiếu nước sạch, nhiều năm nay gia đình bà phải mua nước lọc để sinh hoạt. Gia đình bà từng phải chuyển từ giếng đào sang giếng khoan, dù lượng nước dồi dào nhưng luôn trong tình trạng có màu vàng đục do bị nhiễm phèn. “Gia đình tôi xây bể lọc, nhưng nước cũng chỉ dùng để tưới cây, giặt giũ, còn nước ăn uống đều phải mua”, bà Xuân chia sẻ.
Không riêng gia đình bà Xuân, phần lớn người dân tại thôn Trung Tiến đều phải mua nước phục vụ sinh hoạt. Vào mùa khô, tình trạng thiếu nước sinh hoạt càng nghiêm trọng, chi phí mua nước tăng cao khiến cuộc sống của họ gặp nhiều khó khăn. Ông Trương Xuân Tiến, Trưởng thôn Trung Tiến cho biết, toàn thôn có 268 hộ dân, nhưng nhiều năm qua luôn trong tình trạng thiếu nước sạch. Dù người dân đã đóng góp kinh phí xây dựng các bể lọc để khử phèn, khử mặn nhưng hiệu quả không cao.
Theo thống kê của xã Tân Gianh, xã có 24 thôn nhưng có đến 16 thôn thiếu nước phục vụ sinh hoạt. Mùa mưa lũ, giếng khơi trong các gia đình bị ô nhiễm do ngập sâu, không thể sử dụng. Trong khi đó, nguồn cung cấp nước sạch ở xa khu dân cư, nguồn lực đầu tư hệ thống cấp nước còn hạn chế cho nên việc triển khai cấp nước sạch chưa đồng bộ.
Tại các vùng ven biển, tình trạng thiếu nước sạch cũng trong tình trạng đáng “báo động”. Tại xã Cam Hồng, nơi có hơn 6.000 hộ dân đang đối diện việc thiếu nước sạch, phải sử dụng nước sạch từ các bình chứa 20 lít. Trong xã chỉ có 36 hộ dân tại thôn Mỹ Duyệt được sử dụng nước sạch từ Nhà máy nước Kiến Giang nhờ vị trí giáp ranh, kết nối thuận lợi với hệ thống cung cấp sạch ở xã bên cạnh. Ông Trần Hải Nguyên ở xã Cam Hồng cho biết, vào mùa hè, nước ngầm bị thiếu hụt và nhiễm phèn, người dân phải xây bể, mua phèn chua xử lý, lắng lọc rất vất vả nhưng vẫn không khử hết mùi phèn.
Tình trạng thiếu nước sạch kéo dài nhiều năm khiến đời sống người dân ở những vùng có địa hình đặc thù gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, do nguồn lực hạn chế cho nên các địa phương chưa thể xây dựng được hệ thống cấp nước sạch tập trung. Để khắc phục tình trạng này, chính quyền địa phương đã hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp tạm thời như xây dựng bể chứa nước mưa, cải tạo hệ thống lọc nước trong từng hộ gia đình và chủ động tích trữ nước phục vụ sinh hoạt trong mùa khô. Song, về lâu dài, địa phương mong muốn được các cấp, ngành quan tâm hỗ trợ đầu tư hệ thống cấp nước sạch ổn định.
Phó Chủ tịch UBND xã Tân Gianh Trần Thanh Tâm cho biết: “Ngay sau khi xã được thành lập, chúng tôi đã rà soát, kiểm tra việc cung cấp, sử dụng nước sạch trên địa bàn. Hiện, nhu cầu cần nước sạch của nhân dân rất lớn, nhưng mới đáp ứng chỉ được vài thôn. Ủy ban nhân dân xã đã có văn bản gửi các cơ quan chức năng của tỉnh đề nghị đầu tư công trình cấp nước tập trung để cung cấp nước liên thôn, liên xã, bảo đảm nước sạch cho người dân”.
Theo Trung tâm Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Trị, hiện tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn khoảng 64%, trong đó chỉ khoảng 40% được sử dụng nước từ các công trình cấp nước tập trung. Những khu vực thiếu nước sinh hoạt chủ yếu nằm ở miền núi, vùng bán sơn địa, vùng hạ du bị nhiễm mặn và khu vực bãi ngang ven biển. Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Quảng Trị Nguyễn Trường Giang cho biết, Ủy ban nhân dân tỉnh đang chỉ đạo ngành nông nghiệp và môi trường phối hợp các ngành, địa phương rà soát các khu vực thiếu nước, trên cơ sở đó xây dựng nghị quyết chuyên đề về phát triển hệ thống cấp nước sạch giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu đến năm 2030 có hơn 80% người dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt chuẩn. Sau khi nghị quyết được ban hành, căn cứ vào tình hình cụ thể, trung tâm sẽ tham mưu UBND tỉnh Quảng Trị đầu tư công trình cấp nước ở địa bàn khó khăn trước theo hình thức cấp nước tận ngõ nhà dân.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, nắng nóng kéo dài và tình trạng xâm nhập mặn ngày càng gia tăng, “bài toán” nước sạch tại nhiều vùng nông thôn là vấn đề cấp thiết. Do vậy, tỉnh Quảng Trị cần ưu tiên nguồn vốn và sớm triển khai xây dựng công trình nước sinh hoạt để chủ động cung cấp nguồn nước lâu dài, bảo đảm quy chuẩn, giải quyết căn cơ tình trạng thiếu nước sạch ở nhiều vùng nông thôn hiện nay.
