Hút vốn tư nhân để phát triển cơ sở hạ tầng

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có khoảng 5.000 km đường bộ cao tốc, nâng cấp, cải tạo, bảo đảm an toàn chạy tàu các tuyến đường sắt. Riêng đường sắt tốc độ cao sẽ triển khai đầu tư hai đoạn ưu tiên. Hệ thống 30 cảng hàng không với 14 cảng hàng không quốc tế cùng 16 cảng hàng không quốc nội sẽ hoàn thiện. Những mục tiêu này chỉ có thể đạt được nếu nguồn lực tư nhân được thu hút và khơi thông hiệu quả.
Các dự án BT về hạ tầng đã giảm thiểu ùn tắc giao thông. Ảnh: NGUYỆT ANH
Các dự án BT về hạ tầng đã giảm thiểu ùn tắc giao thông. Ảnh: NGUYỆT ANH

Dự án chống ngập do triều giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, được khởi công từ năm 2016. Sau khi hoàn thành dự án sẽ giải quyết ngập do triều cường khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu. Riêng giai đoạn 1 đã bao gồm 6 cống ngăn triều: Tân Thuận, Bến Nghé, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô và Phú Định. Theo đó, cả vùng đất diện tích 570 km2 sẽ được kiểm soát ngập do triều cường. Hơn 6,5 triệu dân thuộc khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh được bảo đảm an toàn trước biến đổi khí hậu.

Vẫn nhiều vướng mắc

Sau 8 năm, do vướng thủ tục thanh toán cho nhà đầu tư nên công trình dù đã hoàn thành 90% khối lượng công việc vẫn chưa thể xác định được cụ thể thời gian hoàn thành. Theo nhà đầu tư, việc chậm triển khai đã và đang phát sinh lãi khoảng 2.000 tỷ đồng.

UBND Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, từ tháng 11/2020 tới nay, công trình tiếp tục dừng do hết thời gian thực hiện hợp đồng BT, hết hạn giải ngân tái cấp vốn. Dự án tạm ngưng, chưa nghiệm thu, vướng pháp lý nên thành phố chưa thể thanh toán cho nhà đầu tư...

Ông Vũ Đình Tân, Giám đốc Doanh nghiệp Dự án Trung Nam BT 1547, kỳ vọng được tái khởi động dự án thông qua việc thành phố tiếp tục thực hiện tái cấp vốn và điều chỉnh tổng mức đầu tư.

“Để triển khai được dự án cần điều chỉnh lại tổng mức đầu tư. Hiện nay, lãi suất phát sinh lên tới gần 2.000 tỷ đồng, nên việc điều chỉnh lại tổng mức đầu tư là điều kiện tiên quyết để triển khai được dự án. Nếu thành phố triển khai sớm thì trong mùa mưa 2025 sẽ đưa dự án vào vận hành được”.

Còn tại dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng, hơn 10 năm qua, nhà đầu tư là Tổng công ty cổ phần Đền bù giải tỏa đã gắn bó với dự án. Nhưng sau khi UBND Thành phố Hồ Chí Minh chỉ đạo dừng đầu tư dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng theo hình thức đối tác công tư (hợp đồng BT), đại diện Tổng công ty cho rằng, đây là một điều hết sức đáng tiếc.

Ông Dương Quốc Tuấn, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty cho biết, dù hợp đồng dự án BT đã bị dừng nhưng nhà đầu tư sẽ bám trụ để chờ đợi những quy định, luật mới về phương thức hợp tác này. Vướng mắc cần tháo gỡ là việc xác định rõ ràng hơn các hình thức thanh toán cho nhà đầu tư.

“Từ dự án này có thể thấy khó nhất chính là xác định giá trị quỹ đất, cũng giống như xác định các quỹ đất để thực hiện tiếp một dự án BT. Đây là điểm nghẽn mà chưa biết chừng nào thông suốt”, ông Tuấn cho biết.

TP Hồ Chí Minh đã mời gọi 54 dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) bao gồm: 41 dự án trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, y tế; 5 dự án BOT giao thông và 8 dự án thuộc lĩnh vực giáo dục, thể thao của TP Thủ Đức. Từ thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy còn không ít vướng mắc cần phải tháo gỡ để có thể thu hút nguồn lực tư nhân một cách hiệu quả.

Theo các chuyên gia kinh tế, mấu chốt ở đây vẫn là quyền lợi trong các hợp đồng PPP. Vấn đề về quyền quản lý, khai thác đối với các dự án cũng như cơ chế thu hồi vốn của nhà đầu tư hiện đang vẫn bỏ ngỏ.

Theo luật sư Ngô Thanh Tùng, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cần có khung pháp lý rõ ràng hơn tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư để dự án PPP thành công. Cũng cần phải xây dựng những đầu mối là các đơn vị, tổ chức có sự am hiểu về lĩnh vực này để có thể kết nối, hỗ trợ cho nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý.

Đại diện Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh cho rằng, vướng mắc lớn của các dự án PPP nằm ở việc thực thi pháp luật của các địa phương. Cụ thể, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư năm 2020 ở Điều 101 không cho phép thực hiện các dự án BT mới, nhưng đối với các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đã giao kết hợp đồng BT thì luật này vẫn cho phép tiếp tục thực hiện.

Kỳ vọng đột phá mới

Đầu năm nay, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư và Luật Đấu thầu có hiệu lực. Trong đó, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư với nhiều điểm mới như mở rộng quy mô dự án PPP, bãi bỏ quy mô vốn tối thiểu, cho phép thực hiện trở lại dự án BT… được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong thu hút khu vực tư nhân đầu tư vào các dự án kết cấu hạ tầng, dịch vụ công.

So với Luật PPP năm 2020, Luật sửa đổi có nhiều điểm mới quan trọng, được đánh giá là sẽ giúp các dự án PPP thực hiện thông suốt hơn, nhất là với những dự án quy mô nhỏ, dự án PPP đặc thù và tạo đột phá trong thu hút đầu tư tư nhân.

Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) Trần Chủng cho rằng, để Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư thật sự đi vào cuộc sống, các cơ quan chức năng cần sớm sửa đổi, bổ sung các văn bản hướng dẫn Luật, trong đó cần quan tâm đến các hình thức hợp đồng PPP, kèm theo đó là các mẫu hợp đồng. Việc ký kết hợp đồng dự án PPP phải tuân thủ những nguyên tắc pháp lý nhất định. Việc tuân thủ các nguyên tắc này giúp cho quan hệ hợp đồng dự án PPP được thiết lập hợp pháp, bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên ký kết hợp đồng và là cơ sở để pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên khi có tranh chấp xảy ra.

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia của ADB tại Việt Nam khẳng định, cải cách quy định, bảo đảm một môi trường để thực thi PPP là rất quan trọng.

“Các thỏa thuận hợp đồng cần được xác định rất rõ ràng, trên cơ sở phân bổ rủi ro với chính phủ, với khu vực tư nhân, với các ngân hàng, là các nhà đầu tư vốn chủ sở hữu”, ông Shantanu nói.

Kinh nghiệm của Nhật Bản cho thấy, việc chú trọng huy động nguồn lực tư nhân đã giúp nước này đầu tư có hiệu quả vào các cơ sở hạ tầng chiến lược như sân bay, bến cảng bằng nhiều hình thức hợp tác công-tư (PPP). Đây là nhân tố cốt lõi của quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng ở quốc gia này.

Ông Masafumi Shukuri, nguyên Thứ trưởng Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản cho biết, nguồn lực ngân sách có giới hạn nên chúng tôi đã phát huy nguồn lực của tư nhân để phục vụ phát triển cơ sở hạ tầng, tập trung lĩnh vực ưu tiên để làm trước và những cơ sở hạ tầng nào quan trọng thì Nhà nước đầu tư là chính, còn lại hầu hết là tư nhân và hành chính công đảm nhận.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu châu Á về đầu tư cho cơ sở hạ tầng, dành 5,7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho các dự án trong lĩnh vực này. Chính phủ Việt Nam tiếp tục ưu tiên phát triển cơ sở hạ tầng bền vững thông qua đầu tư vào năng lượng tái tạo, hệ thống giao thông xanh, cũng như khuyến khích sản xuất và sử dụng các phương tiện công cộng chạy bằng điện.

Có thể bạn quan tâm

Lực đẩy mới cho sách

Để sách có thể bán chạy, ngoài yếu tố chất lượng, cần có thêm sức hút. Xu hướng phát triển của mạng xã hội cũng như KOL (cá nhân có ảnh hưởng với công chúng), KOC (người tiêu dùng có tầm ảnh hưởng) đang định hình sức hút mới của sách.

Đối với người dân, giá cả tăng làm giảm sức mua thực tế và buộc nhiều hộ gia đình phải thắt chặt chi tiêu. Ảnh: NGUYỆT ANH

Áp lực giữ lạm phát trong giới hạn mục tiêu

Chỉ còn cách mục tiêu kiểm soát lạm phát 0,05 điểm phần trăm, Việt Nam bước vào chặng cuối năm với áp lực cân bằng giữa kiềm chế giá cả và duy trì đà tăng trưởng. Đây sẽ là phép thử đối với hiệu quả phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa.

Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam. Ảnh: NAM ANH

Tạo xung lực tăng trưởng mới

Thương mại song phương hướng tới 100 tỷ USD, còn vốn đầu tư Hàn Quốc tại Việt Nam đã vượt 100 tỷ USD. Trên nền tảng đó, hai nước đang mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới, tạo động lực cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Tuyên truyền, hướng dẫn hộ kinh doanh nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật tại xã Tam Hưng, Hà Nội.

Gỡ rào cản để hộ kinh doanh mở rộng quy mô

Hộ kinh doanh là lực lượng quan trọng của kinh tế tư nhân, tạo việc làm cho khoảng 10 triệu lao động và giữ vai trò lớn trong lưu thông hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, khu vực này đang bộc lộ nhiều dấu hiệu suy giảm, đòi hỏi sớm tháo gỡ rào cản để ổn định và phát triển.

Cuộc cạnh tranh hạ tầng trạm sạc sẽ không chỉ nằm ở số lượng trụ sạc mà còn ở công nghệ và hạ tầng số đi kèm. Đồ họa: ANH QUÂN

Cuộc đua phủ sóng hạ tầng trạm sạc xe điện

Cùng với đà tăng trưởng của thị trường xe điện, hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển sôi động với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp. Xu hướng này phản ánh quá trình chuyển dịch sang giao thông xanh đang được thúc đẩy đồng thời từ chính sách và thị trường.

Thanh toán điện tử là xu hướng tất yếu trong quá trình hiện đại hóa giao thông. Ảnh: NGUYỆT ANH

Rà soát thu phí thanh toán điện tử giao thông

Việc các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử giao thông thông báo mức phí 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với doanh nghiệp đang nhận được sự quan tâm của người sử dụng. Trước những băn khoăn về cơ sở, mục đích và mức độ phù hợp của khoản thu, cơ quan quản lý đã yêu cầu rà soát, bảo đảm hoạt động thu phí đúng quy định, công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, người dân vẫn quen với các giao dịch bằng tiền mặt.

Ngoại lệ của tiền mặt

Cho phép doanh nghiệp trả lương bằng tiền mặt tại vùng khó khăn là một sự điều chỉnh cần thiết khi hạ tầng ngân hàng chưa theo kịp đời sống. Tuy nhiên, ngoại lệ này chỉ thật sự hợp lý nếu vừa bảo vệ được quyền lợi của người lao động, vừa giúp doanh nghiệp chứng minh chi phí hợp pháp, đồng thời không tạo thêm khoảng trống để kê khống, trốn thuế.

“Tay to” cá nhân

Trước đây, khi nhắc đến những nhà đầu tư (NĐT) lớn trên thị trường chứng khoán (TTCK), hay còn gọi là “tay to”, nhiều người sẽ nghĩ đến các quỹ ngoại, doanh nghiệp lớn, khối tự doanh của công ty chứng khoán… Còn NĐT cá nhân thường là NĐT nhỏ lẻ. Nhưng khoảng nửa thập kỷ gần đây, đã xuất hiện những NĐT cá nhân có quy mô giao dịch không thua gì các “tay to”.

Dự án mở rộng đường cao tốc đoạn Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ. Ảnh: VIẾT DŨNG

Hạ tầng mở đường cho tăng trưởng

Khi những tuyến đường, sân bay và công trình kết nối lần lượt về đích, kỳ vọng lớn hơn không chỉ là thêm những công trình mới mà là mở rộng không gian kinh tế, giảm chi phí và tạo động lực phát triển.

Du lịch và KOL, KOC

Các KOL (cá nhân có ảnh hưởng với công chúng) và KOC (người tiêu dùng có tầm ảnh hưởng) đang hiện diện ngày một nhiều hơn trong các lĩnh vực, mà du lịch là một minh chứng rõ nét.

Cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn chịu nhiều áp lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Xuất khẩu chật vật giữ đơn hàng

Xuất khẩu tiếp tục lập kỷ lục, nhưng doanh nghiệp đang đứng trước sức ép ngày càng lớn từ chính sách thuế mới của Mỹ. Bài toán giữ đơn hàng và duy trì sức cạnh tranh ngày càng khó khăn.

Việt Nam cần đồng thời giải quyết nhiều bài toán để BESS thật sự trở thành một thị trường.

Cần cú huých cho thị trường pin lưu trữ

Sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo (NLTT) đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển thị trường pin lưu trữ năng lượng (BESS) - công nghệ cho phép tích trữ điện khi nguồn dồi dào và phát lại khi nhu cầu tăng cao, qua đó cân bằng cung - cầu và nâng cao độ ổn định của hệ thống điện.

Một buổi bán hàng trực tuyến của doanh nghiệp. Ảnh: NAM ANH

Bán hàng trực tuyến đổi cách giữ khách

Sức mua trực tuyến vẫn tăng nhưng tốc độ đã chậm lại. Doanh nghiệp chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang tạo giá trị, xây dựng thương hiệu và thấu hiểu khách hàng bằng dữ liệu.

Câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục là chất xúc tác trung hạn quan trọng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Thị trường giằng co, cơ hội vẫn hiện diện

Thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn giằng co khi thanh khoản suy yếu và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép. Dù vậy, định giá hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và câu chuyện nâng hạng vẫn được xem là những động lực đáng chú ý cho giai đoạn tới.

Khi cổ đông lớn lãi lớn

Hơn một tháng trước, khi VN-Index giảm xuống dưới ngưỡng 1.700 điểm, đồng loạt cổ đông lớn, lãnh đạo doanh nghiệp (DN) đăng ký mua vào cổ phiếu (CP). Và khi VN-Index tăng trở lại mốc 1.800 điểm trong phiên giao dịch hôm qua 26/8, rất nhiều người đã lãi lớn. Nhưng trong lần gom mua này còn có nhiều điểm đáng nói chứ không chỉ riêng vấn đề lợi nhuận.

Tạo sức hút cho ẩm thực dân gian

Ẩm thực dân gian là một phân khúc giàu tiềm năng trong lĩnh vực kinh doanh ẩm thực. Việt Nam có một nền ẩm thực phong phú, đặc sắc, trong đó nhiều món ăn được chế biến từ nguyên liệu thuần tự nhiên. Điều này lại đang phù hợp với xu hướng "eat clean" - tức ăn sạch, ăn thuần tự nhiên đang được nhiều người lựa chọn hiện nay. Tuy nhiên, khi lựa chọn ẩm thực dân gian, người kinh doanh không thể chỉ dừng lại ở bài toán kinh tế.

Thị trường vàng cần tiến thêm một bước từ truy vết giao dịch sang truy xuất sản phẩm.

Thị trường vàng cần sự cân bằng bền vững

Sau nhiều năm, khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp về mức dưới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào mức chênh lệch thu hẹp để kết luận thị trường đã hoàn toàn lành mạnh. Một trạng thái thị trường cân bằng bền vững còn là vận hành sát hơn với giá trị thật và giảm bớt tác động lên các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tận dụng các ưu đãi từ FTA giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng và sức cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng không gian phát triển từ hội nhập

Việt Nam đã ký kết và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 đối tác, song chỉ 21,6% số doanh nghiệp cho biết hiểu rõ hoặc rất rõ về các FTA. Điều này cho thấy, dư địa nâng cao hiệu quả tận dụng và thực thi FTA còn lớn.

Chủ đề Xây dựng mô hình phát triển mới thu hút nhiều ý kiến tại hội thảo.

Kỳ vọng mô hình mới khơi sức mạnh nội sinh

Mô hình phát triển mới phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng; giữa hiệu quả kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; giữa phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Giá trị văn hóa, nguồn lực con người và sự ổn định xã hội phải trở thành sức mạnh nội sinh của phát triển đất nước.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao làm chủ các công nghệ để phát triển. Ảnh: NAM HẢI

Kinh tế số trước ngưỡng tăng trưởng mới

Kinh tế số đóng góp 14,02% GDP năm 2025, nhưng mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 30%. Để thu hẹp khoảng cách này, Việt Nam cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực.

GS, TS Nguyễn Văn Nội (đứng giữa) cùng với sinh viên trong phòng thí nghiệm.

Tạo mắt xích nối nghiên cứu với thị trường

Việc hình thành các phòng thí nghiệm (PTN) trọng điểm, trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược được kỳ vọng tạo hạ tầng kết nối từ nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định đến thương mại hóa sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và từng bước tăng cường tự chủ công nghệ quốc gia.

Trong giai đoạn tuần đầu tháng 8, tỷ giá có xu hướng giảm. Ảnh: NAM ANH

Tỷ giá hạ nhiệt, áp lực USD giảm

Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép, tỷ giá USD/VND đang hạ nhiệt nhờ nguồn cung ngoại tệ cải thiện, chênh lệch lãi suất và dư địa điều hành chính sách. Các yếu tố này được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ tỷ giá trong những tháng cuối năm.

Chấp nhận thực tế, thay đổi thói quen

VN-Index khởi đầu tháng 5 ở mức hơn 1.850 điểm và kết thúc tháng ở mức hơn 1.860 điểm. Diễn biến của thị trường chứng khoán (TTCK) trong tháng 5/2026 khá cân bằng khi cơ hội song hành với rủi ro và không hề có hiệu ứng “Sell in May” (bán vào tháng 5).

Hiệu ứng từ lễ hội nông sản

Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk diễn ra từ ngày 15/8 đến 2/9, bắt đầu từ cuối tuần qua đã ghi nhận sự bùng nổ về số lượng người tham gia. Các khách sạn khu vực phường Buôn Ma Thuột cũng như các phường lân cận đều cháy phòng, đường phố đông đúc người và... xe bán tải chở sầu riêng.

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

Vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tổng tài sản, duy trì hiệu quả sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu và liên tiếp được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận, HDBank đang cho thấy bước chuyển rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Mới đây, ngân hàng được Vietnam Report xếp hạng dẫn đầu Top 50 công ty đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026 (VIX50).

Thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp gia tăng đệm vốn tự có và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động tài chính. Ảnh: NAM ANH

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động tiền gửi đang tạo ra áp lực thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng. Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa tầng, phát triển thị trường trái phiếu, cổ phiếu và các kênh đầu tư xanh nhằm giảm tải cho tín dụng ngắn hạn và khơi thông nguồn vốn dài hạn bền vững.