Giảm chi trực tiếp của người tham gia BHYT
Luật BHYT 2024 quy định về khám, chữa bệnh BHYT, trong đó có đăng ký khám, chữa bệnh BHYT ban đầu, chuyển người bệnh giữa các cơ sở khám, chữa bệnh BHYT theo cấp chuyên môn kỹ thuật của Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023. Cụ thể, Luật quy định quyền của người có thẻ BHYT trong việc đăng ký khám, chữa bệnh BHYT ban đầu tại cơ sở khám, chữa bệnh cấp ban đầu và cấp cơ bản. Đồng thời, quy định việc chuyển cơ sở khám, chữa bệnh được thực hiện theo yêu cầu chuyên môn và khả năng đáp ứng của cơ sở khám, chữa bệnh, việc chuyển người bệnh về cơ sở khám, chữa bệnh BHYT ban đầu để điều trị, quản lý đối với các bệnh mạn tính.
Luật quy định mức hưởng BHYT khi thực hiện thông cấp khám, chữa bệnh BHYT theo hướng không phân biệt địa giới hành chính theo tỉnh, giữ ổn định tỷ lệ mức hưởng BHYT theo quy định của luật hiện hành và mở rộng với một số trường hợp. Theo đó, người tham gia BHYT được hưởng 100% mức hưởng khi khám, chữa bệnh tại cơ sở khám, chữa bệnh BHYT cấp ban đầu trong toàn quốc; 100% mức hưởng khi đi khám, chữa bệnh nội trú tại cơ sở khám, chữa bệnh BHYT cấp cơ bản trong toàn quốc; 100% mức hưởng khi khám, chữa bệnh tại bất kỳ cơ sở khám, chữa bệnh BHYT cấp cơ bản, cấp chuyên sâu mà trước ngày 1/1/2025 đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là tuyến huyện. Đặc biệt, trong một số trường hợp bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo... người bệnh được lên thẳng cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu.
Đồng thời, Luật đã mở rộng một số phạm vi quyền lợi cho người có thẻ BHYT, trong đó có điều trị lác, tật khúc xạ của mắt cho người dưới 18 tuổi.
Liên quan vấn đề chuyển viện, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, trước khi Luật mới có hiệu lực, người dân đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu thường được đăng ký ở cơ sở khám, chữa bệnh cấp huyện như bệnh viện, trung tâm y tế cấp huyện. Khi chuyển viện sẽ phải chuyển từ cơ sở y tế cấp huyện lên bệnh viện đa khoa tỉnh và tiếp đó mới lên bệnh viện tuyến T.Ư.
Như vậy, “rất mất thời gian trong khi có những bệnh yêu cầu phải chuyển ngay”. Lý do, theo Thứ trưởng, bởi Luật cũ xác định theo địa giới hành chính nên có người ngay sát cơ sở khám, chữa bệnh (cách 5-7 m), nhưng không được đăng ký khám, chữa bệnh ở đó, mà phải đi ra cơ sở tuyến huyện cách cả 10 km. Điều này gây khó khăn cho người dân. Hay khi đi công tác, như từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh chỉ được thanh toán 100% BHYT khi cấp cứu, còn nếu không may “hắt hơi, sổ mũi” vào khám là phải nộp tiền. Hoặc sinh viên được mua thẻ BHYT nhưng nghỉ hè hay Tết về quê, đi khám vẫn mất tiền - rất bất cập.
Với mục đích cải cách hành chính, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế nhanh nhất, hiệu quả nhất, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên khẳng định, Bộ Y tế sẽ quy định “hàng rào” kỹ thuật để bảo đảm tuyến trên không bị quá tải. Đơn cử, chỉ có một số trường hợp được thông tuyến, như người bị bệnh nan y, bệnh ở dưới không chữa được. “Người bệnh bị ung thư ở tuyến huyện hay tuyến tỉnh không chữa được, thì cho họ chuyển thẳng lên T.Ư, làm gì phải bắt họ quay ra tuyến huyện, rồi lại lên tuyến tỉnh xin giấy. Và chúng ta cũng không loại trừ còn có chuyện nọ, chuyện kia trong chuyện xin giấy”, Thứ trưởng thẳng thắn. Đồng thời nhấn mạnh, Bộ Y tế thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đó là kiên quyết phải cải cách hành chính, vừa bảo đảm giảm quá tải tuyến trên, vừa kích cầu và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh cho tuyến dưới.
Ông Nguyễn Quốc Bảo (65 tuổi, quê Thái Nguyên) cho hay, 4 năm trước ông phát hiện mắc ung thư trực tràng và phẫu thuật tại Bệnh viện K. Sau mổ, ông thường phải tái khám, mỗi lần như vậy lại phải xin giấy chuyển tuyến từ nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu. Ông Bảo nói việc xin giấy chuyển tuyến đôi khi phải mất nửa ngày đến một ngày. Mỗi lần định đi tái khám đều phải mất 2 ngày, một ngày làm giấy chuyển tuyến và một ngày khám. “Có lần tôi quá nản, người mệt mỏi nên đành khám dịch vụ cho nhanh, đỡ mất thời gian chờ đợi!”, ông Bảo chia sẻ.
Khi được biết, Bộ Y tế sửa đổi quy định, người bệnh hiểm nghèo được đến thẳng cơ sở khám chữa bệnh có chuyên khoa, năng lực chuyên môn kỹ thuật cao hơn mà vẫn được hưởng tối đa chi phí BHYT, ông Bảo bày tỏ vui mừng. “Hy vọng đề xuất này được thông qua, như vậy người bệnh sẽ bớt phải đi lại, làm những thủ tục không cần thiết”, ông Bảo bày tỏ.
Gia tăng quyền lợi người tham gia BHXH
Là công nhân lao động trực tiếp tại công trường xây dựng, công việc hằng ngày của chị Hà Thị Tuệ (40 tuổi, quê Thanh Hóa) khá vất vả khi hằng ngày phái tiếp xúc trực tiếp với bụi mịn từ các loại vật liệu xây dựng. Nếu làm đủ 20 năm mới được nghỉ hưu, chị sợ rằng mình không theo nổi. Chị Hà Thị Tuệ nói: “Do tính chất công việc nên trước đây nhiều lao động không đủ sức khỏe làm đến lúc được hưởng chế độ hưu trí. Quy định mới giảm từ thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng chế độ hưu trí từ 20 năm xuống còn 15 năm đã mở ra cơ hội hưởng lương hưu cho rất nhiều lao động”.
Chị Nguyễn Thị Vân, Công ty may Hưng Vũ, Hưng Yên chia sẻ: “Thời gian đóng BHXH được rút ngắn là động lực để người lao động, đặc biệt là những lao động phải làm công việc nặng nhọc cố gắng làm việc, ít bỏ việc hơn. Doanh nghiệp có thể thu hút cả lao động gần 40 tuổi vào làm việc”. Thay vì rút BHXH một lần, các lao động nghỉ việc sau 15 năm lao động được khuyến khích tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện cho tới khi 60 tuổi để được hưởng lương hưu”, ông Lê Văn Hùng, Phó Giám đốc Công ty May Hưng Vũ, cho biết.
Luật BHXH 2024 đã bổ sung nhiều quy định nhằm gia tăng sự liên kết giữa tầng trợ cấp hưu trí xã hội và BHXH cơ bản; mở rộng đối tượng được tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH; bổ sung quyền thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; bổ sung chế độ thai sản vào chính sách BHXH tự nguyện. Bên cạnh đó, các quy định của Luật cũng gia tăng cơ hội được hưởng lương hưu của người tham gia BHXH; bảo đảm tốt hơn quyền tham gia và thụ hưởng BHXH đối với NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và NLĐ nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam.
Đáng chú ý, Luật BHXH năm 2024 đã có nhiều sửa đổi, bổ sung theo hướng gia tăng quyền lợi, tăng tính hấp dẫn, khuyến khích NLĐ bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần. Cùng với đó, Luật quy định đối tượng được tham gia BHXH và thụ hưởng đầy đủ các chế độ BHXH bằng việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố; NLĐ làm việc không trọn thời gian; người quản lý DN, người quản lý điều hành HTX không hưởng lương. Những quy định của Luật nhằm từng bước hướng tới chính sách BHXH bắt buộc đối với toàn bộ NLĐ có việc làm, có thu nhập và tiền lương khi có đủ điều kiện cần thiết.
Đồng thời, cũng thể hiện sự liên kết, linh hoạt, sự hỗ trợ giữa các chính sách BHXH nhằm đạt được mục tiêu mở rộng diện bao phủ theo Nghị quyết số 28-NQ/T.Ư. “Luật BHXH 2024 là một bước tiến tích cực trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, mang lại nhiều lợi ích cho NLĐ và người cao tuổi, đồng thời phản ánh sự thích ứng của chính sách với các thay đổi kinh tế - xã hội. Mặt khác, việc bổ sung các đối tượng tham gia BHXH là một bước tiến trong việc bảo đảm an sinh xã hội cho tất cả NLĐ, kể cả những người làm việc trong khu vực kinh tế tư nhân và khu vực không chính thức… đã giúp mở rộng phạm vi bảo vệ của Luật BHXH”, bà Nguyễn Thanh Cầm, Ủy viên Thường trực Ủy ban Xã hội của Quốc hội chia sẻ.
