Huấn luyện viên Matt Van Pelt chỉ ra những khoảng trống cần lấp của bóng rổ Việt Nam

Phóng viên: Về cầu thủ AJ Bramah, ông đánh giá thế nào khi cậu ấy thi đấu rất tốt dù những đóng góp đó có thể không hiển thị rõ trên bảng thống kê?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Điều đầu tiên là cậu ấy thu hút rất nhiều sự chú ý từ đối phương. Chúng tôi gọi đó là “sức hút”. Cậu ấy tạo ra sức hút rất lớn khi mọi người đều bị kéo về phía cậu ấy, tương tự như trường hợp của Steph Curry tại Giải bóng rổ nhà nghề Mỹ (NBA).

Ngay cả khi Steph Curry không thực hiện cú ném, sự xuất hiện của cậu ấy trên sân cũng đủ làm hàng thủ đối phương lo lắng. Với AJ Bramah, khi cậu ấy cắt vào rổ, tranh chấp bóng bật bảng, đột phá hay đánh cận rổ, toàn bộ hàng phòng ngự đối phương đều phải dồn sự chú ý vào cậu ấy.

Do đó, dù điều này không thể hiện qua các số liệu thống kê, cậu ấy vẫn tạo ra rất nhiều cơ hội ném bóng trống trải cho đồng đội. Hàng phòng ngự đối phương phải xây dựng chiến thuật riêng, dồn người vào khu vực dưới rổ và nỗ lực kèm đôi cậu ấy. Nhờ vậy, cậu ấy mở ra không gian và cơ hội ghi điểm cho các cầu thủ khác trong đội.

Phóng viên: Khi đối thủ áp dụng phương án phòng ngự đối đầu với AJ, ông muốn cậu ấy đưa ra quyết định thi đấu như thế nào?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Đối với chúng tôi, yêu cầu rất đơn giản. Nếu cậu ấy chỉ thu hút một người phòng thủ, cậu ấy sẽ tự ghi điểm. Nếu cậu ấy thu hút hai người phòng thủ, tức là bị kèm đôi, cậu ấy sẽ chuyền bóng ra cho đồng đội đang ở vị trí trống trải.

Chúng tôi sở hữu nhiều cầu thủ ném bóng tốt cũng như các cầu thủ có khả năng dứt điểm hiệu quả cận rổ. Do đó, chúng tôi đơn giản hóa lối chơi: bị kèm đôi thì chuyền bóng, không bị kèm đôi thì tự mình dứt điểm.

Chúng tôi rất tin tưởng vào khả năng giành chiến thắng của cậu ấy trong các tình huống một đối một. Các đội bóng chắc chắn sẽ cử người hỗ trợ và kèm đôi, vì vậy chúng tôi chỉ yêu cầu cậu ấy đọc tình huống thật chính xác để đưa ra quyết định phù hợp.

Phóng viên: Liệu đây có trở thành áp lực lớn đối với ông nếu đội bóng không thực hiện đúng chiến thuật mà ông đề ra?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Nếu không thực hiện đúng chiến thuật, chúng tôi chắc chắn sẽ gặp rắc rối. Yếu tố cốt lõi trong thi đấu là phải thực thi chiến thuật hiệu quả.

Tôi hoàn toàn tin tưởng toàn đội sẽ làm được vì các cầu thủ đã sẵn sàng và tập trung cao độ. Tuy nhiên, Saigon Heat là một đội bóng rất mạnh và sẽ mang đến nhiều thách thức. Họ sở hữu nhiều tay ném tốt, những vận động viên chất lượng, giàu kinh nghiệm và là một tập thể đã có truyền thống vô địch.

Dù hai năm liên tiếp chúng tôi chỉ thua đúng một trận và giữ vị trí hạt giống số một, toàn đội vẫn phải duy trì khát khao chiến thắng. Chúng tôi muốn tấn công Saigon Heat, cống hiến hết sức mình tương tự như cách mọi đội bóng luôn nỗ lực tối đa mỗi khi chạm trán Hanoi Buffaloes.

Phóng viên: Năm ngoái, đội của ông là bên đóng vai trò đi săn danh hiệu, còn năm nay ông là bên bảo vệ chức vô địch. Áp lực năm nay có gì khác biệt so với năm ngoái?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Đối với tôi, áp lực năm nào cũng như nhau. Đó là điều đi liền với công việc của một huấn luyện viên, nơi bạn luôn được kỳ vọng sẽ mang về kết quả và chiến thắng.

Trong bóng rổ chuyên nghiệp, nếu không giành chiến thắng, bạn có thể mất việc. Đó là gánh nặng tôi phải mang trên vai mỗi ngày, đòi hỏi sự nỗ lực trong từng buổi tập và từng tuần. Tâm thế của một huấn luyện viên là phải hiểu rằng mình có thể mất việc bất kỳ lúc nào.

Dù vậy, việc thi đấu ở trận Chung kết, đối đầu với Saigon Heat hay mục tiêu bảo vệ chức vô địch liên tiếp không tạo ra thêm áp lực nào nằm ngoài những gì tôi và các cầu thủ vốn đã cảm nhận. Các cầu thủ đều hiểu tầm quan trọng khi thi đấu ở cấp độ cao nhất tại Việt Nam cho một trong những câu lạc bộ hàng đầu.

Kỳ vọng đặt ra là phải cống hiến hết mình mỗi ngày, và các cầu thủ của chúng tôi đều hiểu rõ điều đó. Mục tiêu của chúng tôi là bước ra sân với sự tự tin và thể hiện đúng khả năng thi đấu của mình.

Phóng viên: Điều gì ở đội bóng giúp ông khẳng định toàn đội đang tự tin và sẵn sàng, ngoài những lời nói suông?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Chúng tôi sở hữu nhiều cầu thủ rất tự tin, những người sẵn sàng khích bác vui vẻ trong buổi tập và thể hiện phong thái tự tin, bản lĩnh. Môi trường đội bóng luôn tràn ngập niềm vui.

Ranh giới giữa sự tự tin với kiêu ngạo hay chủ quan là rất mong manh, đòi hỏi phải duy trì sự khiêm tốn. Các cầu thủ luôn có mặt tập luyện mỗi ngày với tinh thần thoải mái, không khí không hề căng thẳng hay lo âu mà tràn đầy sự hào hứng. Đó là dấu hiệu rõ nhất cho thấy sự tự tin của toàn đội khi năng lượng tích cực tỏa ra nhiều hơn hẳn sự lo lắng.

Phóng viên: Trở lại trận Chung kết năm 2022, khi ông dẫn dắt Saigon Heat giành chiến thắng 3-0 trước Hanoi Buffaloes, có khoảnh khắc cụ thể nào từ loạt trận đó mà ông luôn ghi nhớ không?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Tôi nhớ một vài điều. Cụ thể là một pha phối hợp phát bóng biên ngang với Alonzo Stafford, cầu thủ ngoại binh của tôi năm đó.

Điều thú vị là Alonzo Stafford từng thi đấu cho Hanoi Buffaloes ở giải VBA 3x3 và sau đó thi đấu cho Saigon Heat tại Chung kết 5x5, nên đây là loạt trận Chung kết rất đặc biệt đối với cậu ấy.

Về mặt thể chất, cậu ấy có lẽ là cầu thủ có lối chơi bùng nổ và giàu tính giải trí nhất giải đấu. Cậu ấy đã bắt một cú úp rổ từ pha dàn xếp do trợ lý huấn luyện viên của tôi vẽ ra, đó là một khoảnh khắc rất đặc biệt mà tôi nhớ rất rõ.

Ngoài ra, tôi cũng nhớ rõ bầu không khí thi đấu tại Hà Nội trong trận đấu cuối cùng, khi đám đông cổ động viên cuồng nhiệt cùng những lá cờ của Hanoi Buffaloes. Dù lúc đó tôi là huấn luyện viên của Saigon Heat, đội khách, nhưng tôi đã nghĩ rằng sự ủng hộ của cổ động viên Buffaloes thật tuyệt vời, nhà thi đấu rất náo nhiệt và người hâm mộ vô cùng cuồng nhiệt.

Phóng viên: Ông đánh giá thế nào về điểm mạnh và điểm yếu của các huấn luyện viên Việt Nam?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Theo kinh nghiệm của tôi, các huấn luyện viên tại Việt Nam thực sự cần học hỏi tất cả những chi tiết nhỏ trong công tác huấn luyện.

Tôi biết nhiều huấn luyện viên chuyên nghiệp thậm chí không chuẩn bị báo cáo phân tích đối thủ, không tổ chức các buổi phân tích băng ghi hình hay dành thời gian cho các cuộc họp cá nhân hằng tuần.

Huấn luyện bóng rổ không chỉ đơn thuần là vẽ sơ đồ chiến thuật, mà còn là việc kết nối với cầu thủ, tìm hiểu chính xác đối thủ đang làm gì, phân tích băng ghi hình cho toàn đội, xây dựng chương trình thể lực và hướng dẫn đội thi đấu theo tư duy chiến thuật thay vì chỉ học thuộc lòng các bài phối hợp cố định.

Nhiều buổi tập trẻ tại Việt Nam hiện nay vẫn đi theo lối mòn truyền thống: khởi động động, tập bài chuyển trạng thái toàn sân, học thuộc bài phối hợp và đấu đối kháng 5x5.

Tuy nhiên, Việt Nam đang dần có thêm nhiều huấn luyện viên đào tạo trẻ giỏi cùng các huấn luyện viên trẻ đầy khao khát ở cấp độ chuyên nghiệp và đại học. Họ có tư duy hiện đại hơn, đang nỗ lực thay đổi phương pháp huấn luyện và cởi mở hơn trong việc dạy cầu thủ tư duy chơi bóng thay vì chỉ học thuộc các bài phối hợp cố định. Điều này đóng vai trò rất lớn cho sự phát triển.

Phóng viên: Sau một chiến thắng dễ dàng và một chiến thắng nhọc nhằn, ông nói chuyện với các cầu thủ trong phòng thay đồ khác nhau như thế nào để vực dậy tinh thần của họ?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Thành thật mà nói, cách tôi nói chuyện vẫn như nhau dù chúng tôi thắng với khoảng cách 30 điểm hay chỉ 1 điểm. Chúng tôi luôn giữ vững một tư duy: Đội đã làm tốt điều gì? Điều gì chưa làm tốt? Và làm thế nào để cải thiện tốt hơn?

Đặc biệt ở mùa giải chính, chúng tôi không ăn mừng chỉ vì thắng một trận đấu; dù vẫn tự hào về chiến thắng, mục tiêu cốt lõi vẫn là trở nên tốt hơn mỗi ngày.

Khi bước vào giai đoạn Chung kết, chẳng hạn như việc chúng tôi đánh bại Ho Chi Minh City Wings với tỷ số 2-0, tôi không nghĩ mình đã chơi tốt ở cả hai trận. Ho Chi Minh City Wings đã thi đấu rất hay và tạo ra nhiều khó khăn, nhưng sau mỗi trận đấu, chúng tôi hài lòng vì đã giành chiến thắng dù đó là những chiến thắng chật vật.

Khi vào vòng loại trực tiếp, điều quan trọng nhất là tìm cách đi tiếp, sống sót và giành quyền vào vòng trong. Nếu giành chiến thắng trước Saigon Heat, tôi không quan tâm thắng 40 điểm hay 1 điểm, miễn là hoàn thành mục tiêu và chúng tôi đối xử với mọi trận thắng như nhau.

Phóng viên: Ông nghĩ gì về điểm yếu của các cầu thủ Việt Nam và họ có thể cải thiện điều đó như thế nào?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Đầu tiên, tôi thấy ở Việt Nam tồn tại “văn hóa highlight”, nơi mọi người quá ám ảnh với việc ghi điểm. Trong bóng rổ, ai cũng muốn ghi điểm vì điều đó rất vui, nhưng ở Việt Nam, cầu thủ quá chú trọng vào các đoạn video nổi bật trên mạng xã hội.

Nếu có 3 đường kiến tạo mà không ghi điểm nào, họ sẽ không hài lòng. Đó là lý do tại sao ở một đất nước có nhiều người thể hình nhỏ nhắn lại thiếu vắng những hậu vệ dẫn bóng thực thụ.

Rất ít người muốn làm người kiến tạo, làm nhạc trưởng chỉ đạo trên sân, coi trọng khả năng lãnh đạo ngang với việc ghi điểm hay thích tạo cơ hội cho đồng đội như những cái tên lừng lẫy của NBA là Steve Nash, Jason Kidd hay Rajon Rondo.

Điểm thứ hai là việc coi trọng chế độ dinh dưỡng và tập luyện thể lực trong phòng tập tạ. Cầu thủ Việt Nam chưa đủ thể lực và độ dày cơ bắp. Họ coi việc tập thể lực chỉ là phần phụ thêm chứ chưa xây dựng thành thói quen rèn luyện chuyên nghiệp hằng ngày.

Việc hình thành thói quen tập luyện thể lực từ khi còn trẻ, dù chỉ là các bài tập với trọng lượng cơ thể và học cách chăm sóc bản thân, sẽ giúp nâng tầm bóng rổ Việt Nam rất nhiều.

Phóng viên: Ông đã gắn bó với VBA nhiều năm. Nếu có thể thay đổi để giúp các cầu thủ Việt Nam phát triển, ông sẽ thay đổi điều gì?

Huấn luyện viên Matt Van Pelt: Nhiều người nói rằng cần giảm bớt ngoại binh để tăng thời gian thi đấu cho nội binh, nhưng tôi hoàn toàn không đồng ý. Việc đối đầu với các ngoại binh chất lượng tại VBA là cơ hội duy nhất để cầu thủ Việt Nam cọ xát với những đối thủ đẳng cấp cao, từ đó chuẩn bị tốt hơn khi thi đấu quốc tế.

Nếu muốn phát triển, tôi đề xuất hai điều: Thứ nhất, tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào bóng rổ học đường và đào tạo trẻ ở các lứa tuổi U12, U14, U16, U18, vì các huấn luyện viên đào tạo trẻ mới là những người quan trọng nhất quyết định tương lai bóng rổ Việt Nam.

Thứ hai, tạo điều kiện cho đội tuyển quốc gia có thêm nhiều cơ hội thi đấu giao hữu và giải đấu quốc tế để cọ xát, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao trình độ.

Phóng viên: Cảm ơn và chúc ông may mắn ở lượt trận Chung kết!