Hướng tới bồi đắp nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hội thảo thường niên do Mạng lưới học thuật người Việt Nam tại Nhật Bản (VANJ) tổ chức vào tháng 12/2025 tại thành phố Kyoto (Nhật Bản) nằm trong số những giải pháp thiết thực. Sự kiện còn là cầu nối giao lưu học thuật giữa các nhà khoa học, nhà nghiên cứu Việt Nam và Nhật Bản ở nhiều lĩnh vực.
Cầu nối chia sẻ tri thức
Có thể nói, VANJ chính là “đứa con tinh thần” của nhiều thế hệ trí thức trẻ Việt Nam tại Nhật Bản. Ra đời tháng 10/2019, với các thành viên nòng cốt là những nhà khoa học người Việt sống và làm việc tại thành phố Tokyo, nhưng đến nay, quy mô VANJ đã mở rộng ra phạm vi toàn nước Nhật. Nhằm thực hiện mục tiêu “lan tỏa tri thức, kết nối học thuật và đóng góp xã hội”, VANJ đã có rất nhiều hoạt động quan trọng, trở thành đầu mối quan trọng kết nối các nhà khoa học Việt Nam tại Nhật với các cơ quan, ban, ngành trong nước.
Về phía Nhật Bản, VANJ trở thành cầu nối giúp chia sẻ các cơ hội công việc và học bổng cho các sinh viên Việt Nam. Mới đây, mạng lưới này cũng hỗ trợ các giáo sư từ các trường đại học Hiroshima, Tokyo, Osaka tuyển sinh cho chương trình đào tạo nhân lực chuyên ngành bán dẫn của Nhật Bản mang tên JST-NEXUS. “Trường đại học của chúng tôi rất quan tâm đến các sinh viên Việt Nam vì các bạn là người chăm chỉ, sáng tạo và thông minh. Tôi mong các bạn thành công và tiếp tục dẫn dắt thế hệ đi sau, qua đó khẳng định tên tuổi của các nhà khoa học Việt Nam tại Nhật Bản”, Giáo sư Masayuki Shimada, Trưởng khoa Khoa học Sinh học ứng dụng tại Trường đại học Hiroshima phát biểu ý kiến trong hội thảo VANJ năm 2025.
Về phía Việt Nam, VANJ đã kết nối các cơ quan trong nước để giới thiệu các nhà khoa học có chuyên môn tại Nhật Bản liên quan lĩnh vực Chính phủ Việt Nam đang lưu tâm phát triển, như bán dẫn, chuyển đổi số...
Lần đầu tham gia Hội thảo VANJ năm 2023, TS Đoàn Thị Kim Dung, chuyên ngành Kỹ thuật Sinh học tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo về Y học Nano ở thành phố Kawasaki, là chủ tọa điều hành một phiên thảo luận chuyên đề về “Kỹ thuật sinh học nano”. TS Dung chia sẻ: “Tham gia hội nghị, tôi không chỉ được cập nhật những tiến bộ mới nhất trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh học mà còn học hỏi trực tiếp từ các giáo sư, nhà khoa học và các nhóm nghiên cứu khác về tư duy nghiên cứu sáng tạo, đặc biệt là những cách tổ chức và triển khai dự án khoa học hiệu quả”.
Tới nay, các nghiên cứu của TS Dung đã có những thành quả thực tế, được ứng dụng rộng rãi trong y học. Trước tiên phải kể tới hệ dẫn thuốc nano, được sử dụng thành công trong điều trị ung thư và trong các vaccine thế hệ mới như vaccine mRNA phòng Covid-19, giúp cải thiện độ ổn định của thuốc, tăng hiệu quả điều trị và giảm tác dụng phụ. Các vật liệu nano còn đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán và hình ảnh y sinh khi làm chất tương phản hoặc đầu dò sinh học, góp phần nâng cao độ chính xác trong phát hiện sớm bệnh lý…
“Bộ chuyển tiếp” học thuật
Hội thảo VANJ thể hiện sự nhanh nhạy đối với những thay đổi, vấn đề hoặc công nghệ đáp ứng các yêu cầu cấp thiết của xã hội theo từng năm. Cụ thể, Hội thảo VANJ năm 2025 tập trung vào việc áp dụng chuyển đổi số vào các lĩnh vực khoa học, từ đó thúc đẩy hợp tác đa ngành. Với chủ đề “Hợp tác đa ngành trong thời kỳ chuyển đổi số”, Hội thảo VANJ 2025 kỳ vọng kết nối các nhà khoa học ở các lĩnh vực khác nhau nghiên cứu để áp dụng những công nghệ mới vào việc giải quyết những vấn đề to lớn hơn của xã hội, đặc biệt như năng lượng sạch, bảo vệ vôi trường, vật liệu mới tiết kiệm năng lượng, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI)...
VANJ là một nền tảng rất ý nghĩa để các nhà khoa học Nhật Bản có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm nghiên cứu và kết quả khoa học của mình đến với cộng đồng trí thức Việt Nam.
---
Giáo sư Takashi Ogi, Trưởng khoa Công nghệ kỹ thuật hóa học, Trường đại học Hiroshima
Có thể nói, dù ở lĩnh vực nào, các nhà nghiên cứu Việt Nam tại VANJ không chỉ thể hiện năng lực xuất sắc, mà còn là tấm gương cho nhiều thế hệ sinh viên, nghiên cứu sinh trẻ, dẫn dắt thế hệ sau trên con đường khoa học chân chính. “VANJ đề cao việc bồi dưỡng các thế hệ kế tiếp nhau với tinh thần nhiệt huyết cống hiến cho cộng đồng khoa học. Hầu hết các bạn đều tìm thấy được con đường đi phù hợp cho tương lai, những cơ hội học tập lên cao hay công việc phù hợp thông qua việc chia sẻ tâm sự với các thế hệ đi trước”, TS Ngô Minh Chữ, nghiên cứu sinh thuộc Viện Khoa học và Công nghệ công nghiệp tiên tiến quốc gia (AIST), đồng thời là Trưởng Ban tổ chức của VANJ bày tỏ.
Các thành viên VANJ cũng luôn ý thức được trách nhiệm “cầu nối” thúc đẩy quan hệ hợp tác hai nước Việt Nam-Nhật Bản. “VANJ là một nền tảng rất ý nghĩa để các nhà khoa học Nhật Bản có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm nghiên cứu và kết quả khoa học của mình đến với cộng đồng trí thức Việt Nam”, Giáo sư Takashi Ogi, Trưởng khoa Công nghệ kỹ thuật hóa học, Trường đại học Hiroshima chia sẻ.
“Mạng lưới này đóng vai trò như một “bộ chuyển tiếp” học thuật, giúp kết nối nhu cầu nghiên cứu, định hướng phát triển khoa học của Việt Nam với thế mạnh nghiên cứu, công nghệ và phương pháp tiên tiến của Nhật Bản”, TS Cao Lê Anh Kiệt, Phó Trưởng Ban tổ chức VANJ, chuyên gia Công nghệ kỹ thuật hóa học tại Trường đại học Hiroshima khẳng định.
