Hoàn thiện thể chế, quyết tâm tháo gỡ triệt để các rào cản pháp lý

Phát biểu ý kiến khai mạc phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế là “đột phá của đột phá” trong 3 khâu đột phá chiến lược. Trong năm 2025, chúng ta xây dựng và hoàn thiện thể chế đã được quyết liệt triển khai, đạt được nhiều kết quả quan trọng, với khối lượng lập pháp lớn nhất từ trước đến nay, tư duy xây dựng pháp luật có sự đổi mới căn bản. Riêng năm 2025, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 99 Luật, Nghị quyết, riêng tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vừa qua là 55 Luật, Nghị quyết, trong đó có nhiều cơ chế, chính sách đặc biệt tạo động lực đột phá; ban hành 374 Nghị định.

Thời gian qua, thực hiện các Nghị quyết Đảng, Chính phủ quyết tâm tháo gỡ triệt để các rào cản pháp lý, biến “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trở thành “đột phá của đột phá” nhằm khơi thông các nguồn lực, tạo hành lang pháp lý và nền tảng cho phát triển. Thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong năm 2025, chúng ta đã cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật (đạt 98,3% theo báo cáo của Bộ Tư pháp); tập trung chủ yếu trên các lĩnh vực như:

Xử lý vướng mắc, bất cập trong các văn bản quy phạm pháp luật đã thể chế hóa kịp thời, hiệu quả các nghị quyết của Đảng, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị; Xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh do sắp xếp bộ máy liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp gắn với phân cấp, phân quyền; Thực hiện tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, phục vụ kiến tạo phát triển…

Tại phiên họp này, Thủ tướng đề nghị các đồng chí đại biểu tập trung thảo luận, cho ý kiến về các vấn đề sau đây:

Đánh giá khách quan, toàn diện kết quả, lộ trình, phương án xử lý đối với các nội dung, phản ánh, kiến nghị đã được tổng hợp tại Báo cáo của Bộ Tư pháp về kết quả xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” do quy định pháp luật từ đầu nhiệm kỳ đến nay, đặc biệt là năm 2025.

Rà soát, đánh giá tình hình thực hiện kết luận tại Phiên họp thứ sáu của Ban Chỉ đạo về việc xử lý đối với các kiến nghị, phản ánh đã được chỉ ra tại báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương (đã làm được gì, chưa làm được gì, việc nào còn chậm, nguyên nhân do đâu, trách nhiệm của ai, kinh nghiệm rút là như thế nào?).

Về dự thảo kế hoạch hoạt động của năm 2026 của Ban Chỉ đạo và dự thảo kế hoạch tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Tư pháp đề xuất, trong đó lưu ý xác định rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, giao nhiệm vụ bảo đảm tinh thần "6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả".

Thủ tướng đề nghị các các đại biểu tập trung trí tuệ, phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, trách nhiệm; trình bày phát biểu ngắn gọn, chất lượng, rõ ý, đi thẳng vào vấn đề.

* Bộ Tư pháp cho biết, trên cơ sở thực hiện nhiệm vụ rà soát văn bản, chính sách từ năm 2020 đến nay gắn với kết quả hoạt động của các Tổ Công tác, Ban Chỉ đạo, kết quả xử lý những phản ánh, kiến nghị được xác định là khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật được thể hiện tại 5 nhóm kết quả 3 gồm: kết quả xử lý những phản ánh, kiến nghị được xác định là khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật theo chỉ đạo của Quốc hội theo Nghị quyết số 101/2023/QH15, Nghị quyết số 110/2023/QH15; kết quả xử lý các khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật theo các Báo cáo rà soát tại các Phiên họp của Ban Chỉ đạo rà soát và tổ chức thực hiện việc xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật; kết quả xử lý kết quả rà soát văn bản quy phạm pháp luật do Tổ Công tác của Thủ tướng Chính phủ (theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 12/2/2020 của Thủ tướng Chính phủ; kết quả xử lý kết quả rà soát vướng mắc tại các thông tư thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của các Bộ, cơ quan ngang bộ theo chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ tại Công văn số 1072/VPCP-PL ngày 11/2/2025 về tình hình rà soát, xử lý vướng mắc của các thông tư 6 tháng cuối năm 2024; và kết quả xử lý các phản ánh, kiến nghị được xác định là khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật theo Báo cáo số 76-BC/ĐU (được hoàn thiện, bảo đảm tính chính xác tại Báo cáo số 594/BC-BTP ngày 15/10/2025) báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương kết quả rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Trên cơ sở tổng hợp kết quả rà soát từ 5 nhóm nhiệm vụ rà soát văn bản quy phạm pháp luật từ năm 2020 đến nay, đến thời điểm hiện tại kết quả xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn do quy định của pháp luật đối với từng ngành, lĩnh vực cụ thể:

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính có 472 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: đã xử lý 452/472 nội dung (chiếm 95,8%); đang xử lý: 20/472 nội dung (chiếm 4,2%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng có 374 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: đã xử lý 277 nội dung (chiếm 74,1%); đang xử lý 97 nội dung (chiếm 25,9%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Công thương có 207 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có nội dung, phản ánh, kiến nghị cần được xem xét, xử lý. Trong đó: đã xử lý 115 nội dung (chiếm 55,6%); đang xử lý 92 nội dung (chiếm 44,4%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường có 491 nội dung phản ánh, kiến nghị cần được xem xét, xử lý. Trong đó: đã xử lý 379 nội dung (chiếm 77,2%); đang xử lý 65 nội dung (chiếm 13,2%); giải trình đối với 19 nội dung (chiếm 3,9%) nội dung; đề nghị chuyển các Bộ khác đối với 29 nội dung (chiếm 5,9%) nội dung.

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có 38 nội dung được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: đã xử lý 37/38 nội dung (chiếm 97,7%), đang xử lý: 1/38 nội dung (chiếm 0,3%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Y tế có 283 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có nội dung, phản ánh, kiến nghị cần được xem xét, xử lý. Trong đó: Đã xử lý 146 nội dung (chiếm 51,6%); đang xử lý 123 nội dung (chiếm 43,4%); giải trình không khó khăn, vướng mắc 12 nội dung (chiếm 4,24%); đề nghị chuyển sang bộ, cơ quan khác xử lý là 2 phản ánh, kiến nghị chiếm (0,76%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ có 146 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: Đã xử lý 99/146 nội dung (chiếm 67,8%); đang xử lý: 47/146 nội dung (chiếm 32,2%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Giáo dục và Đào tạo có 123 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: đã xử lý được 92 nội dung (chiếm 74,8%); đang xử lý: 31 nội dung (chiếm 25,2%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có 195 nội dung phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: đã xử lý 91 nội dung (chiếm 46,7%); đang xử lý 85 nội dung (chiếm 43,6%); 17 nội dung Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giải trình (chiếm 8,7%); 2 nội dung Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị chuyển cho các Bộ có thẩm quyền liên quan khác (chiếm 1%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ có 117 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: Đã xử lý 62 nội dung (chiếm 53%), đang xử lý 55 nội dung (chiếm 47%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Công an có 158 nội dung phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: đã xử lý 93 nội dung (chiếm 58,9%), đang xử lý 64 nội dung (chiếm 40,5%), 1 nội dung giải trình không có khó khăn, vướng mắc (chiếm 0,63%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp có 366 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có nội dung, phản ánh, kiến nghị cần được xem xét, xử lý. Trong đó: đã xử lý 242 nội dung (chiếm 66,1%); đang xử lý 70 nội dung (chiếm 19,1%); đề xuất chuyển 11 nội dung (chiếm 3%); giải trình 43 nội dung (chiếm 11,7%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ có 35 nội dung, phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần xử lý. Trong đó: đã xử lý 29 nội dung (chiếm 83%); đang xử lý 6 nội dung (chiếm 17%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Quốc phòng có 24 nội dung được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: Đã xử lý 22 nội dung (chiếm 91,7%); đang xử lý: 2 nội dung (chiếm 8,3%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Văn phòng Chính phủ có 1 nội dung phản ánh, kiến nghị được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó, đã xử lý được 1/1 nội dung (chiếm 100%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Ngoại giao có 37 nội dung được xác định có khó khăn, vướng mắc cần xử lý. Trong đó: đã xử lý 13/37 nội dung (chiếm 35,1%); đang xử lý: 24/37 nội dung (chiếm 56,9%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Dân tộc và Tôn giáo không có nội dung được xác định có khó khăn, vướng mắc cần xử lý.

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Tòa án nhân dân tối cao có 17 nội dung được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý. Trong đó: Đã xử lý 0/17 nội dung (chiếm 0%), đang xử lý: 17/17 nội dung (chiếm 100%).

Lĩnh vực quản lý nhà nước của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao có 9 nội dung được xác định có khó khăn, vướng mắc cần được xử lý tại 2 văn bản (gồm: 8 nội dung tại Bộ luật Tố tụng hình sự, 1 nội dung tại Thông tư liên tịch số 02/2018/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT ngày 5/9/2018). Trong đó: Đã xử lý 0/9 nội dung (chiếm 0%), đang xử lý: 9/9 nội dung (chiếm 100%).

Như vậy, tổng hợp kết quả rà soát từ 5 nhóm nhiệm vụ rà soát văn bản quy phạm pháp luật từ năm 2020 đến nay, đối với các ngành, lĩnh vực có 3.093 nội dung, phản ánh, kiến nghị cần xem xét, xử lý, trong đó: đã hoàn thành việc xử lý 2.142/3.093 (chiếm 69,3%); đang xử lý: 817/3093 (chiếm 26,4%); giải trình không phải là khó khăn, vướng mắc 92/3.093 (chiếm 3%); đề xuất chuyển 44 phản ánh, kiến nghị đến Bộ, cơ quan có thẩm quyền (chiếm 1,4%).

Kết luận phiên họp, đề cập công việc thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các Bộ trưởng, Trưởng ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện nghiêm Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật đối với kết quả rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật; đề cao tinh thần chủ động, chịu trách nhiệm toàn diện việc chỉ đạo việc xây dựng, hoàn thiện thể chế của ngành mình, lĩnh vực mình phụ trách; bảo đảm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, không để tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư"; tiếp tục nghiên cứu, sử dụng kết quả tại báo cáo của Bộ Tư pháp về kết quả xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" do quy định pháp luật giai đoạn 2020-2025 là nguồn dữ liệu đầu vào phục vụ cho nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong thời gian tới theo lộ trình đã đề xuất.

Thủ tướng yêu cầu kịp thời đề xuất đưa vào chương trình lập pháp, trình Quốc hội xem xét, sửa đổi, bổ sung để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm xác định chính xác nội dung, thực hiện phương án xử lý và thời gian xử lý đối với những nội dung được xác định là khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, nhất là liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp và các vướng mắc, khó khăn trong các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Thủ tướng chỉ đạo tiếp tục nghiên cứu, chủ động trao đổi việc thực hiện xử lý kết quả rà soát đối với những nội dung đề nghị chuyển cơ quan khác xử lý; rà soát kỹ những nội dung giải trình không có vướng mắc, bất cập, trả lời bằng văn bản tới cơ quan, tổ chức, cá nhân đã kiến nghị; trường hợp cần thiết đối thoại chính sách với các tổ chức, cá nhân để tạo sự đồng thuận, không để kiến nghị kéo dài.

Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành lưu ý việc thực hiện rà soát kỹ các quy định của pháp luật để phục vụ cho việc xây dựng và hoàn thiện các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội; chuẩn bị báo cáo nội dung phục vụ các phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật. Đồng thời, nghiêm túc triển khai hoạt động tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vi cả nước; giao Bộ Tư pháp - Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện, nâng cấp Hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm kết nối, liên thông, kịp thời xử lý, giải quyết các kiến nghị của người dân, doanh nghiệp; phân công Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tiếp tục chỉ đạo Bộ Tư pháp, các bộ, ngành liên quan thực hiện các nhiệm vụ thuộc phạm vi trách nhiệm của Ban Chỉ đạo, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban theo quy định.

Thủ tướng nhấn mạnh, phải tiếp tục xác định "thể chế là đột phá của đột phá" để có cách ứng xử phù hợp cả trong lãnh đạo, chỉ đạo; bố trí, huy động nguồn lực con người, cơ sở vật chất và các điều kiện khác cho công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật. Phải xác định thể chế, pháp luật vừa là mục tiêu, động lực, nguồn lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Thực hiện đột phá về thể chế để chuyển đổi từ điểm nghẽn của điểm nghẽn thành lợi thế cạnh tranh; xoay chuyển tình thế trong huy động nguồn lực phục vụ tăng trưởng 2 con số trong những năm tới đây; đổi mới tư duy làm luật từ tập trung quản lý sang kiến tạo, phục vụ; từ bỏ tư duy không quản được thì cấm và phải không biết thì không quản; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ai làm tốt nhất thì giao.

Thủ tướng mong các bộ, ngành, cơ quan, thành phố tiếp tục tập trung cho công tác xây dựng pháp luật, rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" về thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách với kết quả năm sau tốt hơn năm trước, nhiệm kỳ sau tốt hơn nhiệm kỳ trước để phục vụ nhân dân, doanh nghiệp tốt hơn, hiệu quả hơn; thể chế, pháp luật thực sự là nguồn lực, động lực, mục tiêu của quá trình phát triển đất nước nhanh, bền vững.