Đến nay, hầu hết các mỏ hầm lò đã chủ động áp dụng chuyển đổi số cùng hệ thống cơ giới hóa, tự động hóa trong khai thác than, góp phần cải thiện điều kiện làm việc cho thợ lò, bảo vệ môi trường.
Nhận thấy việc rút ngắn thời gian và tiết giảm nhân công ở khâu vận tải sẽ giúp đơn vị tăng năng suất, sản lượng, nhất là vận tải than và đất đá từ trong lò ra ngoài mặt bằng, Công ty Than Mạo Khê đã băng tải hóa toàn bộ khâu vận chuyển than từ các gương lò chợ đến mặt bằng kho bãi chế biến than.
Theo đó, công ty đã sử dụng hàng chục tuyến băng tải để vận chuyển than liên tục từ trong lò ra ngoài mặt bằng công nghiệp mỏ. Đồng thời nghiên cứu, áp dụng hệ thống tự động hóa điều khiển tập trung các tuyến băng tải, vận chuyển than dưới hầm lò và trên mặt bằng. Tính ưu việt của hệ thống này là tất cả các tín hiệu, tham số hoạt động của từng băng tải sẽ được truyền về trung tâm điều khiển, giúp tối ưu hóa được số lượng công nhân vận hành các tuyến băng tải, giảm số lượng công nhân vận hành trong ca sản xuất.
Đối với công tác vận chuyển người xuống các vị trí sản xuất trong hầm lò, công ty đưa hệ thống tời MDK ở lò giếng chính, năng suất vận chuyển đạt từ 300 đến 350 người/giờ cùng chín hệ thống tời hỗ trợ người đi bộ, năng suất đạt 270 đến 300 người/giờ. Bên cạnh đó, đã đầu tư 50 xe song loan 18 chỗ để hỗ trợ công nhân di chuyển đến gần vị trí làm việc. Với việc sử dụng các hệ thống thiết bị vận tải phù hợp để vận chuyển công nhân đến nơi làm việc, rút ngắn thời gian di chuyển từ cửa lò đến nơi sản xuất từ 20 đến 25 phút so với trước đây đã góp phần giúp thợ lò bảo đảm được sức khỏe và tập trung cho sản xuất, tăng sản lượng than khai thác.
Mới đây, lò chợ cơ giới hóa hạng nhẹ BM 5-1 vỉa 5 Thành Công đã được Công ty Than Hòn Gai đưa vào hoạt động. Đây là lò chợ cơ giới hóa đầu tiên được đưa vào sản xuất, đánh dấu bước đột phá về công nghệ khai thác than hầm lò của Than Hòn Gai. Hệ thống thiết bị khai thác lò chợ cơ giới hóa hạng nhẹ được đầu tư đồng bộ bao gồm: Hệ thống cung cấp điện; hệ thống cung cấp dung dịch nhũ hóa; hệ thống phun sương dập bụi; 100 bộ giàn chống, một máy khấu than, một máng cào gương khấu, một máng cào thu hồi, một cầu chuyển tải; một máy nghiền đập; xà hộp và cột thủy lực đơn các loại. Đáp ứng công tác vận chuyển thiết bị lò chợ cơ giới hóa, dự án đã đầu tư một hệ thống Mono Ray Diezel KPCZ - 90/4+2 do hãng Becker của Ba Lan sản xuất.
Ông Lê Trung Toán, Giám đốc Công ty Than Hòn Gai cho biết: Việc lựa chọn đầu tư lò chợ cơ giới hóa hạng nhẹ thay vì những công nghệ đang áp dụng phổ biến, như: Giá thủy lực di động liên kết xích, giá khung phân thể ZH 1600/16/24F... nhằm hiện đại hóa sản xuất, nâng cao năng suất lao động, giảm sức người, cải thiện điều kiện làm việc cho thợ lò.
Không giống các dây chuyền CGH hạng trung hoặc hạng nặng vốn yêu cầu vỉa dày, ổn định và trữ lượng lớn, CGH hạng nhẹ được thiết kế với kích thước và khối lượng thiết bị nhỏ hơn, linh hoạt hơn, phù hợp các diện có trữ lượng từ 80.000 tấn trở lên, điều kiện địa chất trung bình, vỉa thoải đến nghiêng, không gian lắp đặt hạn chế. Lực chống của các hệ thống chống giữ này có thể đạt tới 3.900 kilonewton. Chính những đặc điểm này mở ra khả năng CGH tại những diện tưởng như khó áp dụng công nghệ lớn, qua đó tăng tỷ lệ CGH toàn tập đoàn.
Có thể thấy rõ hiệu quả của dây chuyền CGH hạng nhẹ là thay đổi căn bản điều kiện làm việc trong lò chợ và có sức kháng tải cao, thân giàn ổn định, không gian làm việc rộng rãi. Các khâu chính như chống giữ, vận tải, khấu than... được thực hiện bằng thiết bị cơ giới, hạn chế lao động thủ công và tiếp xúc với các vị trí nguy hiểm. Đặc biệt, không chỉ năng suất tăng vọt, tỷ lệ thu hồi tài nguyên tại các lò chợ CGH đạt 85 đến 98%, cao hơn nhiều so với công nghệ truyền thống. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi nguồn tài nguyên dễ khai thác đang dần cạn kiệt, các mỏ ngày càng xuống sâu và địa chất ngày càng phức tạp.
Anh Nguyễn Văn Duẩn, Phân xưởng Số 5-Thành Công, Công ty Than Hòn Gai-TKV cho biết: “Được công ty cử đi học tập và nhận chuyển giao công nghệ khai thác than lò chợ cơ giới hóa hạng nhẹ, tôi rất phấn khởi vì nhận thấy mức độ đồng bộ rất cao, điều kiện làm việc được cải thiện, giảm sức người, năng suất lao động được nâng lên. Chúng tôi rất vui vì đã hoàn toàn làm chủ công nghệ khai thác mới, hiện đại. Mong là thời gian tới, công ty sẽ nghiên cứu đầu tư thêm những lò chợ cơ giới hóa”.
Tại Công ty Than Thống Nhất-TKV, chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới quản trị và hiện đại hóa sản xuất. Điểm nổi bật trong hành trình chuyển đổi số của công ty chính là Trung tâm điều hành sản xuất tập trung, quản lý, vận hành hơn 100 camera được lắp đặt từ mặt bằng đến các đường lò sâu tới mức -140m, kết nối trực tiếp về trung tâm điều hành. Hàng nghìn thông số về khí mỏ, nhiệt độ, độ ẩm, sản lượng, tốc độ băng tải... được cập nhật theo thời gian thực, giúp mọi biến động trong sản xuất được phát hiện và xử lý kịp thời.
Ông Nguyễn Huy Nam, Phó Tổng Giám đốc TKV khẳng định: “Thực tiễn cho thấy, ngành than đang chủ động ứng dụng khoa học-công nghệ vào sản xuất than hầm lò. Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là chìa khóa để ngành than vượt qua giới hạn về tài nguyên và điều kiện khai thác ngày càng khắc nghiệt”.
