Hạn chế tình trạng rút BHXH một lần

Thời gian gần đây, tình trạng người lao động (NLĐ) ồ ạt rút BHXH một lần tiếp tục gia tăng, ảnh hưởng không nhỏ đến hệ thống an sinh xã hội và quyền lợi lâu dài cho chính bản thân NLĐ. Vấn đề này được đề cập tại cuộc họp báo thông tin kết quả thực hiện công tác lao động, người có công và xã hội chín tháng đầu năm 2023 vào ngày 17/10 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH).
Tham gia BHXH, người lao động được hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh bằng thẻ BHYT.
Tham gia BHXH, người lao động được hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh bằng thẻ BHYT.

Người hưởng BHXH một lần tập trung ở độ tuổi lao động

Ông Nguyễn Duy Cường, Phó Vụ trưởng Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bộ LĐ-TB&XH cho biết, giai đoạn 2016 - 2022, cả nước có gần 5 triệu lượt NLĐ được giải quyết hưởng BHXH một lần, chỉ 1,3 triệu người trong số này là quay lại hệ thống BHXH. Phân tích đánh giá sâu cho thấy, gần 70% những người rút BHXH một lần có thời gian đóng ngắn dưới 5 năm. Đáng chú ý, những người hưởng BHXH một lần tập trung đông nhất ở độ tuổi từ 20 - 40 tuổi và tập trung chủ yếu ở đối tượng đóng BHXH do người sử dụng lao động quyết định (ngoài nhà nước). “Thời gian gần đây, báo chí cũng thông tin có doanh nghiệp có hơn 500 lao động nghỉ việc chờ rút BHXH một lần. Thực trạng trên nếu không có giải pháp, biện pháp xử lý sẽ ảnh hưởng đến an sinh xã hội”, ông Cường nói.

Nghị quyết số 28-NQ/T.Ư đặt ra yêu cầu: “Có quy định phù hợp để giảm tình trạng hưởng BHXH một lần theo hướng tăng quyền lợi nếu bảo lưu thời gian tham gia BHXH để hưởng chế độ hưu trí, giảm quyền lợi nếu hưởng BHXH một lần”.

Để giảm tình trạng hưởng BHXH một lần, giúp NLĐ được thụ hưởng tối đa các quyền lợi dài hạn khi họ đến tuổi nghỉ hưu, dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) đã có nhiều sửa đổi, bổ sung theo hướng gia tăng quyền lợi, tăng tính hấp dẫn khuyến khích NLĐ bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần như: giảm điều kiện hưởng lương hưu (giảm từ 20 năm xuống 15 năm); hưởng trợ cấp hằng tháng trong trường hợp có thời gian đóng BHXH mà không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; hưởng BHYT do ngân sách nhà nước bảo đảm trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng; ngoài ra, NLĐ trong thời gian bị mất việc chưa có việc làm còn được hưởng chính sách hỗ trợ về tín dụng nhằm giải quyết khó khăn tài chính trước mắt.

Đề xuất hai phương án hưởng BHXH một lần

Cụ thể, phương án 1: Quy định việc hưởng BHXH một lần đối với hai nhóm NLĐ khác nhau:

Nhóm 1: Đối với NLĐ đã tham gia BHXH trước khi Luật BHXH (sửa đổi) có hiệu lực, sau 12 tháng nghỉ việc và chưa đủ 20 năm đóng BHXH, có nhu cầu thì được nhận BHXH một lần.

Về bản chất, quy định này kế thừa Nghị quyết số 93/2015/QH13 cho phép NLĐ được lựa chọn giữa bảo lưu thời gian tham gia BHXH để hưởng lương hưu hoặc nhận BHXH một lần nếu có nhu cầu. Nhưng sự khác biệt lần này là nếu NLĐ lựa chọn bảo lưu, không nhận BHXH một lần thì sẽ được hưởng các quyền lợi bổ sung. Trường hợp NLĐ lựa chọn nhận BHXH một lần thì sẽ mất đi cơ hội được nhận các quyền lợi bổ sung nêu trên.

Nhóm 2: Đối với NLĐ bắt đầu tham gia BHXH từ ngày Luật BHXH (sửa đổi) có hiệu lực trở đi (dự kiến 01/07/2025) thì không được nhận BHXH một lần chỉ giải quyết hưởng BHXH một lần trong các trường hợp: đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ năm đóng để hưởng lương hưu ra nước ngoài để định cư hoặc bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng theo quy định tại Điều 60 Luật BHXH hiện hành.

Phương án này có ưu điểm là dần dần từng bước khắc phục được tình trạng hưởng BHXH một lần của thời gian qua theo tinh thần của Nghị quyết số 28-NQ/T.Ư. Theo dữ liệu thống kê thời gian qua thì với phương án này, trong những năm đầu số người hưởng BHXH một lần có thể không giảm nhiều nhưng càng những năm sau giảm càng nhiều, từ năm thứ 5 trở đi sẽ giảm nhanh, có thể giảm quá nửa số người hưởng BHXH một lần so với giai đoạn vừa qua, tiến tới tiếp cận theo tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế, giúp NLĐ được thụ hưởng tối đa các quyền lợi dài hạn khi họ đến tuổi nghỉ hưu, góp phần ổn định cuộc sống khi về già. Trong ngắn hạn, phương án này không giúp duy trì, gia tăng đối tượng tham gia BHXH bằng so với phương án 2 nhưng trong dài hạn thì phương án này tối ưu hơn. Do quy định này không ảnh hưởng tới những NLĐ đang tham gia BHXH nên sẽ dễ nhận được sự đồng thuận hơn của NLĐ.

Nhược điểm, do chỉ áp dụng đối với NLĐ bắt đầu tham gia BHXH từ ngày luật này có hiệu lực, cho nên hơn 17,5 triệu NLĐ đang tham gia BHXH vẫn có quyền lựa chọn hưởng BHXH một lần. Do vậy, số người hưởng BHXH một lần không giảm nhiều, đặc biệt trong những năm đầu sau khi luật mới có hiệu lực; đồng thời tạo sự so sánh giữa những NLĐ tham gia trước và sau khi luật này có hiệu lực trong việc hưởng BHXH một lần.

Phương án 2: “Sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm mà NLĐ có yêu cầu thì được giải quyết một phần nhưng tối đa không quá 50% tổng thời gian đã đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Thời gian đóng BHXH còn lại được bảo lưu để NLĐ tiếp tục tham gia và hưởng các chế độ BHXH”.

Ưu điểm của phương án này là bảo đảm đúng tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/T.Ư. Hài hòa quyền lợi trước mắt của NLĐ và chính sách an sinh xã hội lâu dài. Mặc dù, số lượt người hưởng BHXH một lần có thể không giảm nhiều so với hiện hành nhưng khi NLĐ hưởng BHXH một lần thì NLĐ cũng không hoàn toàn ra khỏi hệ thống do vẫn bảo lưu một phần thời gian đóng còn lại (không ảnh hưởng tới số người tham gia); NLĐ khi tiếp tục tham gia sẽ được cộng nối thời gian đóng để hưởng chế độ BHXH với quyền lợi hưởng cao hơn; NLĐ có động lực hơn để tiếp tục tham gia, tích lũy quá trình đóng để đủ điều kiện hưởng lương hưu; NLĐ có nhiều cơ hội hơn để đủ điều kiện hưởng lương hưu khi đến tuổi nghỉ hưu. Đây là phương án vừa đáp ứng được nhu cầu nhận BHXH một lần của NLĐ trong thời điểm hiện tại, song cũng đáp ứng được yêu cầu bảo đảm sự ổn định của hệ thống và quyền lợi của NLĐ trong dài hạn.

Nhược điểm là chưa giải quyết triệt để việc rút BHXH một lần theo tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. NLĐ đã giải quyết một phần thời gian đóng, còn bảo lưu lại được một phần thời gian đóng nên sẽ ảnh hưởng tới việc thụ hưởng các chế độ BHXH (thời gian đóng ngắn) khi tiếp tục tham gia. NLĐ không được giải quyết hưởng BHXH một lần trên toàn bộ thời gian đóng nên có cảm giác bị giảm quyền lợi trước mắt; đồng thời, có thể xuất hiện tình trạng gia tăng NLĐ đề nghị hưởng BHXH một lần trước khi luật có hiệu lực thi hành. Bên cạnh đó, theo phương án này thì tình trạng hưởng BHXH một lần khi còn trẻ (chưa đến tuổi nghỉ hưu) sẽ tiếp tục tiếp diễn trong tương lai.

Theo ông Cường, hưởng BHXH một lần là một vấn đề lớn, phức tạp, nhạy cảm. Chính vì vậy, trên cơ sở đánh giá các ưu, nhược điểm của hai phương án, Chính phủ sẽ báo cáo Quốc hội xem xét tại kỳ họp tới đây.

Có thể bạn quan tâm

Trong "bão giá" xăng, dầu

Trong "bão giá" xăng, dầu

Xung đột tại Trung Đông gây ra biến động mạnh về nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, dẫn đến “bão giá” xăng, dầu trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Hệ lụy của nó lập tức len vào từng ngóc ngách xã hội, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Khôi phục quan hệ

Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo, Washington và chính quyền lâm thời Venezuela đã nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao và lãnh sự. Thông tin tích cực về bước cải thiện trong quan hệ giữa Washington và Caracas giúp người dân khu vực trút bỏ được gánh nặng và sự âu lo kéo dài nhiều tháng qua.

Cử tri có thể thay đổi nơi bỏ phiếu trên VNeID

Trên VNeID, cử tri có thể dễ dàng xem thông tin cần thiết của người ứng cử để chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức và trách nhiệm khi tham gia bầu cử; theo dõi nơi bỏ phiếu của mình tại ứng dụng Bầu cử Quốc hội.

Áp lực chi phí logistics tăng cao đang là những thách thức cấp bách nhất với chuỗi cung ứng. Ảnh: NAM ANH

Rủi ro từ đứt gãy chuỗi vận chuyển

Xung đột leo thang tại Trung Đông buộc nhiều hãng tàu và hãng hàng không phải thay đổi hành trình, tạm dừng hoặc quay đầu, khiến giá cước vận tải tăng gấp 2-3 lần. Đứt gãy chuỗi vận chuyển đang gây sức ép lớn lên hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là với các doanh nghiệp làm mặt hàng tươi sống như nông sản, thủy sản...

Thủ tướng Chính phủ trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 cho Tập thể các nhà khoa học nữ thuộc Khoa Kỹ thuật thực phẩm, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội.

Cơ hội để nhà khoa học nữ ở “tuyến đầu” công nghệ

Đất nước đẩy mạnh phát triển khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, đội ngũ nhà khoa học nữ đứng trước nhiều cơ hội tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực nghiên cứu trọng điểm. Khi được tạo điều kiện và trao cơ hội công bằng, họ không chỉ đóng góp mà còn có thể giữ vai trò dẫn dắt trong nhiều hướng công nghệ mũi nhọn.

Nguồn cung xăng dầu nội địa có thể chịu áp lực trước "sức nóng" của thị trường năng lượng thế giới. Đồ họa: ANH QUÂN

Bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu thế giới tăng vọt, kéo theo rủi ro lan sang thị trường trong nước. Trong bối cảnh nguồn cung phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý đang đồng loạt triển khai giải pháp ứng phó để tránh đứt gãy thị trường.

Tốc độ tăng trưởng của kinh tế số Việt Nam những năm gần đây luôn cao hơn mức tăng trưởng GDP chung.

Nỗ lực đột phá kinh tế số

Trong dòng chảy chuyển đổi số mạnh mẽ trên toàn cầu, việc Việt Nam sớm xây dựng và thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo không chỉ là bước hoàn thiện thể chế. Đây còn là quyết sách chiến lược nhằm mở rộng không gian phát triển cho kinh tế số.

Tỷ giá cần được điều hành mềm dẻo để hạn chế biến động quá mạnh, giảm áp lực chi phí nhập khẩu và tâm lý thị trường. Ảnh: BẮC SƠN

Giữ ổn định vĩ mô giữa biến động toàn cầu

Xung đột Trung Đông leo thang đang đẩy chi phí logistics và năng lượng tăng cao, tạo sức ép lên kinh tế toàn cầu. Việt Nam vì thế đứng trước thách thức giữ ổn định vĩ mô và bảo đảm mục tiêu tăng trưởng 2026.

Viết lại kế hoạch 5 năm

Hai vợ chồng trẻ ngồi lại bên bàn ăn sau khi con nhỏ đã ngủ. Câu chuyện rôm rả thường ngày nhường chỗ cho sự im lặng. Người chồng mở điện thoại xem giá nhà, người vợ nhẩm tính học phí và khoản tiết kiệm.

Biếm họa: PARESH NATH

Điểm nóng xung đột mới

Căng thẳng giữa Afghanistan và Pakistan đang gia tăng trong những ngày gần đây, với nhiều đợt tấn công qua lại. LHQ và nhiều quốc gia đã lên tiếng kêu gọi hai bên kiềm chế tránh để xung đột quân sự leo thang vượt ngoài kiểm soát.

Lao động trẻ tìm việc làm tại phiên giao dịch lưu động do Trung tâm giới thiệu việc làm tổ chức. Ảnh: NAM HẢI

Nhịp trở lại của thị trường lao động

Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, thị trường lao động bước vào năm mới với nhịp chuyển động rõ rệt: Doanh nghiệp gấp rút bổ sung nhân lực để kịp đơn hàng; người lao động cân nhắc cơ hội mới; một bộ phận lao động trẻ lựa chọn lối đi linh hoạt thay vì quay lại dây chuyền sản xuất.

Năm 2025, đầu tư công cả nước đã giải ngân hơn 755 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch. Ảnh: BẮC SƠN

Chu kỳ tăng trưởng hạ tầng mới

Với quy mô gần 1 triệu tỷ đồng, đầu tư công năm 2026 được kỳ vọng mở ra chu kỳ tăng trưởng mới, không chỉ ở tốc độ giải ngân mà ở chất lượng thực thi để tạo động lực phát triển bền vững cho nền kinh tế.

Nhiều trường bổ sung các chương trình liên quan đến trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu. Ảnh: TRƯỜNG ĐẠI HỌC FPT

“Cơn sóng” ngành học mới

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang chứng kiến một hiện tượng chưa từng có trong vài năm trở lại đây: Hàng loạt trường đại học công bố mở ngành, chuyên ngành mới, đặc biệt tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo.

Ảnh: GETTYIMAGES

Anh cam kết tăng cường hợp tác với ASEAN

Vương quốc Anh mới đây khẳng định lại cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Đối thoại với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đồng thời thúc đẩy Chương trình nghị sự Phụ nữ, Hòa bình và An ninh (WPS) tại khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm Anh năm 2025. Ảnh: CNN

Thúc đẩy hợp tác giữa Anh với EU, Mỹ

Anh và Liên minh châu Âu (EU) vừa ký Hiệp định Hợp tác cạnh tranh nhằm bảo đảm thị trường công bằng và hiệu quả cho cả hai nền kinh tế. Trong khi đó, London nối lại các cuộc đàm phán về thỏa thuận thịnh vượng công nghệ với Mỹ, trị giá hàng tỷ bảng Anh.

Máy là hơi tự động trị giá hơn 1,3 tỷ đồng - một trong những thiết bị hiện đại nhất của Xí nghiệp Veston Hưng Hà (thuộc Tổng công ty May 10, xã Hưng Hà, Hưng Yên) đang được công nhân vận hành. Ảnh: THẾ DUYỆT

Guồng quay sản xuất trở lại

Ngay sau Tết, các dây chuyền sản xuất nhanh chóng vận hành trở lại, tạo khí thế tăng tốc để hoàn thành mục tiêu năm 2026. Tâm lý "tháng Giêng là tháng ăn chơi" đã hoàn toàn bị loại bỏ.

Kết cấu hạ tầng có bước tiến vượt bậc với 3.245km đường cao tốc hoàn thành. Ảnh: NAM NGUYỄN

Kinh tế Việt Nam trước thời cơ mới

Năm 2025 khép lại trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, xung đột địa chính trị kéo dài, thiên tai cực đoan gia tăng và chủ nghĩa bảo hộ thương mại trỗi dậy. Giữa những biến động ấy, kinh tế Việt Nam vẫn bứt phá mạnh mẽ, tạo dư địa đón chờ những thời cơ mới.

Người dân tham quan, lựa chọn nông sản tại các gian hàng Hội chợ Mùa Xuân. Ảnh: LÊ ĐÔNG

Kết nối tích cực doanh nghiệp - người tiêu dùng

Diễn ra trong những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (VEC), xã Đông Anh, Hà Nội là sự kiện xúc tiến thương mại quy mô lớn; không gian sinh hoạt xã hội nơi các giá trị kinh tế, văn hóa và cộng đồng được kết nối, lan tỏa.

Khách du lịch tham dự chương trình Happy Tết 2026. Ảnh: NAM HẢI

Cú huých đầu năm cho ngành du lịch

Lượng khách quốc tế tăng mạnh và lan tỏa trên nhiều thị trường. Đà phục hồi vững chắc đang tạo nền tảng quan trọng để ngành du lịch hướng tới mục tiêu bứt phá trong cả năm.

Cơ sở y tế sẵn sàng trực cấp cứu các ca bệnh nặng.

Những mối nguy sức khỏe cần cảnh giác mỗi dịp Tết

Tết Nguyên đán là dịp đoàn viên, sum họp và khởi đầu năm mới. Thế nhưng, phía sau không khí rộn ràng ấy, hệ thống y tế cả nước vẫn phải căng mình tiếp nhận số lượng lớn bệnh nhân nhập viện do tai nạn, ngộ độc và biến chứng bệnh mạn tính.

Luật chơi một chiều

Khách hàng thường được coi là thượng đế, là đối tượng quyết định sự sống còn của doanh nghiệp. Nhưng điều đó có vẻ không đúng hoàn toàn trong thị trường vàng, bạc, đá quý. Ở địa hạt này, cuộc chơi diễn ra theo luật… một chiều, lợi thế hoàn toàn thuộc về một bên.

Một đơn vị thuộc lực lượng IRGC của Iran. Ảnh: CNN

Vừa gây sức ép vừa mở cửa ngoại giao

Trước thềm cuộc đàm phán vừa diễn ra giữa Mỹ và Iran tại Oman, một loạt các quốc gia và tổ chức quốc tế đã có các động thái ngoại giao, trừng phạt và an ninh đối với Tehran.