Trời vừa hửng sáng, cảng Sa Kỳ (Quảng Ngãi) đã rộn tiếng máy tàu. Trên boong chiếc tàu vừa cập bến sau hơn nửa tháng lênh đênh ngoài khơi, ông Nguyễn Văn Hòa cùng bạn thuyền tất bật chuyển từng sọt cá xuống cảng. Nhìn khoang đầy cá, người đàn ông có hơn 30 năm gắn bó với biển khẽ thở phào. Mấy năm trước, một chuyến biển như thế này chưa chắc đã mang lại niềm vui. Ông Hòa chia sẻ: “Biển giờ khác rồi, không thể đi theo cách cũ được nữa”.
Người làng chài ở Quảng Ngãi vẫn nhớ những năm giá nhiên liệu tăng cao, nguồn lợi hải sản suy giảm, nhiều tàu cập bờ với những khoang hàng thưa thớt. Có chuyến đi kéo dài cả tháng nhưng tiền bán cá chỉ vừa đủ bù chi phí.
Trong hoàn cảnh ấy, họ thấm hiểu rằng, muốn bám biển lâu dài thì phải chủ động thay đổi: Thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm, họ sử dụng thiết bị định vị, máy dò cá, cập nhật thông tin ngư trường từ các tổ đội sản xuất trên biển. Nhiều chủ tàu cũng tính toán lại hành trình, hoán cải phương tiện để tiết kiệm nhiên liệu và nâng cao hiệu quả khai thác.
Ông Hòa kể, trước đây, tàu thường chạy nhiều ngày để dò tìm luồng cá. Nay, nhờ thiết bị hỗ trợ và sự liên kết giữa các tàu, thời gian tìm kiếm giảm đáng kể. Mỗi lít dầu tiết kiệm được đều rất quý.
Ông Nguyễn Đức Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho biết, nhiều địa phương đã tổ chức khai thác theo tổ đội. Một số tàu được phân công ra khơi thăm dò ngư trường, khi phát hiện luồng cá sẽ thông báo cho các tàu khác cùng tham gia khai thác. Mô hình này giúp giảm thời gian tìm kiếm, tiết kiệm nhiên liệu và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Sự thay đổi không chỉ diễn ra trên những con tàu. Ở nhiều làng biển, ngư dân ngày càng gắn kết hơn trong sản xuất. Trên cầu cảng, những thông tin về ngư trường, thời tiết, giá cả được chia sẻ thường xuyên. Những người từng quen làm ăn đơn lẻ nay hiểu rằng, biển ngày càng đòi hỏi sự liên kết, bởi như lời một ngư dân: “Nếu không liên kết thì khó sống với nghề”.
Sự chuyển mình ấy diễn ra cùng với các chính sách hỗ trợ hiện đại hóa đội tàu, nâng cao chất lượng bảo quản sau thu hoạch và tổ chức lại sản xuất trên biển. Mục tiêu không chỉ là đánh bắt được nhiều cá hơn mà còn tạo ra giá trị cao hơn cho mỗi chuyến ra khơi.
Khi mặt trời dần khuất sau cửa biển, những người đàn ông làng chài lại chuẩn bị cho chuyến đi mới. Công việc của họ vẫn phụ thuộc vào sóng gió và thời tiết, nhưng trong câu chuyện hôm nay đã xuất hiện nhiều hơn những từ ngữ như “liên kết”, “tiết kiệm nhiên liệu”, “hiệu quả”. Biển vẫn ở đó, rộng lớn, đầy tiềm năng song cũng ẩn chứa nhiều khắc nghiệt như bao đời nay, nhưng người đi biển đang thay đổi để thích ứng với bối cảnh mới.
Ảnh hưởng tiêu cực từ giá nhiên liệu tăng
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, giá nhiên liệu tăng là yếu tố khách quan tác động trực tiếp đến hoạt động khai thác hải sản. Tuy nhiên, sự chủ động điều chỉnh phương thức sản xuất của ngư dân đã góp phần giảm bớt những ảnh hưởng bất lợi.
