Không còn là “vùng cấm”
Từng bị coi là “nhạy cảm”, “không cần thiết với trẻ nhỏ”, giáo dục giới tính trong trường mầm non ở Hải Phòng giờ đây đang dần được nhìn nhận như một phần không thể thiếu trong chương trình giáo dục toàn diện. Điều quan trọng là cách tiếp cận phù hợp với đặc điểm lứa tuổi.
Theo cô Nguyễn Thị Gấm, Hiệu trưởng Trường mầm non Thạch Khôi (phường Thạch Khôi), nhiều phụ huynh từng cho rằng, con còn quá nhỏ để học về giới tính, nhưng trẻ 3-5 tuổi đã bắt đầu hình thành nhận thức về bản thân, phân biệt giới tính, cơ thể và ranh giới cá nhân. Nếu không có định hướng đúng đắn, trẻ dễ tiếp nhận sai lệch từ mạng xã hội, người lớn chung quanh hoặc thậm chí là nguy cơ bị xâm hại mà không biết cách ứng phó. Nhận thấy việc giáo dục giới tính cho trẻ ngay từ bậc học mầm non là vô cùng cần thiết, cuối tháng 6 vừa qua, Trường mầm non Thạch Khôi tổ chức buổi bồi dưỡng chuyên môn liên trường có sự tham gia của 89 cán bộ quản lý cùng giáo viên một số trường mầm non và các nhóm trẻ độc lập trên địa bàn phường.
Buổi bồi dưỡng được Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Việt Dũng, chuyên gia đào tạo Viện phát triển sức khỏe cộng đồng Ánh sáng - Light chia sẻ những kiến thức bổ ích về giáo dục giới tính cho trẻ mầm non. Qua đó, cán bộ quản lý, giáo viên các nhà trường đã có thêm những kiến thức bổ ích, biết lồng ghép khéo léo việc giáo dục giới tính cho trẻ trong các hoạt động học tập và vui chơi, như phân biệt bộ phận cơ thể; giới thiệu sự khác nhau giữa bé trai và bé gái qua hình ảnh minh họa.
Giáo viên cũng nhận thức rõ để không “dạy quá, nói quá” gây hiểu nhầm hoặc phản cảm, giúp trẻ tiếp nhận tự nhiên và dễ hiểu. Một thực tế đặt ra là không phải giáo viên mầm non nào cũng được đào tạo bài bản về giáo dục giới tính. Thậm chí có cô còn nghĩ rằng, với trẻ mầm non đây là “vùng cấm” cho nên lúng túng trong cách truyền đạt, sử dụng từ ngữ hoặc không biết xử lý tình huống khi trẻ hỏi những câu “khó”.
Cô Nguyễn Thị Hoài, giáo viên Trường mầm non Gia Xuyên (phường Thạch Khôi) chia sẻ: Trước đây một số cô giáo từng bối rối khi gặp phải nhiều câu hỏi của trẻ. Nếu không được trang bị kiến thức, giáo viên dễ trả lời lảng tránh hoặc sai lệch, ảnh hưởng đến nhận thức của các em. Từ khi được tham gia các lớp tập huấn chuyên đề, các cô có thêm kỹ năng và tự tin hơn để tạo ra một môi trường cởi mở cho trẻ được hỏi và được trả lời một cách đúng đắn, nhân văn.
Đồng hành cùng con trẻ
Vai trò của gia đình, đặc biệt là phụ huynh có tính quyết định trong việc giáo dục giới tính cho trẻ nhỏ. Tuy nhiên, tâm lý e ngại, thiếu kỹ năng truyền đạt và quan niệm sai lầm vẫn tồn tại trong không ít gia đình, nhất là ở khu vực nông thôn.
Nếu như giáo viên là người trực tiếp giảng dạy thì phụ huynh chính là “người thầy đầu tiên” của trẻ. Tuy nhiên, nhiều cha mẹ vẫn còn e ngại khi nói chuyện với con về giới tính, thậm chí né tránh khi con đặt câu hỏi.
Chị Cao Thị Nhiên có con học lớp mẫu giáo lớn tại Trường mầm non Thạch Khôi chia sẻ, sau khi được nhà trường mời tham gia buổi truyền thông về giáo dục giới tính, chị hiểu trách nhiệm của mình và bắt đầu trò chuyện với con nhiều hơn về cơ thể, giới tính, kỹ năng phòng vệ cá nhân… một cách tự nhiên, cởi mở và gần gũi.
Cô Nguyễn Thị Hoài (Trường mầm non Gia Xuyên) cho rằng: Hiện nay giáo viên trong trường được cung cấp tài liệu minh họa sinh động, mô hình trực quan, cách kể chuyện theo tình huống, trò chơi giáo dục… giúp trẻ tiếp cận nhẹ nhàng mà hiệu quả. Tuy nhiên, giữa phụ huynh và giáo viên cần có sự đồng hành và thấu hiểu tâm sinh lý của con trẻ. Cần nhìn nhận rõ, giáo dục giới tính không phải dạy về tình dục mà là dạy cho trẻ kỹ năng nhận biết, tự bảo vệ cơ thể mình. Điều quan trọng là giáo dục cho trẻ biết nói “không” với những hành vi không phù hợp và cách cầu cứu người lớn khi gặp nguy hiểm. Mỗi gia đình cần xem giáo dục giới tính là một phần của hành trình nuôi dạy con toàn diện chứ không phải chỉ là trách nhiệm riêng của nhà trường.
Hiện nay, một số trường mầm non ở Hải Phòng đã chủ động triển khai các nội dung giáo dục giới tính cho trẻ. Tuy nhiên, phần lớn vẫn thiếu bộ tài liệu giảng dạy chính quy, các khung hướng dẫn mang tính pháp lý rõ ràng từ ngành giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm có tài liệu hướng dẫn chuẩn, sát với tâm lý, nhận thức của trẻ em; tránh việc mỗi nơi làm một kiểu, thiếu nhất quán trong quá trình triển khai.
