Giám sát chặt chẽ việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: Luật ban hành phải có nghị định kèm theo và bảo đảm chất lượng trước khi trình Quốc hội, phải là một chuỗi thống nhất, “không thể luật một đường, nghị định một nẻo, thông tư một nẻo”.

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội và các đại biểu đánh giá cao kết quả nổi bật của Ủy ban trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và 4 tháng đầu năm 2026.

Ủy ban đã hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ lập pháp được giao, trong đó có nhiều dự án luật phức tạp, tác động lớn như Luật Nhà giáo, Luật Báo chí, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Khám chữa bệnh.

Trong Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Ủy ban thẩm tra, trình Quốc hội thông qua 3 dự án luật, nghị quyết với tỷ lệ tán thành rất cao.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao Ủy ban đã khẩn trương thể chế hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tổ chức nhiều phiên giải trình về các vấn đề nóng như giáo viên mầm non, phổ thông, thuốc lá điện tử, phòng chống thuốc giả, thực phẩm giả…

Ủy ban triển khai hiệu quả các chuyên đề giám sát về đổi mới chương trình, sách giáo khoa; phát triển nguồn nhân lực; y tế cơ sở, y tế dự phòng; đi đầu trong chuyển đổi số, thực hiện “Bình dân học vụ số”, phòng họp không giấy tờ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ tổng hợp ý kiến.

Nhận diện thách thức, nắm bắt cơ hội

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu Ủy ban nhận diện rõ thuận lợi và thách thức trong thời gian tới.

Cụ thể, về thuận lợi, theo Chủ tịch Quốc hội: Các lĩnh vực Ủy ban phụ trách rất quan trọng, được Đảng và Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt quan tâm. Bộ Chính trị vừa qua đã ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết định hướng phát triển, gồm: Nghị quyết 71 về giáo dục, Nghị quyết 72 về y tế và Nghị quyết 80 về văn hóa.

Đề cập “thách thức lớn là khối lượng công việc khổng lồ, lĩnh vực rộng, nhiều nội dung nhạy cảm, phức tạp, kỳ vọng cao từ Đảng và nhân dân”; Chủ tịch Quốc hội yêu cầu: Ủy ban quán triệt sâu sắc Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới xây dựng, thi hành pháp luật; nghiên cứu kỹ các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Công thư của Chủ tịch Quốc hội.

Ủy ban cần tham mưu hoàn thiện thể chế theo chương trình xây dựng pháp luật toàn khóa, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành ngay từ khâu xây dựng chính sách, bảo đảm chất lượng và tiến độ.

Theo đó, yêu cầu đặt ra là, trong giám sát, phải thực chất, thường xuyên, đi đến nơi, nghe đến cùng, kiến nghị đúng chỗ và theo dõi đến cùng kết quả. Đặc biệt quan tâm giám sát triển khai các nghị quyết 71, 72, 80 của Bộ Chính trị và tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Ủy ban tiếp tục duy trì uy tín qua các hội thảo lớn, tiên phong trong xây dựng Quốc hội số, chuyển đổi số, phát triển cơ sở dữ liệu sạch để ứng dụng AI hiệu quả…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc thực hiện tốt Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 193 của Quốc hội về xây dựng Quốc hội số; tăng cường công tác xây dựng Đảng, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, sắp xếp tổ chức hợp lý, phát huy sở trường mỗi người.

Theo báo cáo, thời gian qua, Thường trực Ủy ban đã sớm kiện toàn và ổn định tổ chức (Đảng ủy, Thường trực Ủy ban, các Tiểu ban và Vụ chuyên môn) sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và bầu cử Quốc hội khóa XVI; kịp thời ban hành các Quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ của Đảng ủy, Thường trực Ủy ban trong nhiệm kỳ mới….

Đặc biệt, Ủy ban đã hoàn thành toàn bộ các nhiệm vụ lập pháp được giao trong nhiệm kỳ 2021-2026; trong đó có nhiều dự án Luật có tính chất phức tạp, tác động lớn đến đời sống xã hội.

Qua thảo luận tại cuộc làm việc, các đại biểu cũng đánh giá cao việc Ủy ban đã rất khẩn trương, phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thể chế hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị; thẩm tra, trình Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam.

Ủy ban đã chủ động nghiên cứu, phát hiện, bám sát thực tiễn cuộc sống, lắng nghe ý kiến; đề xuất, triển khai nhiều hoạt động giám sát thiết thực, tác động sâu sắc đến quản lý nhà nước, quản trị xã hội.

Đây cũng là một trong những ủy ban của Quốc hội đã tổ chức nhiều phiên giải trình nhất trong các cơ quan của Quốc hội.

Ủy ban cũng tổ chức hiệu quả các giám sát chuyên đề về: Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; phát triển và sử dụng nguồn nhân lực; thực hiện chính sách, pháp luật về y tế cơ sở, y tế dự phòng...

Chủ tịch Quốc hội cũng chia sẻ với Ủy ban khi khối lượng công việc, nhiệm vụ rất lớn, cần hoàn thành trong thời gian ngắn. Trong Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Ủy ban chủ trì thẩm tra 10 luật, tham gia phối hợp thẩm tra 36 luật, nghị quyết; chủ trì tham mưu Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nhiều hoạt động giám sát, khảo sát của Ủy ban.

Kiến tạo phát triển, lấy người dân làm trung tâm

Các đại biểu cũng đã đề cập về nhiệm vụ sắp tới, lĩnh vực phụ trách của Ủy ban rất rộng; nhiều nội dung nhạy cảm, phức tạp, tác động trực tiếp tới người dân, như: văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo, giáo dục, thông tin, truyền thông, du lịch, thể thao, lao động, việc làm, y tế, dân số, an sinh xã hội, bình đẳng giới, thi đua, khen thưởng, phòng, chống tệ nạn xã hội, về người cao tuổi, thanh niên, trẻ em...

Chủ tịch Quốc hội cũng cho biết, thời gian tới, Đảng ta sẽ tổng kết 100 năm thành lập Đảng và 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước; trong đợt tổng kết này, sẽ có nhiều nội dung đánh giá về các vấn đề văn hóa, xã hội.

Trong công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban quán triệt sâu sắc Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Chúng ta muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo thì phải có cơ sở dữ liệu chuẩn và sạch. Công nghệ AI hiện nay đang phát triển rất nhanh, do đó chúng ta phải liên tục cập nhật công nghệ mới để phục vụ hiệu quả cho công việc.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn

Về đổi mới trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và tổ chức công việc, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 193 của Quốc hội, Nghị quyết số 1343 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về xây dựng và phát triển Quốc hội số giai đoạn 2024-2026, định hướng đến năm 2030 chính là "chìa khóa" để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Ủy ban.

Chủ tịch Quốc hội bày tỏ tin tưởng, Ủy ban tiếp tục tiên phong, đi đầu trong thực hiện Quốc hội số, chuyển đổi số, số hóa và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu. "Chúng ta muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo thì phải có cơ sở dữ liệu chuẩn và sạch. Công nghệ AI hiện nay đang phát triển rất nhanh, do đó chúng ta phải liên tục cập nhật công nghệ mới để phục vụ hiệu quả cho công việc", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

​Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và các đại biểu cũng đã tham gia ý kiến thảo luận tại cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội về nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026-2031.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo phát triển, bám sát thực tiễn, lấy người dân làm trung tâm, lấy chất lượng cuộc sống và sự phát triển con người làm mục tiêu cao nhất của chính sách.

Đặc biệt trong Kỳ họp thứ hai, Ủy ban chủ trì thẩm tra 10 luật, pháp lệnh. Khối lượng công việc lớn nhưng yêu cầu quan trọng hơn là phải nâng chất lượng thẩm tra theo hướng thực chất, phản biện sâu, không chỉ xem đúng quy trình, kỹ thuật lập pháp mà phải trả lời được chính sách đó tác động gì đến con người, đến xã hội.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh: Đây cũng là yêu cầu để hoạt động lập pháp chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và phát triển.