Giải Búa liềm vàng: Lan tỏa thông điệp của Tổng Bí thư về chống lãng phí

Mùa giải Búa liềm vàng lần thứ X - năm 2025 đã chính thức khép lại bằng Lễ công bố và trao giải được tổ chức tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội) tối qua (3/2) nhân dịp kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ 138 tác phẩm báo chí lọt vào chung khảo, Hội đồng chấm giải đã lựa chọn 82 tác phẩm xuất sắc nhất để trao 6 giải A, 13 giải B, 18 giải C, 10 giải Chuyên đề và 35 giải Khuyến khích.

Các tác phẩm tham dự giải năm nay được đánh giá phong phú về chủ đề, thể loại, bám sát và phản ánh sinh động, kịp thời các vấn đề nóng, các sự kiện nổi bật, nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống chính trị và đất nước. Nhiều tác phẩm đã phát hiện, đề cập tới những bất cập, hạn chế, những vấn đề đặt ra trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, những vấn đề bức xúc, những “điểm nghẽn” hiện nay và tìm lời giải đáp, tăng cường tính phản biện, tính chiến đấu, tính xây dựng…

Trong số đó, có thể kể đến tác phẩm Chống lãng phí đất đai - Tinh gọn bộ máy: "Cuộc cách mạng" cấp thiết để đất nước vươn mình của nhóm tác giả Võ Mạnh Hùng, Nguyễn Hoài Nam, Đoàn Minh Anh (Báo điện tử Vietnamplus) và tác phẩm Dựa vào dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị của nhóm tác giả Hoàng Lâm, Trần Văn Vương (Báo Lao Động). Đây là 2 trong số 6 tác phẩm báo chí xuất sắc vừa được trao giải A Giải Búa liềm vàng lần thứ X - năm 2025.

Chống lãng phí như chống tham nhũng là yêu cầu cấp thiết

Theo nhà báo Võ Mạnh Hùng (Báo điện tử Vietnamplus), trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới với mục tiêu phấn đấu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm về kỷ nguyên vươn mình của dân tộc cùng “lời hiệu triệu” chống lãng phí gắn với chủ trương sắp xếp, tinh gọn lại bộ máy của hệ thống chính trị, là “cuộc cách mạng” cấp thiết đúng “ý Đảng, lòng dân”. Trên cơ sở đó, nhóm đã xác định “chống lãng phí” là chủ đề chính cho loạt bài dự giải Búa liềm vàng lần này, cụ thể là chống lãng phí về đất đai - vốn được xác định là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá.

Nhà báo Võ Mạnh Hùng cho biết, bên cạnh những thành tựu to lớn để đất nước phát triển từ việc khai thác nguồn nội lực đất đai, có một thực tế đáng buồn đang tồn tại trong khoảng 20 năm trở lại đây, là rất nhiều diện tích đất (trong đó có những khu đất vàng) từ bắc vào nam, từ nông thôn đến các khu đô thị, đang bị bỏ hoang, bị lãng phí.

Thực tế thời gian qua cho thấy trên cả nước có hàng triệu héc-ta đất được giao cho các công ty lâm nghiệp quản lý nhưng có tới hàng nghìn héc-ta sử dụng kém hiệu quả (thậm chí nhiều diện tích bỏ hoang), trong khi người dân tộc thiểu số hằng năm vẫn thiếu đất sản xuất; hàng nghìn dự án bất động sản “ôm” đất đang phải “đắp chiếu” với những khối bê tông, khung thép dở dang; nhiều khu đất vàng cỏ mọc um tùm, biến thành bãi đỗ xe trái phép. Một số bệnh viện được Nhà nước đầu tư chục năm trước với mục đích nhân văn là “khám, điều trị chữa bệnh, cứu người” nhưng đến nay vẫn chưa đưa vào sử dụng; có dự án chống ngập dù đã trải qua 2 nhiệm kỳ nhưng người dân vẫn phải chịu ngập lụt trong khi tiền Nhà nước đã bỏ ra cả chục nghìn tỷ đồng …

“Đó không chỉ là “khối ung nhọt” gây lãng phí rất lớn nguồn lực đất đai, làm tắc nghẽn “mạch máu” lưu thông của nền kinh tế, mà còn ảnh hưởng đến đời sống của hàng nghìn người dân. Trong khi, nếu đất đai được sử dụng tối ưu, các dự án được triển khai kịp thời thì không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn tạo ra sự thay đổi về hạ tầng; đem lại việc làm, thu nhập cho người dân; tăng nguồn thu ngân sách”, nhà báo Võ Mạnh Hùng nhấn mạnh. Tình trạng lãng phí đất đai gây bức xúc trong nhân dân cũng là vấn đề được Tổng Bí thư Tô Lâm đề cập khi phát biểu ý kiến thảo luận tổ về tình hình kinh tế-xã hội tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV vừa qua.

Theo đại diện nhóm tác giả, đất đai là tài nguyên đặc biệt, nguồn lực vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của đất nước nói chung, các địa phương nói riêng. Vì vậy, chống lãng phí như chống tham nhũng để sử dụng hiệu quả tài sản quốc gia; sớm tháo gỡ các vướng mắc về chính sách, khơi thông nguồn lực, nâng cao tinh thần trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ và sử dụng đất đai; đưa việc quản lý và sử dụng đất đai vào quy chế chặt chẽ, khai thác tiềm năng của đất đai một cách hợp lý, hiệu quả, là yêu cầu rất cấp thiết.

Đó cũng là mệnh lệnh từ cuộc sống để bảo đảm công bằng xã hội, từng bước đưa nông nghiệp, lâm nghiệp lên sản xuất lớn; phát huy được giá trị nguồn “nội lực” của quốc gia, tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, mang lại cuộc sống tốt đẹp cho nhân dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đầu tháng 10/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài viết “Chống lãng phí” được đăng tải rộng rãi trên báo chí, truyền thông, trong đó nhấn mạnh: “Chúng ta đang đứng trước cơ hội lịch sử để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đây cũng là thời điểm để định hình tương lai của chúng ta. Vì vậy, để nắm bắt cơ hội, đẩy lùi thách thức, gia tăng mạnh mẽ nguồn lực chăm lo cho nhân dân, làm giàu cho đất nước trong giai đoạn cách mạng mới, xây dựng tương lai tốt đẹp, công tác phòng, chống lãng phí cần được triển khai quyết liệt, đồng bộ với những giải pháp hữu hiệu, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ".

Tổng Bí thư Tô Lâm cũng lưu ý trước yêu cầu tăng cường nguồn lực, khơi dậy sức dân đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác phòng, chống lãng phí đang đứng trước những yêu cầu, nhiệm vụ mới rất khẩn trương, cấp bách. Do vậy, để đưa đất nước vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược 100 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, 100 năm thành lập nước, Tổng Bí thư nhấn mạnh “nhất định chúng ta phải quyết tâm phòng, chống lãng phí gắn với phòng, chống tham nhũng, tiêu cực".

Để bạn đọc có cái nhìn toàn diện, nhóm tác giả đã đi thực tế tại nhiều địa phương tìm hiểu, phỏng vấn các đại biểu Quốc hội, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương và người dân. Qua đó xây dựng loạt bài Chống lãng phí đất đai - Tinh gọn bộ máy: “Cuộc cách mạng” cấp thiết để đất nước vươn mình. Loạt bài không chỉ phản ánh về những bất cập trong công tác quản lý, sử dụng đất dẫn tới lãng phí nguồn lực đất đai, mà còn đề cập các loạt giải pháp căn cơ (từ hoàn thiện thể chế chính sách tới công cuộc sắp xếp, tinh gọn lại bộ máy của hệ thống chính trị) nhằm sớm “khơi thông” vướng mắc, phát huy được giá trị từ nguồn nội lực của quốc gia, để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới: Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc như thông điệp của Tổng Bí thư.

“Thông qua các bài viết trình bày theo hình thức đa phương tiện,… loạt bài góp phần củng cố niềm tin và tạo sự đồng thuận, nhất trí cao trong toàn hệ thống chính trị và nhân dân về các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước liên quan đến việc chống lãng phí. Đây là nhiệm vụ không chỉ mang tính cấp bách mà còn là chìa khóa để Việt Nam mạnh mẽ vươn mình”, nhà báo Võ Mạnh Hùng chia sẻ.

Khẳng định quan điểm “Dân là gốc”

Lựa chọn chủ đề xuyên suốt là công tác xây dựng Đảng, nhóm tác giả Báo Lao Động đã triển khai loạt bài Dựa vào dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, trong đó tập trung phản ánh tư tưởng dân là gốc - một giá trị nền tảng trong đường lối xây dựng Đảng và Nhà nước ta, đồng thời làm rõ tính dân chủ, công khai, minh bạch trong quá trình chuẩn bị Đại hội XIV của Đảng.

Đại diện nhóm tác giả - nhà báo Trần Văn Vương cho biết, thông qua các bài viết đã thể hiện vai trò của nhân dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia hoạch định các quyết sách lớn của quốc gia, qua đó khẳng định chủ trương “Dân là gốc”; “Dựa vào dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị”, thể hiện rõ bản chất nhân văn, dân chủ và hiện đại trong phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay.

Loạt bài làm nổi bật và cụ thể hóa một trong những quan điểm được Đảng ta khẳng định “Nhân dân là gốc, là nguồn sức mạnh, là trung tâm và chủ thể của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Bằng kết cấu logic (từ sự kiện-lý luận-thực tiễn-chuyên luận), tác phẩm khẳng định vai trò chủ thể của nhân dân trong mọi tiến trình chính trị, khơi dậy niềm tin, lòng tự hào và trách nhiệm công dân trong việc cùng Đảng xây dựng con đường phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Loạt bài đi sâu phản ánh sự kiện chính trị trọng đại - công bố Dự thảo các Văn kiện Đại hội XIV để lấy ý kiến nhân dân. Đây là bước đi thể hiện sâu sắc tính dân chủ, công khai, minh bạch trong công tác chuẩn bị Đại hội, đồng thời khẳng định niềm tin của Đảng vào trí tuệ, tâm huyết và trách nhiệm của nhân dân trong việc hoạch định những quyết sách lớn của đất nước.

“Tác phẩm mở rộng phân tích chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương trong việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân đóng góp vào Dự thảo Văn kiện, coi đây là biểu hiện thực tiễn của phương châm: dân là trung tâm, dân là chủ thể, dân là mục tiêu phục vụ. Qua đó khẳng định, mọi chủ trương, chính sách phải bắt nguồn từ cuộc sống, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của nhân dân. Đồng thời, tác phẩm chỉ rõ: Dựa vào dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị là nền tảng bảo đảm cho sức sống và uy tín của Đảng trong thời đại mới”, nhà báo Trần Văn Vương chia sẻ.

Thông qua loạt bài viết có tính phản biện và sức thuyết phục cao, nhóm tác giả đã làm rõ: Tư tưởng “dân là gốc” không chỉ là khẩu hiệu chính trị mà là nguyên lý hành động, được thể chế hóa trong các văn kiện, nghị quyết, đồng thời thấm sâu trong phương thức lãnh đạo của Đảng.