Mỗi phường một chiến dịch
Tại phường Quy Nhơn, một địa bàn trọng điểm của tỉnh Gia Lai, chiến dịch phòng, chống khai thác IUU đang được triển khai. Toàn phường hiện có 486 tàu cá, trong đó 107 tàu có chiều dài trên 15 m và 379 tàu dưới 15 m; 35 tàu cá không đủ điều kiện khai thác, giảm 17 tàu so số liệu trước đó. Trong đó, có 15 tàu cải hoán chưa đăng kiểm, chưa có giấy phép và 20 tàu chưa hoàn thiện thủ tục cấp phép khai thác.
Để kiểm soát, UBND phường Quy Nhơn đã phân công cụ thể từng cơ quan, đoàn thể như công an, quân sự, biên phòng… theo dõi, giám sát từng tàu cá. Hằng ngày, cán bộ phụ trách chụp ảnh vị trí neo đậu của tàu, gửi vào nhóm zalo của Ban chỉ đạo IUU để báo cáo tình hình. Đây là cách làm mới, sáng tạo, tận dụng công nghệ để kiểm soát. Đến nay, 14/15 tàu cải hoán đã chấp hành nghiêm túc các cam kết, di chuyển về khu neo đậu tập trung tại âu thuyền Phan Chu Trinh. Một tàu còn lại của ông Mai Văn Tèo đang neo tránh bão tại Vũng Rô và đã cam kết trở về khi thời tiết ổn định. Để giúp những chủ tàu vượt qua giai đoạn khó khăn, UBND phường Quy Nhơn đã hỗ trợ ổn định đời sống cho 54 chủ tàu cá không đủ điều kiện khai thác. Trong đợt đầu, có 35 tàu đủ hồ sơ nhận hỗ trợ, 26 tàu đã hoàn tất nhận tiền với tổng số hơn 130 triệu đồng.
Ông Nguyễn Hữu Khúc, Bí thư Đảng ủy phường Quy Nhơn cho biết, toàn bộ tàu cá không đủ điều kiện ra khơi đều được quản lý chặt chẽ và neo đậu tại âu thuyền Phan Chu Trinh. Phường đã phân công từng cán bộ, đảng viên phụ trách từng tàu để theo dõi, phối hợp với các lực lượng chức năng trong công tác quản lý. Ngoài ra, phường cũng phối hợp với Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai mở lớp đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng cho 214 ngư dân, góp phần nâng cao năng lực khai thác và tuân thủ quy định pháp luật.
Công tác truyền thông cũng được đẩy mạnh, thông điệp về chống khai thác IUU được truyền tải liên tục, đa chiều, giúp người dân hiểu rõ hơn về hậu quả của vi phạm. Đặc biệt là ứng dụng công nghệ để quản lý tàu cá. Việc kết nối dữ liệu từ nền tảng dân cư quốc gia (VNeID) với hệ thống nghề cá quốc gia (VNFishbase), hệ thống giám sát hành trình (VMS), hệ thống truy xuất nguồn gốc (eCDT)… đã tạo nên một mạng lưới kiểm soát chặt chẽ, đồng bộ.
Tổng lực hành động, không để sai sót
Hướng đến mục tiêu gỡ bỏ “thẻ vàng” trong đợt thanh tra lần thứ 5 của EC, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch hành động tháng cao điểm chống khai thác IUU. Theo đó, tỉnh triển khai đồng bộ, hiệu quả Luật Thủy sản 2017 và các quy định liên quan, khắc phục các tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của EC.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai Cao Thanh Thương cho biết: Sở đã chỉ đạo Ban quản lý các cảng cá kiểm tra, kiểm soát 100% tàu cá thực hiện đúng quy trình; kiểm tra, chứng thực tàu rời và cập cảng tại các điểm trên địa bàn tỉnh. Về công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, Sở đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản và các Ban quản lý cảng cá xác nhận theo quy định. Bên cạnh đó, các lực lượng chức năng đã rà soát, xác lập hồ sơ xử lý đối với tất cả tàu cá có dấu hiệu vi phạm IUU, vượt ranh giới cho phép, mất kết nối trên biển hoặc có dấu hiệu xâm phạm vùng biển nước ngoài.
Theo ghi nhận, một điểm sáng trong chiến dịch chống IUU của Gia Lai là mở lớp đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng cho hàng trăm ngư dân, giúp họ nâng cao năng lực khai thác và thay đổi tư duy từ “khai thác bằng mọi giá” sang “khai thác có trách nhiệm”. Song song đó là các chính sách hỗ trợ đời sống cho chủ tàu cá không đủ điều kiện ra khơi cũng được triển khai kịp thời. Những khoản hỗ trợ này tuy không lớn nhưng mang ý nghĩa động viên, giúp ngư dân ổn định cuộc sống, tránh tình trạng “bỏ mặc” tàu cá dẫn đến vi phạm.
Không còn cảnh “tàu cá mất tích”, “tàu không rõ chủ”, “tàu hoạt động ngoài tỉnh không ai biết”... mỗi con tàu giờ đây đều có “hồ sơ điện tử” rõ ràng, được cập nhật liên tục, giúp lực lượng chức năng dễ dàng theo dõi, kiểm tra và xử lý khi cần thiết. Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Tuấn Thanh nhấn mạnh, lãnh đạo các sở, ngành, địa phương ven biển phải chịu trách nhiệm trước Tỉnh ủy, UBND tỉnh nếu để xảy ra vi phạm IUU. Việc chống khai thác IUU không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị, gắn với uy tín quốc gia. Gia Lai đang từng bước khẳng định quyết tâm gỡ “thẻ vàng” bằng hành động thực chất, đồng bộ và có chiều sâu. Tất cả đều hướng đến mục tiêu xây dựng nghề cá bền vững, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ vững hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.
Cuộc chiến chống khai thác IUU là hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì, đồng lòng và quyết tâm từ nhiều phía. Tỉnh Gia Lai với cách làm bài bản, quyết liệt và chủ động đang từng bước khẳng định vai trò của mình trong hành trình đó.
