Động thái này được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm khắc phục những bất cập kéo dài trong quản lý thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng hơn cho các doanh nghiệp trong Liên minh châu Âu (EU).
Trong bối cảnh thương mại điện tử toàn cầu tăng trưởng mạnh mẽ, các quy định hải quan hiện hành của EU, đặc biệt là ngưỡng miễn thuế đối với các lô hàng có giá trị dưới 150 euro, ngày càng bộc lộ sự lạc hậu. Theo đánh giá của EU, cơ chế này đã bị nhiều nhà bán lẻ ngoài khối lợi dụng để chia nhỏ đơn hàng, né tránh nghĩa vụ thuế quan, gây thất thu ngân sách và tạo ra sức ép cạnh tranh không cân xứng đối với doanh nghiệp nội khối.
Theo thỏa thuận vừa đạt được, EU sẽ chính thức chấm dứt việc miễn thuế nhập khẩu đối với các kiện hàng nhỏ dưới 150 euro. Đây là thay đổi mang tính cốt lõi, bởi trong nhiều năm qua, phần lớn các đơn hàng giá trị thấp từ các nền tảng thương mại điện tử ngoài EU đã dễ dàng tiếp cận thị trường châu Âu mà gần như không phải chịu thuế hải quan.
Phát biểu về quyết định này, Bộ trưởng Tài chính Cộng hòa Síp, ông Makis Keravnos - quốc gia hiện giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, nhấn mạnh rằng khi thương mại điện tử toàn cầu bùng nổ, các quy tắc hải quan của EU buộc phải được cập nhật để theo kịp thực tiễn mới.
Theo Bộ trưởng Makis Keravnos, việc bãi bỏ quy định miễn thuế lỗi thời sẽ góp phần hỗ trợ các doanh nghiệp EU, đồng thời chặn đứng các hành vi lợi dụng kẽ hở pháp lý của những nhà bán hàng thiếu trung thực. Ông cũng kêu gọi đẩy nhanh tiến trình cải cách hải quan toàn diện, coi đây là yếu tố then chốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm an ninh kinh tế của Liên minh.
Do cuộc cải cách hải quan tổng thể, bao gồm việc xây dựng và vận hành Trung tâm Dữ liệu Hải quan EU, dự kiến chỉ hoàn tất vào năm 2028, Hội đồng châu Âu đã thống nhất triển khai một lộ trình chuyển tiếp. Cụ thể, kể từ ngày 1/7 tới, EU sẽ áp dụng mức thuế hải quan cố định trung gian là 3 euro đối với mỗi danh mục mặt hàng có trong các kiện hàng nhỏ, với điều kiện hàng hóa được gửi trực tiếp tới người tiêu dùng trong khối và có giá trị dưới 150 euro. Mức thuế này sẽ được tính dựa trên từng loại mặt hàng riêng biệt trong cùng một gói hàng, căn cứ theo mã phân loại thuế quan.
Sau năm 2028, khi hệ thống dữ liệu hải quan mới chính thức đi vào hoạt động, cơ chế thuế trung gian sẽ được thay thế bằng các biểu thuế hải quan thông thường theo quy định của EU, qua đó bảo đảm việc thu thuế chính xác, minh bạch và đồng bộ hơn trên toàn khối.
Hệ thống thuế mới được cho là sẽ mang lại tác động tích cực kép. Một mặt, ngân sách chung của EU được củng cố nhờ nguồn thu ổn định hơn. Mặt khác, các quốc gia thành viên cũng được hưởng lợi thông qua cơ chế thu hộ và phân bổ nguồn thu. Cơ quan trên lưu ý rằng khoản thuế hải quan này hoàn toàn tách biệt với đề xuất về “phí xử lý” đang được thảo luận trong khuôn khổ gói cải cách hải quan rộng hơn.
Áp lực cải cách trở nên rõ nét hơn khi số liệu thống kê cho thấy làn sóng hàng hóa giá rẻ tràn vào EU đang gia tăng nhanh chóng. Kể từ năm 2022, số lượng các kiện hàng nhỏ nhập khẩu vào thị trường EU đã tăng gấp đôi mỗi năm. Riêng trong năm 2024, EU ghi nhận tới 4,6 tỷ kiện hàng loại này, trong đó khoảng 91% có xuất xứ từ Trung Quốc.
Sự gia tăng đột biến của các lô hàng giá trị thấp không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tạo áp lực lớn lên hệ thống hải quan vốn đang bị phân mảnh giữa các quốc gia thành viên. Trong bối cảnh đó, các cuộc đàm phán giữa Hội đồng và Nghị viện châu Âu về việc thành lập một Cơ quan Hải quan EU thống nhất vẫn đang được thúc đẩy, nhằm hiện đại hóa công tác quản lý và nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động của địa chính trị cũng như sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số toàn cầu.
