Không gian văn hóa “Sa Pa tinh hoa hội tụ” ra mắt ngày 31/12/2025, do Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng (CCC) phối hợp Ủy ban nhân dân phường Sa Pa xây dựng và quản lý. Nằm gần Quảng trường Sa Pa và Nhà thờ đá Sa Pa, không gian này nhanh chóng được đông đảo du khách tìm đến tham quan, trải nghiệm. Đây là minh chứng rõ nét cho hướng đi “biến di sản thành tài sản” của địa phương. Tại đây, những nét đẹp trong đời sống, lao động và sinh hoạt của đồng bào các dân tộc được tái hiện sinh động, chân thực. Mỗi ngôi nhà truyền thống, mỗi nghề thủ công, điệu múa, lời ca góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời trở thành cầu nối để du khách cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp văn hóa của vùng đất này.
Theo bà Lù Thị Thắm, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội phường Sa Pa, việc hình thành không gian văn hóa “Sa Pa tinh hoa hội tụ” không chỉ tạo thêm sản phẩm du lịch, mà quan trọng hơn là tạo môi trường để các nghệ nhân và người dân bản địa được thực hành, truyền dạy và giữ gìn bản sắc.
Bước chân vào không gian này, du khách được khám phá một “Sa Pa thu nhỏ”, nơi hội tụ sắc màu văn hóa của năm dân tộc thiểu số gồm H'Mông, Dao, Tày, Giáy và Xa Phó. Thông qua những nếp nhà truyền thống, phong tục, tín ngưỡng, nghề thủ công và các hoạt động sinh hoạt thường ngày, bức tranh văn hóa đặc sắc của vùng cao được tái hiện sinh động, giúp mỗi người hiểu thêm về đời sống và quá trình thích nghi của đồng bào với thiên nhiên qua nhiều thế hệ. Tham gia hoạt động giã bánh dày tại khu nhà truyền thống của người H'Mông, anh Nguyễn Văn Tiến, du khách đến từ Bắc Ninh cho biết: “Chính những giá trị văn hóa đặc sắc là điều khiến tôi nhiều lần quay trở lại Sa Pa, bởi mỗi chuyến đến đây đều mang đến những cảm nhận mới mẻ, giúp tôi hiểu hơn về phong tục, tập quán cũng như đời sống của người dân địa phương”.
Không chỉ hấp dẫn du khách trong nước, những giá trị văn hóa đặc sắc ở Sa Pa cũng để lại nhiều ấn tượng đối với bạn bè quốc tế. Việc được trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống, giao lưu với người dân bản địa đã mang đến cho du khách những trải nghiệm khác biệt, giàu cảm xúc. Anh Dean, du khách đến từ nước Anh cho biết: “Điều khiến tôi ấn tượng nhất ở Sa Pa là cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa rất riêng của các dân tộc nơi đây. Việc được trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống giúp chuyến đi của tôi trở nên ý nghĩa và đáng nhớ hơn rất nhiều”.
Từ chủ trương đưa di sản trở thành nguồn lực phát triển, nhiều mô hình bảo tồn văn hóa gắn với du lịch cộng đồng đã được triển khai hiệu quả tại Sa Pa. Các điểm đến như Cát Cát, Bản Mây hay các hợp tác xã thổ cẩm là nơi giới thiệu bản sắc dân tộc, đồng thời tạo không gian để người dân trực tiếp tham gia gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống. Thông qua trải nghiệm chân thực, du khách được tiếp cận gần hơn với đời sống văn hóa vùng cao, người dân cũng có thêm việc làm, nâng cao thu nhập.
Tại khu du lịch Cát Cát, công tác bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch được triển khai bài bản. Các nghề truyền thống như se lanh, dệt vải, rèn thủ công cùng những lớp học về văn hóa dân tộc được tổ chức, tạo điểm nhấn thu hút du khách và góp phần duy trì sinh kế cho người dân. Anh Má A Páo, đại diện Công ty du lịch Cát Cát cho biết, đơn vị luôn xác định lấy con người và giá trị truyền thống làm nền tảng cho sự phát triển bền vững. Hiện nay, khu du lịch không còn tình trạng trẻ em, người cao tuổi tham gia bán hàng rong như trước. Thay vào đó, nhiều nghệ nhân địa phương được tạo điều kiện tham gia hướng dẫn, truyền dạy nghề thủ công và các nét đẹp trong đời sống cộng đồng, góp phần bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành lực lượng kế cận trong gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Sa Pa Đặng Việt Dũng cho biết: “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản luôn được địa phương xác định là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển. Thực tiễn cho thấy, khi những giá trị truyền thống được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch không chỉ tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ bản sắc trong cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để Sa Pa phát triển theo hướng bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc vùng cao”.
