Dự trữ quốc gia: Lá chắn an toàn bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc

Phóng viên Báo Nhân Dân đã phỏng vấn ông Bùi Tuấn Minh, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước (Bộ Tài chính) về vấn đề này.

Bước chuyển lớn trong tư duy quản trị

Phóng viên: Năm 2026 là cột mốc đặc biệt đối với ngành dự trữ khi Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước khẳng định, dự trữ quốc gia là 1 trong 9 thành tố cốt lõi của nguồn lực kinh tế Nhà nước, với mục tiêu phấn đấu đạt ít nhất 1% GDP đến năm 2030 và khoảng 2% GDP theo tầm nhìn đến năm 2045. Điều này có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt động của ngành dự trữ, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Trước đây, khi nhắc đến dự trữ quốc gia, người ta thường nghĩ đến gạo cứu đói, vật tư phòng, chống thiên tai, thuốc men hoặc các mặt hàng phục vụ quốc phòng, an ninh trong những tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, trước những biến động nhanh chóng và phức tạp trong nước và quốc tế, vai trò của dự trữ quốc gia cần được nhìn nhận theo một cách tiếp cận mới, toàn diện, chủ động và mang tính chiến lược hơn.

Là nền kinh tế có độ mở lớn, Việt Nam chịu tác động trực tiếp từ những biến động của kinh tế thế giới, đặc biệt khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn. Đây là thách thức chung đối với nhiều quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa, song cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực ứng phó và tăng cường khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Đáng lưu ý, những bài học từ các cuộc khủng hoảng thương mại toàn cầu, nhất là trong giai đoạn đại dịch Covid-19, đã cho thấy rõ hơn vai trò của dự trữ quốc gia trong việc bảo đảm an ninh kinh tế, ổn định xã hội và hỗ trợ ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Ngoài ra, yêu cầu sửa đổi Chiến lược phát triển Dự trữ quốc gia còn xuất phát từ những đòi hỏi cấp bách của thực tiễn khi thế giới đang trải qua những biến đổi mang tính thời đại.

Từ thực tiễn đó, Đảng và Nhà nước đã từng bước đổi mới tư duy, xác định rõ hơn vị trí, vai trò của dự trữ quốc gia và ban hành nhiều chủ trương, định hướng mới nhằm nâng cao hiệu quả công tác này. Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống dự trữ quốc gia, đòi hỏi phải khẩn trương rà soát, sửa đổi các mục tiêu, nhiệm vụ tại Quyết định số 305/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển Dự trữ quốc gia đến năm 2030 nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trước đó, ngày 11/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong tư duy xây dựng và phát triển dự trữ quốc gia.

Theo tinh thần của luật, dự trữ quốc gia không chỉ phục vụ công tác hỗ trợ, cứu trợ trong các tình huống đột xuất, cấp bách như thiên tai, bão lũ hay dịch bệnh mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn là hình thành nguồn dự trữ chiến lược, tạo nền tảng nguồn lực để nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của đất nước.

Có thể khẳng định, đây là bước chuyển lớn trong tư duy quản trị quốc gia. Dự trữ quốc gia không còn chỉ được xem là "kho dự phòng" phục vụ ứng phó với các tình huống khẩn cấp, mà đang từng bước được định vị là một công cụ quản trị quốc gia quan trọng, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh xã hội và tăng cường khả năng chống chịu của đất nước trước các cú sốc từ bên ngoài.

Phóng viên: Để đáp ứng yêu cầu mới đang đặt ra cấp thiết, đâu là nhiệm vụ trọng tâm được ngành dự trữ ưu tiên tập trung thực hiện ngay trong giai đoạn hiện nay, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Trước yêu cầu đặt ra, ngành dự trữ Nhà nước đặc biệt quan tâm chú trọng đến công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách trong lĩnh vực dự trữ quốc gia nhằm cụ thể hóa quan điểm của Đảng, Nhà nước để từng bước nâng tầm nguồn lực dự trữ của quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, ngành đã tập trung đầu tư xây dựng hệ thống kho tàng hiện đại, đổi mới công nghệ bảo quản, nâng cao chất lượng hàng dự trữ quốc gia; đồng thời phát triển đội ngũ công chức làm công tác dự trữ quốc gia có trình độ chuyên môn ngày càng cao.

Đến nay, ngành dự trữ Nhà nước đã được Đảng, Nhà nước quan tâm từng bước đầu tư xây dựng hệ thống kho với công nghệ bảo quản tiên tiến, tiến tới hệ thống kho dự trữ thông minh, đồng bộ theo Quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; trong đó, đối với hệ thống kho do Bộ Tài chính quản lý thời kỳ 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050 có 171 điểm kho với tổng tích lượng 1.386.665 tấn.

Tuy nhiên, quy mô dự trữ quốc gia hiện nay còn mỏng, dự toán chi mua hàng dự trữ quốc gia giai đoạn vừa qua chỉ chiếm khoảng 0,05% GDP. Đây là mức rất thấp để có thể thực hiện mục tiêu dự trữ quốc gia đã được mở rộng hiện nay. Từ thực tiễn đó, Đảng và Nhà nước đã đặt mục tiêu chiến lược: phấn đấu tổng mức dự trữ quốc gia đạt tối thiểu 1% GDP vào năm 2030 và đạt 2% GDP vào năm 2045.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc đổi mới tư duy trong xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách dự trữ quốc gia là con đường duy nhất để khơi thông các điểm nghẽn, tạo nguồn lực dự trữ quốc gia đủ mạnh, góp phần tạo ra năng lực phục hồi tốt trước những cú sốc kinh tế.

Khi đó, Việt Nam sẽ có một hệ thống dự trữ quốc gia mạnh về quy mô, linh hoạt về phương thức và hiện đại về công nghệ, không chỉ làm tốt vai trò truyền thống là cứu trợ người dân khi thiên tai, thảm họa xảy ra, mà sẽ trở thành một tấm lá chắn an toàn bảo vệ nền kinh tế trước mọi cú sốc, bảo đảm sự phát triển bền vững và phồn vinh của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Phóng viên: Để thực hiện các mục tiêu dự trữ quốc gia, góp phần vào hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, ngành dự trữ Nhà nước sẽ triển khai các nhiệm vụ, giải pháp nào để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026, tạo đà vững bước tiến vào giai đoạn phát triển mới, thưa ông?

Cục trưởng Bùi Tuấn Minh: Để thực hiện các mục tiêu dự trữ quốc gia, góp phần vào hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, thời gian tới, Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tập trung triển khai thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính về hoạt động dự trữ quốc gia; đồng thời, triển khai đồng bộ các giải pháp, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026.

Cục Dự trữ Nhà nước sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách về lĩnh vực dự trữ quốc gia; trong đó, tập trung xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành đầy đủ các văn bản để triển khai Luật Dự trữ quốc gia năm 2025. Bên cạnh đó, Cục Dự trữ Nhà nước tập trung thực hiện, bảo đảm tiến độ dự án: “Xây dựng Trung tâm giám sát và điều hành dự trữ quốc gia”. Đây là nền tảng cơ sở để thực hiện chuyển đổi số toàn trình trong lĩnh vực dự trữ quốc gia.

Đồng thời sẽ khẩn trương phối hợp với các đơn vị, tổ chức có liên quan để triển khai xây dựng Hệ thống kho dự trữ quốc gia thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính (Cục Dự trữ Nhà nước) thời kỳ 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo phê duyệt của Bộ Tài chính tại Quyết định số 1528/QĐ-BTC ngày 15/6/2025.

Cục Dự trữ Nhà nước tiếp tục chủ động phối hợp các đơn vị liên quan trình cấp có thẩm quyền ban hành các quyết định xuất cấp hàng dự trữ quốc gia hỗ trợ, cứu trợ các địa phương bị ảnh hưởng của thiên tai, bão lụt, hạn hán, mất mùa; kịp thời phối hợp các địa phương triển khai công tác xuất gạo cho học sinh, dự án trồng rừng, xuất vật tư cứu hộ theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Ngoài ra, Cục Dự trữ Nhà nước tập trung chỉ đạo các Chi cục Dự trữ Nhà nước khu vực hoàn thành kế hoạch nhập, xuất lương thực, vật tư thuộc kế hoạch năm 2026; triển khai lựa chọn nhà thầu mua các mặt hàng vật tư thiết bị thuộc chỉ tiêu kế hoạch theo đúng quy định hiện hành của pháp luật; tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác bảo quản và quản lý chất lượng hàng dự trữ quốc gia nhập kho bảo đảm an toàn, chất lượng...

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!