Đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, cải thiện thực chất đời sống nhân dân

Sáng 21/4, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường, đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030; công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Tăng lương phải bảo đảm đời sống cho đa số người làm việc tại khu vực công

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) phản ánh vướng mắc sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đề nghị nghiên cứu lộ trình đào tạo và đào tạo lại cho cán bộ cấp xã đáp ứng yêu cầu; rà soát tổng thể các địa phương trên các tiêu chí: diện tích, dân số, có tính đến các yếu tố đặc thù như miền núi, biên giới, bãi ngang, hải đảo để giao biên chế phù hợp thực tiễn.

Cho ý kiến về tiến trình cải cách chính sách tiền lương, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, việc dự kiến tiếp tục tăng lương lên 2,53 triệu đồng kể từ ngày 1/7/2026 là một bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật, chỉ đạt mục tiêu ổn định nhưng chưa đủ mạnh, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống cho đa số người làm khu vực công.

Liên quan vấn đề già hóa dân số nhanh, đại biểu Lê Ngọc Linh (Đoàn Cà Mau) nêu thực trạng: tổng tỷ suất sinh của Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn dân số vàng sang dân số già với tốc độ nhanh; tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ngày càng tăng, trong khi lực lượng lao động trẻ lại có xu hướng giảm mạnh.

Đại biểu đề xuất Chính phủ, Quốc hội điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững: Cần phân vùng chính sách rõ ràng, tập trung ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đô thị lớn; Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính dài hạn cho các gia đình sinh con và nuôi con nhỏ...

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng và 3 Bộ trưởng Xây dựng, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường đã trao đổi, làm rõ thêm nhiều vấn đề mà các đại biểu, cử tri và nhân dân đang quan tâm. Giải trình trước Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng khẳng định: Đổi mới mô hình tăng trưởng chắc chắn phải thực hiện và thực hiện hết sức mạnh mẽ, nhằm thay đổi căn bản về cấu trúc của nền kinh tế, cải thiện thực chất đời sống của nhân dân, để nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển.

Để thực hiện đổi mới mô hình tăng trưởng và tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng nêu rõ: Trọng tâm thứ nhất là lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển chính. Thứ hai, nhóm các giải pháp khai thác tối đa dư địa, tiềm năng của đất nước, nhất là trong những năm đầu của nhiệm kỳ khi đầu tư cho phát triển, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thể phát huy ngay tác dụng. Thứ ba, phát huy vai trò của các thành phần kinh tế bao gồm thành phần kinh tế nhà nước, tư nhân, FDI trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng, liên kết chuỗi giá trị.

Về ổn định kinh tế vĩ mô, Phó Thủ tướng khẳng định, về đầu tư công, dứt khoát phải phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch, gắn với đó là chất lượng phải đi với tiến độ. Về cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Phó Thủ tướng nêu rõ, vừa qua Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp chỉ đạo rất quyết liệt, yêu cầu tất cả các bộ, ngành tập trung giảm tối đa 50% thời gian giải quyết; đơn giản hóa, cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết; ít nhất 30% ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong tháng 4.

Liên quan giáo dục, Phó Thủ tướng cho biết: Để thực hiện hiệu quả mô hình tăng trưởng mới lấy trọng tâm, trọng điểm, lấy trung tâm là phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thì vấn đề nâng cao nguồn nhân lực chất lượng cao là bắt buộc.

Về phương án tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân, Phó Thủ tướng cho biết, việc này đã được triển khai theo hướng có lộ trình, từng bước hoàn thiện về cơ chế, chuyên môn, tổ chức thực hiện.

Về an toàn thực phẩm, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ đang chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm về an toàn thực phẩm, thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ.

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, các ý kiến sẽ được Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo các cơ quan của Quốc hội phối hợp Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu hoặc giải trình đầy đủ, cụ thể hóa các ý kiến xác đáng vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội và các văn bản liên quan.

Kiên quyết loại bỏ các dự án đầu tư công yếu kém, "giữ chỗ"

Buổi chiều, Quốc hội biểu quyết thông qua việc bổ sung chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Quốc hội nhất trí bổ sung Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt; Phương án xử lý nguồn tiền để thực hiện phán quyết của Trọng tài quốc tế vào chương trình để xem xét, thông qua. Như vậy, Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI sẽ bế mạc vào sáng 24/4.

Tiếp đó, Quốc hội thảo luận ở hội trường về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026-2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030 và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024.

Theo đại biểu Nguyễn Duy Minh (Đoàn Đà Nẵng), đề nghị Chính phủ ưu tiên sửa đổi đồng bộ các luật liên quan theo hướng là thiết lập một quy trình thống nhất, liên thông, giảm tối đa các thủ tục trung gian và cho phép triển khai song song các bước một cách phù hợp; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính; rà soát, kiên quyết đưa ra khỏi danh mục đối với các dự án mang tính chất “giữ chỗ”.

Nhất trí việc dự kiến bố trí 254.000 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn từ nguồn ngân sách nhà nước Trung ương giai đoạn 2026-2030 để thực hiện 5 chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hòa) đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, kiên quyết loại bỏ những dự án chưa thật sự cần thiết, kém hiệu quả, ưu tiên vốn cho các dự án trọng điểm, cấp bách, tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Về giảm tối thiểu 30% số lượng dự án đầu tư công so với giai đoạn 2021-2025, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng cơ chế quản trị đầu tư công quốc gia phải được siết chặt và không để khoảng trống pháp lý và xác định rõ trách nhiệm ở các khâu dự án.

Cũng trong phiên họp chiều qua, Quốc hội nghe Tờ trình và báo cáo thẩm tra, thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Mức sinh không chỉ là câu chuyện của mỗi gia đình mà là vấn đề chiến lược của quốc gia, liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước. Đề nghị sớm có những quyết sách kịp thời, mạnh mẽ, đồng bộ hơn nữa để tạo môi trường thật sự thân thiện với gia đình, trẻ em, nơi mà mỗi cặp vợ chồng không chỉ muốn sinh con mà còn có điều kiện để sinh, nuôi dạy con tốt hơn.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (Đoàn Cà Mau)

Nếu không giải quyết đồng thời ba vấn đề: kỷ luật tài khóa, hiệu quả đầu tư và niềm tin thị trường thì dù huy động được nguồn lực lớn đến đâu chúng ta cũng khó đạt tăng trưởng bền vững. Trong giai đoạn 2026-2030 cần có bước chuyển mạnh từ mở rộng đầu tư sang nâng cao hiệu quả đầu tư, từ quản lý chi tiêu sang quản trị tài chính công hiện đại.

Đại biểu Phạm Thúy Chinh (Đoàn Hải Phòng)