Tại nhiều xã phía tây tỉnh Quảng Ngãi, cấp ủy, chính quyền địa phương đã và đang nỗ lực đa dạng hóa các mô hình sinh kế. Trong đó, những hợp tác xã do phụ nữ làm chủ trở thành điểm tựa quan trọng, giúp chị em nâng cao thu nhập.
Mở lối sinh kế cho phụ nữ miền núi
Xã Ngọk Bay có hơn 5.400 hộ dân, trong đó người Ba Na chiếm 54%. Với nhiều tiềm năng, nơi đây đang chứng kiến hành trình khởi nghiệp đầy nỗ lực của không ít phụ nữ vùng cao. Sau nhiều năm làm việc xa quê, năm 2020, chị Lê Thị Khánh Ly, Giám đốc Hợp tác xã hữu cơ Biology, quyết định trở về xã Ngọk Bay khởi nghiệp. Được đào tạo chuyên ngành công nghệ sinh học, chị lựa chọn mô hình trồng nấm hữu cơ trên vùng đất núi.
Sau hai năm tìm hiểu thị trường và vùng nguyên liệu, chị thành lập Hợp tác xã hữu cơ Biology, chuyên sản xuất phôi nấm, nấm tươi và nấm linh chi. Tận dụng gỗ cây cao-su xay thành mùn cưa làm nguyên liệu, chị Ly bắt đầu với một trại nấm nhỏ, cung ứng nấm tươi cho người dân để từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng nấm sạch. Khi mô hình phát huy hiệu quả, hợp tác xã mở rộng quy mô, tăng số lượng thành viên với sự tham gia của nhiều phụ nữ địa phương.
Chị Khánh Ly chia sẻ: “Từ mùn cưa, tôi ủ làm phôi nấm linh chi, sau đó sản xuất nấm bào ngư, nấm sò, nấm rơm. Ứng dụng công nghệ sinh học giúp nguyên liệu được tái sử dụng nhiều lần, cuối cùng làm phân bón cho cây trồng, tiết kiệm chi phí đáng kể”. Để khuyến khích phụ nữ các thôn tham gia chuỗi sản xuất, chị Khánh Ly cùng chính quyền địa phương vận động chị em nhân rộng mô hình: “Tôi đã tìm được thị trường xuất khẩu nấm linh chi nên cần mở rộng quy mô sản xuất. Lộ trình của hợp tác xã là phát triển sản xuất gắn với du lịch trải nghiệm, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho bà con.
Trước hướng đi này, cấp ủy, chính quyền xã Ngọk Bay tích cực vận động hợp tác xã hướng dẫn kỹ thuật, chuyển giao quy trình để người dân tham gia chuỗi sản xuất, tiêu thụ, đồng thời hỗ trợ Hợp tác xã hữu cơ Biology tiếp cận nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia nhằm mở rộng quy mô sản xuất. Bí thư Đảng ủy xã Ngọk Bay Trần Thị Phong Lan cho biết, địa phương lựa chọn các mô hình kinh tế hộ gia đình phù hợp để nhân rộng, lan tỏa, qua đó giúp phụ nữ làm chủ cuộc sống, chăm lo gia đình tốt hơn. Phụ nữ vùng cao ngày càng gắn bó với quê hương, chủ động vươn lên bằng những mô hình kinh tế hiệu quả.
Phụ nữ làm chủ kinh tế gia đình
Lấy phụ nữ làm nòng cốt trong phát triển kinh tế hộ gia đình, chính quyền các xã miền núi tỉnh Quảng Ngãi chủ động tổ chức sản xuất, thúc đẩy kinh tế vùng sâu, vùng xa. Gần sáu năm hoạt động, Hợp tác xã Dục Nông trở thành điểm tựa của chị em phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số xã Dục Nông. Hợp tác xã có 16 thành viên, đều là phụ nữ dân tộc thiểu số, với các mô hình chủ lực như nuôi heo đen, nuôi bò sinh sản, trồng lúa nếp đặc sản, tạo việc làm cho gần 40 lao động.
Giám đốc Hợp tác xã Dục Nông Y Trúc cho biết, đơn vị chú trọng ứng dụng khoa học kỹ thuật và phương thức quản lý tiên tiến vào sản xuất. Các sản phẩm nông nghiệp bản địa được nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và duy trì thị trường ổn định. Hiện Hợp tác xã Dục Nông có ba sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh gồm thịt heo gác bếp, rượu ghè men lá và muối tiêu rừng sả chanh; liên kết với năm hợp tác xã và nhiều doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm, mở rộng thị trường ra các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và thành phố Đà Nẵng.
Mỗi năm, Hợp tác xã Dục Nông đạt doanh thu khoảng 800 triệu đồng, lợi nhuận bình quân hơn 180 triệu đồng. Bên cạnh đó, hợp tác xã thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, khởi nghiệp, nâng cao kỹ năng quản lý, điều hành cho phụ nữ miền núi. Chị Y Hương, xã Dục Nông nói: “Tôi được tham gia các lớp tập huấn và mô hình sản xuất nên có thêm kiến thức về khởi nghiệp và thị trường".
Những mô hình do phụ nữ làm chủ tại các hợp tác xã miền núi tỉnh Quảng Ngãi góp phần đa dạng hóa sinh kế, hỗ trợ phụ nữ làm chủ kinh tế, nâng cao thu nhập, từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân, cải thiện môi trường sống và chung tay xây dựng, phát triển quê hương.
