Theo Dự thảo, thực tiễn xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam thời gian qua cho thấy hệ thống pháp luật về văn hóa vẫn còn bộc lộ hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. Nhận thức về vị trí, vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững đất nước chưa thật sự toàn diện và sâu sắc, dẫn đến việc thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng thành chính sách, pháp luật của Nhà nước còn chậm, thiếu đồng bộ, chưa tạo được những đột phá cần thiết. Nhiều quy định pháp luật chưa theo kịp thực tiễn phát triển đời sống văn hóa-xã hội, chưa hình thành được khung pháp lý đủ mạnh để xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Trên cơ sở rà soát những vướng mắc, khó khăn, bất cập trong lĩnh vực văn hóa (chưa được pháp luật quy định hoặc đã có quy định nhưng chưa phù hợp), dự thảo Nghị quyết tập trung giải quyết các vấn đề mang tính đột phá, kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Dự thảo Nghị quyết gồm 10 điều: Điều 1 về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng; Điều 2 về nguyên tắc áp dụng cơ chế, chính sách đột phá; Điều 3 về Ngày Văn hóa Việt Nam; Điều 4 về thu hút nguồn lực đầu tư cho văn hóa; Điều 5 về ưu đãi đầu tư, tài trợ, hoạt động trong lĩnh vực văn hóa; Điều 6 về khai thác vận hành, phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao; Điều 7 về bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa; Điều 8 về chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng văn hóa, thể thao; Điều 9 về tổ chức thực hiện; Điều 10 về điều khoản thi hành.
Một trong những nội dung cơ bản của Dự thảo nghị quyết là đề xuất Ngày Văn hóa Việt Nam, phù hợp quy định của Nghị quyết số 80-NQ/TW “Thống nhất chọn ngày 24/11 hằng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương, để nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh".
Nội dung chính sách đề xuất gồm: Ngày 24/11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Trong “Ngày Văn hóa Việt Nam”, các thiết chế văn hóa, thể thao công lập miễn phí vé vào cửa phục vụ nhân dân.
Trong lịch sử, ngày 24/11 gắn với nhiều dấu mốc quan trọng của văn hóa Việt Nam, tiêu biểu là Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ngày 24/11/1946 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Hội nghị có sự tham dự của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chủ tịch Ủy ban thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn cùng hơn 200 đại biểu, các nhà hoạt động văn hóa trên toàn quốc.
Tại hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có bài phát biểu quan trọng, nêu rõ định hướng xây dựng nền văn hóa mới của dân tộc. Người mong muốn nền văn hóa mới của nước nhà lấy hạnh phúc của đồng bào, của dân tộc làm cơ sở; tiếp thu tinh hoa văn hóa Đông-Tây để phát triển một nền văn hóa mang bản sắc Việt Nam, phù hợp tinh thần dân chủ. Thành công của hội nghị đã góp phần quan trọng hình thành nền văn hóa mới của nước Việt Nam độc lập.
Bên cạnh dấu mốc năm 1946, ngày 24/11 còn gắn với nhiều hoạt động tiêu biểu trong đời sống chính trị-văn hóa của đất nước.
Ngày 24/11/1956, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm triển lãm Hình ảnh đoàn kết đấu tranh của đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam và triển lãm Thanh niên nhân dịp Đại hội lần thứ II Đoàn Thanh niên lao động Việt Nam.
Ngày 24/11/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng đồng chí Antonin Novotny được bầu làm Chủ tịch nước Cộng hòa Tiệp Khắc.
Ngày 24/11/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Hội nghị 81 Đảng Cộng sản và công nhân quốc tế; Người tiếp đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Nhật Bản; ký Lệnh số 33-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhất cho Đoàn ca múa nhạc dân gian Bulgaria sang thăm và biểu diễn tại Việt Nam để góp phần thắt chặt thêm tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước.
Ngày 24/11/1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Lưu Thiếu Kỳ và Tổng thống Ấn Độ Sarvepalli Radhakrishnan, Thủ tướng Ấn Độ Jawaharlal Nehru hoan nghênh các biện pháp hai nước đang áp dụng nhằm làm giảm tình hình căng thẳng trên biên giới Trung-Ấn.
Ngày 24/11/1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho cán bộ, nhân viên, cộng tác viên và bạn đọc của tạp chí Học tập nhân dịp kỷ niệm 10 năm ngày xuất bản tạp chí. Người biểu dương những thành tích tạp chí đã đạt được, nhắc nhở những thiếu sót cần khắc phục và chỉ rõ tầm quan trọng của công tác lý luận, phương hướng nhiệm vụ của tạp chí. Người chỉ rõ: Bài viết phải giản dị, dễ hiểu. Văn phải viết theo lối Việt Nam, không dùng quá nhiều từ nước ngoài.
Ngày 24/11/1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư chúc mừng Đại hội Thể thao châu Á (GANEFO). Người nêu rõ, đại hội sẽ tỏ rõ khả năng phong phú của các nước châu Á trên lĩnh vực thể thao, đồng thời là dịp để nhân dân châu Á tỏ rõ tình đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa thực dân vì hòa bình, độc lập của các dân tộc.
Ngày 24/11/2021, Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021 được tổ chức nhằm đánh giá việc triển khai đường lối, chủ trương của Đảng về công tác văn hóa, văn nghệ thời gian qua; kết quả xây dựng văn hóa và con người Việt Nam qua 35 năm đổi mới đất nước, từ đó đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm phát triển văn hóa, văn nghệ giai đoạn 2021-2026, tầm nhìn đến 2045.
