Trên cơ sở đánh giá toàn diện thực trạng, Thanh tra tỉnh Vĩnh Long cũng kiến nghị các giải pháp tháo gỡ nhằm sớm đưa khu đất vào khai thác, tránh lãng phí nguồn lực và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.
Nhiều vướng mắc bắt nguồn từ quá trình giao đất, chuyển quyền sử dụng đất
Theo kết luận thanh tra, dự án Khu du lịch sinh thái Cồn nổi Thanh Tân được hình thành trên khu đất bãi bồi ven sông Hàm Luông, có tổng diện tích hơn 241.786m². Trong đó, phần diện tích hơn 226.225m² được Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre (cũ) chuyển quyền sử dụng đất cho Công ty Cổ phần Đầu tư Thủ Thiêm (Thành phố Hồ Chí Minh) từ năm 2009-2010 để thực hiện dự án khu du lịch sinh thái; phần diện tích hơn 15.561m² được giao cho Công ty Cổ phần Đầu tư Miền Tây đầu tư hạ tầng khu biệt thự du lịch sinh thái Hàm Luông.
Qua thanh tra cho thấy, việc chuyển quyền sử dụng đất đối với khu đất bãi bồi này chưa đúng quy định của Luật Đất đai năm 2003. Cụ thể, Sở Tài chính thời điểm đó đã ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất trước khi Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành quyết định; đồng thời, việc Ủy ban nhân dân tỉnh chuyển quyền sử dụng đất cho doanh nghiệp để thực hiện dự án du lịch sinh thái không phù hợp quy định pháp luật về quản lý, sử dụng đất bãi bồi ven sông.
Sau khi được chuyển quyền, khu đất tiếp tục được chuyển nhượng qua 2 lần từ Công ty Cổ phần Đầu tư Thủ Thiêm sang Công ty Cổ phần Đầu tư Miền Tây, rồi sang Công ty Cổ phần Du lịch Hoàng Lam. Do doanh nghiệp nhận chuyển nhượng sau cùng đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện việc chuyển quyền theo quy định pháp luật tại từng thời điểm nên theo Luật Đất đai năm 2024, cơ quan có thẩm quyền không thể thu hồi giấy chứng nhận đã cấp.
Kết luận thanh tra cũng cho thấy, mặc dù quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đã được phê duyệt từ năm 2012, doanh nghiệp đã tiến hành một số hạng mục như: đo đạc hiện trạng, xây dựng kè chống sạt lở, san lấp mặt bằng nhưng đến thời điểm thanh tra (tháng 5/2026), dự án vẫn chưa hoàn tất các thủ tục đầu tư, chưa chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định nên chưa thể triển khai xây dựng theo mục tiêu ban đầu.
Đối với phần diện tích hơn 15.561m² giao cho Công ty Cổ phần Đầu tư Miền Tây, doanh nghiệp chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai và cũng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước khi giải thể.
Thanh tra cũng xác định Công ty Cổ phần Đầu tư Thủ Thiêm đã hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền chuyển quyền sử dụng đất với tổng số gần 6,952 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Du lịch Hoàng Lam đã kê khai, nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp từ năm 2014 đến năm 2025 với tổng số hơn 912 triệu đồng theo quy định.
Làm rõ trách nhiệm, kiến nghị tháo gỡ để đưa dự án vào khai thác
Theo Thanh tra tỉnh Vĩnh Long, nguyên nhân dẫn đến những tồn tại kéo dài xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Về chủ quan, các cơ quan chuyên môn thời điểm đó chưa nghiên cứu đầy đủ quy định pháp luật, thiếu chặt chẽ trong việc xác định nguồn gốc đất, hiện trạng sử dụng đất cũng như hình thức giao đất, chuyển quyền sử dụng đất, dẫn đến việc tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các quyết định không đúng quy định của Luật Đất đai năm 2003.
Về khách quan, giai đoạn năm 2009, địa bàn huyện Mỏ Cày Bắc (tỉnh Bến Tre cũ) thuộc diện ưu đãi đầu tư. Trong bối cảnh địa phương đẩy mạnh thu hút đầu tư nhằm khai thác quỹ đất bãi bồi, phát triển du lịch và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế-xã hội, các cơ quan quản lý ưu tiên mục tiêu phát triển nên quá trình tham mưu, tổ chức thực hiện đã phát sinh những sai sót. Việc triển khai cũng dựa trên chủ trương, chỉ đạo của cấp có thẩm quyền về khai thác hiệu quả quỹ đất phục vụ phát triển địa phương.
Kết luận thanh tra đã xác định rõ trách nhiệm đối với nhiều tổ chức, cá nhân liên quan trong việc ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, tham mưu ban hành quyết định chuyển quyền sử dụng đất, quyết định giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng quy định pháp luật. Trách nhiệm được xác định thuộc về lãnh đạo Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bến Tre (cũ), lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre (cũ) qua các thời kỳ cùng một số cá nhân trực tiếp tham mưu, ký các văn bản liên quan.
Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh đánh giá, mặc dù quá trình giao đất, chuyển quyền sử dụng đất tồn tại sai phạm, song xét trên thực tiễn khách quan, dự án vẫn phù hợp quy hoạch sử dụng đất các giai đoạn 2011-2020 và 2021-2030. Nếu được tiếp tục triển khai, dự án sẽ góp phần hình thành một khu du lịch sinh thái mới, khai thác hiệu quả quỹ đất bãi bồi, tạo không gian cảnh quan đô thị, thúc đẩy phát triển du lịch, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và góp phần phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
Từ những kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh kiến nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với các cá nhân liên quan; chỉ đạo Sở Nội vụ tham mưu xử lý trách nhiệm đối với những trường hợp có vi phạm trong quá trình ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, tham mưu giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái quy định.
Đối với phần diện tích hơn 226.225m² đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hiện do Công ty Cổ phần Du lịch Hoàng Lam quản lý, Thanh tra tỉnh kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các sở, ngành căn cứ các cơ chế đặc thù của Quốc hội để tháo gỡ khó khăn, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng nhằm sớm đưa dự án vào triển khai, tránh lãng phí nguồn lực đã đầu tư, đồng thời hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu kiện.
Riêng phần diện tích hơn 15.561m² trước đây giao cho Công ty Cổ phần Đầu tư Miền Tây, Thanh tra tỉnh Vĩnh Long kiến nghị thu hồi, hủy bỏ quyết định giao đất năm 2013, giao Ủy ban nhân dân phường Bến Tre quản lý theo quy định do quyết định giao đất ban đầu không đúng quy định pháp luật, doanh nghiệp chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính và hiện đã giải thể.
Theo Thanh tra tỉnh Vĩnh Long, việc xử lý dứt điểm những tồn tại của dự án không chỉ góp phần khắc phục các sai phạm phát sinh trong giai đoạn trước mà còn tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất bãi bồi ven sông Hàm Luông, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu xử lý vi phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, đồng thời phục vụ mục tiêu phát triển du lịch, tăng trưởng kinh tế-xã hội của tỉnh trong thời gian tới.
