Chuyển từng căn nhà về nơi ở mới
Khu bố trí ổn định dân cư Bôn Tơ Khế được quy hoạch trên diện tích 21,9 ha, là nơi ở mới của 207 hộ dân Bôn Jứ, khu vực nhiều năm chịu ảnh hưởng ngập lụt, thiên tai. Dự án nhằm đưa người dân đến nơi ở an toàn hơn, đồng thời đầu tư hạ tầng cần thiết để ổn định cuộc sống lâu dài. Trước đó, tỉnh Gia Lai xác định đây là một trong những khu vực cần đẩy nhanh tiến độ tái định cư trước mùa mưa bão.
Ngày 25/7, xã Ia Tul phát động “Chiến dịch Quang Trung-100 ngày đêm”, đặt mục tiêu khởi công toàn bộ nhà ở trước ngày 31/8, hoàn thành bàn giao trước ngày 2/11 và đưa 207 hộ dân về nơi ở mới trước ngày 15/11/2026. Đến cuối tháng 9, toàn bộ 21,9 ha mặt bằng khu tái định cư Bôn Tơ Khế đã được bàn giao cho Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh. Công tác kiểm đếm 207 hộ hoàn thành; việc bốc thăm, giao đất, cắm mốc cũng đã hoàn tất 212 lô theo phương án bố trí.
Để hỗ trợ người dân di dời, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp cấp ủy, chính quyền xã Ia Tul huy động phương tiện cùng hơn 220 cán bộ, chiến sĩ, dân quân tham gia tháo dỡ, vận chuyển nhà cửa, tài sản từ nơi ở cũ đến nơi ở mới. Tại khu mới, lực lượng này tiếp tục hỗ trợ đào móng, dựng nhà, làm công trình phụ và hàng rào. Đến nay, Bôn Jứ đã có 97 căn nhà được tháo dỡ, trong đó 43 căn đã được vận chuyển về nơi ở mới; 11 trường hợp thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo và hộ yếu thế nằm trong số các hộ đã được hỗ trợ. Tại Bôn Tơ Khế, 32 căn nhà sàn dành cho các đối tượng yếu thế đã được dựng, gần 90 nhà vệ sinh hoàn thành. Hơn 20 tổ chức, cá nhân cũng tham gia hỗ trợ người dân bằng những chuyến xe 0 đồng.
Đại tá Nguyễn Xuân Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Gia Lai chia sẻ, đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đồng thời là lời hứa và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đối với Nhân dân. Vì vậy, các lực lượng cần thực hiện với tình cảm, trách nhiệm, quyết tâm cao nhất, bảo đảm thần tốc, hiệu quả và an toàn tuyệt đối. Trong quá trình triển khai phải chấp hành nghiêm kỷ luật dân vận, nhất là ưu tiên hỗ trợ các gia đình chính sách, người có công, hộ nghèo và đối tượng yếu thế, góp phần cùng cấp ủy, chính quyền địa phương kiến tạo không gian sống an toàn và bền vững.
Gỡ vướng để tạo sự đồng thuận
Dẫu vậy, tiến độ xây dựng nhanh không đồng nghĩa mọi vấn đề của một cuộc di dời lớn đã được giải quyết. Tại hội nghị rút kinh nghiệm sau gần một tháng triển khai dự án, Ban Chỉ đạo thực hiện dự án bố trí ổn định vùng thiên tai xã Ia Tul xác định một trong những khó khăn đáng chú ý là việc xác định quyền sử dụng đất và đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư. Do đặc thù của cộng đồng dân cư Bôn Jứ khiến một số thửa đất có nhiều hộ cùng sinh sống, có trường hợp ba thế hệ chung một nơi ở, trong khi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ đứng tên một cá nhân hoặc một hộ gia đình. Một số hộ chưa hoàn tất thủ tục tách thửa, chuyển nhượng, tặng cho hoặc xác lập quyền sử dụng đất theo quy định cho nên khó khăn trong việc xác định chủ quyền sở hữu.
Theo kế hoạch, địa phương đặt mục tiêu đưa toàn bộ người dân Bôn Jứ về nơi ở mới trong năm 2026. Để hoàn thành mục tiêu này, cơ quan chức năng không chỉ xác định người sử dụng đất mà còn phải làm rõ điều kiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho từng hộ dân. Việc người dân còn hạn chế trong tiếp cận quy định pháp luật và những thắc mắc về chính sách bồi thường cũng ảnh hưởng tiến độ. Với 207 hộ dân phải di chuyển, quá trình này khó có thể đẩy nhanh nếu hồ sơ chưa hoàn thiện và chưa đạt được sự đồng thuận.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Tul Phạm Văn Đức cho biết, khối lượng công việc phải hoàn tất trong năm nay là thách thức lớn, đòi hỏi các đơn vị phối hợp chặt chẽ để tránh chậm trễ. “Chúng tôi xác định ngoài nhiệm vụ xây dựng kết cấu hạ tầng còn là trách nhiệm bảo đảm đời sống lâu dài cho người dân. Mỗi hộ dân di dời cần được giải thích rõ về quyền lợi, căn cứ pháp lý để yên tâm, đồng thuận”, ông Đức nhấn mạnh.
Từ thực tế đó, Ban Chỉ đạo dự án yêu cầu tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên môn, đơn vị thi công và Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, giải thích cụ thể cách xác định giá trị bồi thường, hỗ trợ để tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Sau căn nhà mới là cuộc sống mới
Đưa người dân ra khỏi vùng có nguy cơ thiên tai là mục tiêu trước mắt, nhưng tái định cư chỉ thật sự hoàn thành khi họ ổn định cuộc sống tại nơi ở mới. Với 207 hộ dân Bôn Jứ, di dời không chỉ là chuyển nhà cửa, vật dụng và tài sản mà còn thay đổi không gian sinh hoạt, đường đi, nơi sản xuất và những mối quan hệ gắn với đời sống lâu nay.
Theo thiết kế, khu tái định cư Bôn Tơ Khế được đầu tư các hạng mục hạ tầng thiết yếu, gồm giao thông, điện, nước, thoát nước và các công trình phục vụ cộng đồng. Các hạng mục đang được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu của người dân khi chuyển đến. Trong khi đó, người dân Bôn Jứ mong muốn rời khỏi nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng lũ lụt để có cuộc sống an toàn hơn. Chị Nay H'Tuyết, người dân Bôn Jứ, cho biết khu vực cũ thường xuyên bị lũ lụt, ảnh hưởng đời sống và việc làm ăn, vì thế, người dân kỳ vọng nơi ở mới an toàn và tạo điều kiện để cuộc sống tốt hơn.
Do đó, “Chiến dịch Quang Trung-100 ngày đêm” không chỉ được tính bằng số căn nhà đã tháo dỡ hay xây dựng. Với Ia Tul, hiệu quả của dự án còn ở việc giải quyết các vướng mắc về đất đai, bảo đảm quyền lợi của người dân và tạo sự đồng thuận khi di dời. Trong thời gian còn lại, địa phương vừa phải giữ tiến độ thi công, vừa hoàn thiện hồ sơ, xử lý từng trường hợp phát sinh và vận động các hộ chưa đồng thuận. Khi những căn nhà được dựng lên ở Bôn Tơ Khế, một phần công việc đã hoàn thành; phần còn lại là làm sao để nơi đây thật sự trở thành nơi ở ổn định của 207 hộ dân.
