Dọc hải trình biển, đảo quê hương:

Bài 2: Đầu tư xứng đáng hơn cho y tế biển, đảo

Trước điều kiện thời tiết khắc nghiệt của biển khơi, công tác cấp cứu, khám, chữa bệnh cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên các đảo luôn gặp nhiều khó khăn, vất vả. Thế nhưng, đội ngũ quân y vẫn ngày đêm vững niềm tin, không ngừng trau dồi chuyên môn để làm chỗ dựa về sức khoẻ, tinh thần vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ, ngư dân yên tâm bám đảo, bám biển.
Bác sĩ Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm cấp cứu Thành phố Hồ Chí Minh hướng dẫn quân y đảo Hòn Khoai phương pháp sơ cấp cứu.
Bác sĩ Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm cấp cứu Thành phố Hồ Chí Minh hướng dẫn quân y đảo Hòn Khoai phương pháp sơ cấp cứu.

Vượt khó chăm sóc y tế cho quân và dân

Tại đảo Song Tử Tây thuộc quần đảo Trường Sa, nhờ sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, các ngành, bệnh xá ở đảo đã có nhiều trang thiết bị như máy siêu âm, máy chụp X quang, dụng cụ xét nghiệm chuyên dụng hiện đại đã đáp ứng hiệu quả trong công tác khám, chữa bệnh cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên đảo.

Đại úy, Thạc sĩ, bác sĩ Lê Văn Quốc, công tác tại bệnh xá đảo Song Tử Tây cho biết, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, xa khoảng cách địa lý, môi trường làm việc rất đặc thù nên công tác y tế thực tế vẫn gặp rất nhiều khó khăn.

Dù vậy, mỗi năm, đội ngũ quân y trên đảo đều tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho các cán bộ, chiến sĩ để họ an tâm công tác.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nghe cán bộ quân y Nhà giàn DK1/20 giới thiệu về trang bị y tế để khám, điều trị cho cán bộ, chiến sĩ và ngư dân đánh bắt trên các ngư trường.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nghe cán bộ quân y Nhà giàn DK1/20 giới thiệu về trang bị y tế để khám, điều trị cho cán bộ, chiến sĩ và ngư dân đánh bắt trên các ngư trường.

Đặc biệt, đơn vị đã tổ chức cấp cứu, phát thuốc cho các ngư dân đánh bắt trên các ngư trường. Nhiều trường hợp ngư dân đang đánh bắt trên các ngư trường bị tai nạn lao động, đau cấp tính đã được đội ngũ y tế trên đảo cứu chữa kịp thời. Đối với các trường hợp nặng, bệnh xá thực hiện hội chẩn từ xa với các bệnh viện tuyến trên ở đất liền để kịp thời đưa ra phương án điều trị.

Theo Đại úy Lê Văn Quốc, anh em chúng tôi khi xác định gắn bó với biển, đảo là đã chấp nhận khó khăn sẽ gặp phải trong quá trình công tác nên luôn nỗ lực khắc phục để đồng hành cùng quân và dân trên đảo.

Tại đảo Hòn Chuối, Đại tá, y sĩ Nguyễn Văn Quang trở thành một người quen thuộc với mọi người. Không chỉ là một cán bộ y tế mát tay mà chính vì tình yêu anh dành cho hòn đảo này đã đọng lại trong lòng quân và dân nơi đây nhiều sự khâm phục.

Đại tá Nguyễn Văn Quang sau khi tốt nghiệp Cao đẳng quân y 1 đã nhận quyết định phân công nhiệm vụ công tác tại đây. Những tưởng môi trường ở đảo chỉ là nơi anh gắn bó ngắn hạn để rồi sẽ xin chuyển công tác về miền bắc để ổn định cuộc sống.

Thế rồi, cứ mỗi năm trôi qua, được gắn bó với quân và dân ở đây anh càng thêm yêu hòn đảo xinh đẹp này. Thấm thoắt đã 16 năm trôi qua, cuộc sống trên đảo cũng có những lúc vui buồn nhưng luôn tự hào được đồng hành cùng những đồng nghiệp của mình thực hiện nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước giao phó, Đại tá Quang chia sẻ. Vợ, con anh cũng luôn tin tưởng, động viên để anh hoàn thành tốt nhiệm vụ trên đảo.

Các đơn vị đều rất mong được các cấp, các ngành, địa phương, đơn vị quan tâm hỗ trợ nhiều hơn về trang thiết bị y tế, nâng cao trình độ y tế cho cán bộ y tế để công tác điều trị cho cán bộ, chiến sĩ, ngư dân đánh bắt hải sản trên biển càng hiệu quả hơn nữa .

Đại tá, y sĩ Nguyễn Văn Quang

Gắn bó với đảo, mỗi năm, Đại tá Nguyễn Văn Quang cùng đội ngũ quân y trên đảo luôn nỗ lực hoàn thành tốt công tác khám, chữa bệnh cho đồng đội, nhân dân nghiêm túc, cẩn thận. Đối với ngư dân đánh bắt xa bờ nếu không may gặp nạn thì được cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ để cấp cứu, điều trị kịp thời.

Đối với các trường hợp cấp tính, sau khi thực hiện sơ cấp cứu ban đầu, đội ngũ động viên tinh thần bệnh nhân đồng thời phối hợp hỗ trợ phương tiện vận chuyển nạn nhân về bờ điều trị chuyên sâu.

Thiếu tá Bùi Văn Thọ, quân y nhà giàn DK1/10 có 8 năm gắn với công tác y tế tại nhà giàn.
Thiếu tá Bùi Văn Thọ, quân y nhà giàn DK1/10 có 8 năm gắn với công tác y tế tại nhà giàn.

Còn với những người làm công tác y tế ở đơn vị đặc thù trên nhà giàn như Thiếu tá Bùi Văn Thọ, quân y nhà giàn DK1/10 thì những khó khăn, vất vả đã trở thành chuyện thường ngày.

Tám năm công tác tại nhà giàn cũng là quãng thời gian người cán bộ này xa gia đình đằng đẵng. Vượt lên những thiếu thốn về cơ sở vật chất, địa hình, thời tiết, Thiếu tá Thọ càng nỗ lực bằng việc đọc tài liệu, sáng tạo trong công việc trên cơ sở những trang thiết bị, thuốc men được cung cấp tại đơn vị để luôn sẵn sàng việc khám, điều trị cho quân và dân ở đây.

Đầu tư nâng cao năng lực y tế biển, đảo

Những năm qua, trong nỗ lực nâng cao công tác khám, điều trị cho hệ thống y tế các cấp khu vực biển, đảo, Bộ Y tế và các địa phương, đơn vị liên quan đã triển khai nhiều hoạt động tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, đầu tư hạ tầng để các cơ sở y tế hoạt động hiệu quả hơn.

Trong đợt công tác thăm, làm việc với cán bộ, chiến sĩ, nhân dân trên các đảo phía tây nam của Tổ quốc, bác sĩ Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm cấp cứu Thành phố Hồ Chí Minh đã trực tiếp cùng các đồng nghiệp của mình mang nhiều loại thuốc đặc trị, thiết yếu tặng các đơn vị.

Đội ngũ bác sĩ của Thành phố Hồ Chí Minh tập huấn y tế cho cán bộ quân y trên đảo Hòn Chuối.

Đội ngũ bác sĩ của Thành phố Hồ Chí Minh tập huấn y tế cho cán bộ quân y trên đảo Hòn Chuối.

Trong đó hai mô hình để thị phạm công tác sơ cấp cứu trong trường hợp có người cần bị hô hấp nhân tạo được đội ngũ quân y trên các đảo rất phấn khởi khi tiếp nhận vì mô hình có thể hỗ trợ huấn luyện cho cả quân và dân nhằm giảm thiểu các tai nạn và các xử lý khi gặp tai nạn

Còn bác sĩ Nguyễn Thị Phan Thuý, Giám đốc bệnh viện Da Liễu Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu cách sử dụng nhiều loại thuốc phòng và điều trị ngoài da để cán bộ, chiến sĩ sử dụng trong trường hợp cần thiết.

Ở môi trường rất đặc thù như vậy, các bệnh ngoài da thường rất dễ gặp nên ngoài cung cấp thuốc, đoàn bác sĩ chúng tôi còn tập huấn thêm các kiến thức về cách phòng tránh và xử lý khi gặp phải các triệu chứng của bệnh lý ngoài da, bác sĩ Thuý cho biết thêm.

Lần đầu tiên được tận mắt chứng kiến các công tác khám, chữa bệnh của đội ngũ quân y trên các đảo, chúng tôi càng khâm phục tinh thần ý chí vượt khó của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân nơi đây. Điều đó càng thôi thúc chúng tôi quyết tâm hơn nữa thực hiện hiệu quả các chính sách, kế hoạch về y tế biển đảo.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương

Bác sĩ Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm cấp cứu 115 Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ thêm: "Qua chuyến công tác này, chúng tôi có kế hoạch thực hiện mở rộng việc công tác cấp cứu qua điện thoại, video call để biến việc cấp cứu trở nên hiệu quả hơn. Trước đây mình cũng từng tham gia công tác nhưng khi đặt chân đến những vùng đất đặc biệt này cho mình những xúc động thực sự. Chứng kiến những khó khăn vất vả của cán bộ, chiến sĩ nơi đây mới thấy những áp lực công việc hằng ngày mà cán bộ, chiến sĩ phải đối mặt. Điều đó càng cho bản thân thêm những động lực để cống hiến nhiều hơn nữa cho công việc, cuộc sống".

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hồ Chí Minh trao tặng quà, trong đó có thuốc, thiết bị y tế cho đội ngũ quân và dân trên đảo Hòn Đốc (tháng 11/2024).

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hồ Chí Minh trao tặng quà, trong đó có thuốc, thiết bị y tế cho đội ngũ quân và dân trên đảo Hòn Đốc (tháng 11/2024).

Nhấn mạnh về những công tác hỗ trợ y tế đối với cán bộ, chiến sĩ trên các đảo, đồng chí Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, những tình cảm mà quân và dân thành phố đã trao cho đơn vị trong đó có việc hỗ trợ trang thiết bị y tế, cách điều trị là cực kỳ quan trọng và ý nghĩa. Qua đó góp phần nâng cao công tác khám, điều trị bệnh cho cán bộ, chiến sĩ tại đảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Y tế trong chuyến công tác tại quần đảo Trường Sa năm 2024 cũng cho biết, Quyết định số 658/QĐ-TTg, ngày 8/6/2023 về Phê duyệt chương trình Phát triển y tế biển, đảo Việt Nam đến năm 2030 có ý nghĩa rất lớn khi đã tạo hành lang pháp lý để Bộ triển khai các công tác đầu tư về cơ sở hạ tầng cũng như nguồn nhân lực đáp ứng cho công tác khám, điều trị trên các khu vực biển, đảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Y tế thăm hỏi các em thiếu nhi trên đảo Song Tử Tây trong chuyến công tác ra quần đảo Trường Sa năm 2024.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Y tế thăm hỏi các em thiếu nhi trên đảo Song Tử Tây trong chuyến công tác ra quần đảo Trường Sa năm 2024.

Bộ Y tế cho biết, trong thời gian tới sẽ tập trung nâng cấp một số cơ sở đặc thù của Viện Y học biển như Trung tâm cấp cứu và hồi sức chống độc, Trung tâm Y học dưới nước và oxy cao áp nhằm nâng cao công tác khám, chữa bệnh đối với các bệnh đặc thù liên quan đến biển. Song song đó là phối hợp với các đơn vị, địa phương thực hiện các công tác tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho các đơn vị nhằm nâng cao hiệu quả công tác khám, điều trị.

“Lần đầu tiên được tận mắt chứng kiến các công tác khám, chữa bệnh của đội ngũ quân y trên các đảo, chúng tôi càng khâm phục tinh thần ý chí vượt khó của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân nơi đây. Điều đó càng thôi thúc chúng tôi quyết tâm hơn nữa thực hiện hiệu quả các chính sách, kế hoạch về y tế biển đảo”, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương chia sẻ.

Quyết định số 658/QĐ-TTg, ngày 8/6/2023 về Phê duyệt chương trình Phát triển y tế biển, đảo Việt Nam đến năm 2030 đặt ra mục tiêu:

Đến năm 2030, 70% bệnh viện, trung tâm y tế huyện đảo có khả năng triển khai kỹ thuật ngoại khoa tương đương bệnh viện hạng 2.

100% trung tâm kiểm soát bệnh tật, trung tâm y tế quận, huyện, thị xã thành phố thuộc tỉnh, cơ sở y tế dự phòng quận đội tại các tỉnh có biển được đầu tư, nâng cấp bảo đảm thực hiện nhiệm vụ trên khu vực biển, đảo. 100% tàu cá khai thác hải sản xa bờ được trang bị tủ thuốc và dụng cụ y tế theo quy định.

100% người dân vùng biển, đảo được tuyên truyền, phổ biến kiến thức, huấn luyện kỹ năng dự phòng bảo vệ sức khỏe, kỹ năng tự sơ cấp cứu và vận chuyển người bị nạn đến các cơ sở cấp cứu vùng biển, đảo.

>> Vững chí thanh xuân trên biển trời tây nam

Có thể bạn quan tâm

Đồng chí Nguyễn Hoàng Giang, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi phát biểu kết luận tại phiên họp.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu chủ động rà soát, cập nhật, hoàn thiện kịch bản tăng trưởng

Chiều 12/5, phát biểu kết luận tại phiên họp thường kỳ tháng 4, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương chủ động rà soát, cập nhật, hoàn thiện kịch bản tăng trưởng và kịp thời tham mưu giải pháp điều hành, phản ứng chính sách nhanh, sát tình hình thực tiễn.

Các em nhỏ với những bó hoa tươi thắm dâng lên Bác Hồ kính yêu.

[Ảnh] Hàng nghìn thiếu niên, nhi đồng về thăm quê Bác Hồ dịp sinh nhật của Người

Những ngày tháng 5, Khu Di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên (ở xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An) đón hàng nghìn lượt du khách, người dân từ khắp mọi miền đất nước về thăm viếng. Trong dòng người ấy, có đông đảo các cháu thiếu niên, nhi đồng - thế hệ luôn được Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho tình yêu thương đặc biệt.

Xã Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị có 33 nhà hàng được đầu tư xây dựng nhưng chưa đưa vào sử dụng, bỏ hoang gần 2 năm nay.

[Ảnh] Lãng phí tại các dự án hạ tầng du lịch ven biển Quảng Trị

Các hạng mục tại các bãi tắm cộng đồng ở xã Cửa Việt và Bến Hải (Quảng Trị) được đầu tư hàng chục tỷ đồng nhưng nhiều năm vẫn “cửa đóng then cài”, xuống cấp và bị mất cắp tài sản. Trong khi đó, nhiều hộ dân vẫn phải kinh doanh tạm bợ ngay bên cạnh, còn các bãi tắm đứng trước nguy cơ tiếp tục lỡ hẹn mùa du lịch năm 2026.

Lực lượng kiểm lâm thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Krông Pha (xã Lâm Sơn, tỉnh Khánh Hòa) cùng các tổ bảo vệ rừng đi kiểm tra các vùng rừng khộp do đơn vị quản lý đang có nguy cơ cháy cao trong mùa khô. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa phòng, chống cháy rừng mùa khô

Nắng tháng 5 như đổ lửa lên nhiều khu rừng ở phía nam tỉnh Khánh Hòa. Từng lớp thực bì của những cánh rừng khộp mùa thay lá đang khô giòn dưới cơn gió nóng rát… tạo nên một “kho chứa nhiên liệu ngầm” khổng lồ, chỉ chờ một tia lửa nhỏ cũng có thể bùng phát thành hỏa hoạn.

Sức hút đêm Đại Nội

Sức hút đêm Đại Nội

Dịp lễ 30/4 và 1/5 vừa qua, Đại Nội Huế trở thành điểm hội tụ nổi bật của du lịch Cố đô khi lần đầu tiên các sản phẩm trải nghiệm đêm được tổ chức đồng bộ, nhất là chuỗi ẩm thực cung đình.

Du lịch tại vùng căn cứ địa cách mạng

Du lịch tại vùng căn cứ địa cách mạng

Nhằm gìn giữ, giáo dục truyền thống cách mạng và phát triển kinh tế-xã hội địa phương, hiện nay, xã Trà Tân, thành phố Đà Nẵng đang từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch về nguồn tại quần thể Khu di tích Trung Trung Bộ-Nước Oa. Đây từng là nơi đóng quân của Khu ủy và Bộ Tư lệnh Quân khu 5 trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Quảng Trị quảng bá du lịch qua truyền hình và điện ảnh quốc tế

Quảng Trị quảng bá du lịch qua truyền hình và điện ảnh quốc tế

Gần đây, nhiều thắng cảnh, điểm du lịch nổi tiếng của tỉnh Quảng Trị được quảng bá rộng rãi trong nước và thế giới thông qua các kênh truyền hình và điện ảnh. Đây là cách làm mà ngành du lịch Quảng Trị chú trọng nhằm đưa vẻ đẹp bí ẩn bất tận của hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng đến gần hơn với du khách.

Nghi thức gắn biển công trình chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (Ảnh ML)

Gắn biển hai công trình chào mừng Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Thanh Hóa vừa tổ chức lễ gắn biển hai công trình: Nhà máy Basic Medical Việt Nam và Nhà ở xã hội Quảng Thành-Hợp Lực, chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Đại hội đại biểu toàn quốc các tổ chức chính trị-xã hội, nhiệm kỳ 2026-2031.

Tạo đà cho nông sản địa phương vươn xa

Tạo đà cho nông sản địa phương vươn xa

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất nông sản địa phương tìm kiếm đối tác tiềm năng, mở rộng thị trường, tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tổ chức các chương trình, sự kiện xúc tiến thương mại.

Khơi thông nguồn lực cán bộ chính quyền địa phương 2 cấp

Khơi thông nguồn lực cán bộ chính quyền địa phương 2 cấp

Sau 1 năm sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, bộ máy chính quyền thành phố Đà Nẵng từng bước tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động... Tuy nhiên, nhân lực và công tác cán bộ vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”, cần tiếp tục tháo gỡ để vận hành tốt bộ máy mới.

Độc đáo lễ rước nước trong Lễ hội Tháp Bà Pô Nagar

Độc đáo lễ rước nước trong Lễ hội Tháp Bà Pô Nagar

Lễ hội Tháp Bà Pô Nagar năm 2026 diễn ra từ ngày 5 đến 11/5 (tức 19-25/3 âm lịch) tại Tháp Bà Pô Nagar, Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của lễ hội là nghi lễ rước nước truyền thống.

Trọn niềm tin theo Đảng

Trọn niềm tin theo Đảng

Ông Lê Huy Chiệc, đảng viên vừa vinh dự đón nhận Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng, trú ở thôn Ngọc Trà 2, xã Quảng Chính, tỉnh Thanh Hóa. Ở tuổi 90, sức khỏe ông Chiệc đã yếu đi nhiều theo quy luật của thời gian, nhưng niềm tin vững bền và niềm tự hào sâu sắc của một người đảng viên lão thành thì không phai nhạt.

63 con bò giống, hơn 55.000 con gà, vịt giống cùng 100 chiếc xe đạp đã được trao tận tay người dân, học sinh vùng bị thiên tai.

Gieo sinh kế trên vùng đất sau lũ

Những ngày đầu tháng 5, khi nắng đầu hè đã phủ vàng lên các triền đồi, những con đường liên thôn ở vùng sâu, vùng xa thuộc Khánh Hòa, Đắk Lắk và Lâm Đồng lại rộn ràng bước chân của cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên thanh niên và các thành viên thiện nguyện.

Lực lượng vũ trang trợ giúp hộ dân ở Thanh Hóa đào móng, xây dựng nhà ở.

Thanh Hóa: Xây dựng, sửa chữa 67 ngôi nhà cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học

Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Quyết định số 1355/QĐ-UBND phê duyệt danh sách đối tượng là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học đang hưởng trợ cấp ưu đãi hằng tháng đủ điều kiện hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn tỉnh.

Huế rà soát, chấn chỉnh để cùng ngư dân cả nước gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU của Ủy ban châu Âu (EC)

Huế yêu cầu phối hợp chặt chẽ với đoàn kiểm tra chống khai thác IUU

Sáng 11/5, Ủy ban nhân dân thành phố Huế công bố quyết định kiểm tra công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các sở, ngành, lực lượng liên quan phối hợp với đoàn kiểm tra của Bộ Công an để rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý tàu cá.

Vũ khí nóng và pháo công dân tự giác giao nộp cho cơ quan chức năng.

Thanh Hóa: Người dân tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ

Ngày 11/5, Công an Thanh Hóa khuyến cáo người dân khi phát hiện vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ hoặc pháo không rõ nguồn gốc cần nhanh chóng trình báo, giao nộp cho cơ quan chức năng; tuyệt đối không tự ý cất giữ, sử dụng hoặc vận chuyển nhằm tránh những hậu quả đáng tiếc và vi phạm pháp luật.