Quy hoạch thoát nước Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được phê duyệt năm 2013, nhưng sau hơn 10 năm triển khai, khoảng cách giữa quy hoạch và thực tiễn đầu tư vẫn còn rất lớn. Hệ thống hạ tầng thoát nước của Hà Nội hiện mới đáp ứng khoảng 20% quy hoạch được phê duyệt. Hàng nghìn tỷ đồng đã được đầu tư nhưng việc quy hoạch chậm thực thi, thiếu đồng bộ trong đầu tư khiến công tác thoát nước của thành phố còn nhiều bất cập.
Trả lời chất vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố tại kỳ họp thứ 5 vừa qua, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Trương Việt Dũng khẳng định, thành phố sẽ thay đổi tư duy trong đầu tư cho lĩnh vực thoát nước, chuyển từ quản lý theo “điểm” sang “lưu vực”. Thời gian tới, sẽ chuyển từ phương thức giao gói duy tu theo khối lượng công việc sang giao theo kết quả tiêu, thoát nước.
Về ứng dụng công nghệ, ông Dũng cho biết, thành phố cam kết trong năm 2026 sẽ hoàn thành triển khai hệ thống cảm biến IoT, đầu tư đồng bộ Trung tâm điều hành thoát nước thông minh, bao gồm: Hạ tầng công nghệ, hệ thống truyền dẫn, phân tích dữ liệu và điều hành thông minh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành hệ thống thoát nước trên toàn địa bàn. Đây là “bộ não” giúp chuyển từ phản ứng bị động sang dự báo, điều tiết chủ động theo thời gian thực - một bước tiến rõ rệt so với mô hình quản lý truyền thống trước đây.
Lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, hiện thành phố mới hoàn thiện khoảng 77 km tuyến cống trục chính, trong khi hệ thống hồ điều hòa, trạm bơm và mạng lưới thoát nước vẫn còn thiếu, chưa đồng bộ. Trước thực trạng này, thành phố đã triển khai 10 dự án chống ngập khẩn cấp, bao gồm 5 dự án hệ thống và 5 hồ điều hòa. Với nguồn vốn đầu tư khoảng 5.600 tỷ đồng, các dự án khẩn cấp tác động trực tiếp đến khoảng 120 điểm ngập, bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, vẫn chỉ giải quyết được một phần của vấn đề thoát nước trên địa bàn thành phố, chưa thể giải quyết triệt để tình trạng úng ngập.
Giải pháp căn cơ cho tình trạng úng ngập chính là đẩy nhanh các công trình đầu mối theo quy hoạch. Tại đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố đã tính toán nâng tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước theo các kịch bản biến đổi khí hậu, đồng thời nghiên cứu các giải pháp mới như: Hồ ngầm, bể chứa nước, mô hình “thành phố bọt biển” và kết hợp hạ tầng xanh - hạ tầng xám nhằm nâng cao khả năng chống ngập trong dài hạn.
Tại cuộc họp ngày 4/8, sau khi nghe báo cáo về công tác bảo đảm thoát nước chống úng ngập, tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư công khẩn cấp lĩnh vực thoát nước, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Vũ Đại Thắng yêu cầu sớm hoàn thiện Đề án tổng thể xử lý úng ngập gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Thời gian trình Đề án là tháng 9/2026.
Đề án phải xác định lộ trình đầu tư, phân vùng chống ngập, công khai mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, dự án; cụ thể hóa định hướng “thành phố bọt biển” thành tiêu chuẩn kỹ thuật và giải pháp ứng dụng. Chủ tịch thành phố yêu cầu nghiên cứu hoàn thiện quy hoạch theo hướng tách bạch hệ thống thoát nước mưa và hệ thống thu gom, xử lý nước thải.
Để khắc phục điểm nghẽn úng ngập, tiến độ xác lập, cụ thể hóa quy hoạch tổng thể là điều kiện rất quan trọng. Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, trong tháng 9/2026, thành phố sẽ cụ thể hóa 5 đồ án quy hoạch hạ tầng kỹ thuật. Các hệ thống quy hoạch phân khu, khu chức năng sẽ được triển khai ngay trong năm 2026 với thời gian tiết giảm khoảng 30- 50% so với quy định hiện hành.
Thành phố phấn đấu hoàn thiện hơn 40 đồ án quy hoạch phân khu trong năm 2026 để làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, phục vụ triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn.