Từ cây lúa được mùa mất giá...
Trưa cuối tháng 3, trên những cánh đồng lúa lấp lánh ánh vàng tại ấp Kinh 8, xã Đá Bạc tiếng động cơ rền vang inh ỏi góc trời. Những chiếc máy gặt đập liên hợp hối hả chạy quanh khắp mặt ruộng, mang về cho nhà nông những bao lúa nặng trĩu hạt. Thế nhưng, niềm vui mùa màng lại chẳng thể trọn vẹn. Lau vội giọt mồ hôi sau khi kiểm đếm số lúa mới gặt, ông Võ Văn Việt nhẩm tính, 3 ha lúa ST25 vụ này gia đình ông thu về gần 24 tấn, tăng đáng kể so với vụ trước. Nhưng giá lúa hiện rớt xuống còn 6.400 đồng/kg, giảm hơn 1.000 đồng so với vụ hè thu, và thấp hơn 2.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm ngoái. Lúa dẫu trúng mùa nhưng lại rớt giá, trong khi chi phí công gặt tăng từ 280.000- 300.000 đồng lên tới 400.000- 450.000 đồng”. Cách đó không xa, người hàng xóm gần là ông Đoàn Văn Mừng cũng trong tâm trạng ngổn ngang. Vừa thu hoạch xong 3 ha lúa ST25 trước đó hai ngày với giá bán chỉ 6.300 đồng/kg, ông xót xa chia sẻ rằng sau khi thu được 22 tấn lúa và trừ hết mọi chi phí, số tiền lời còn lại chỉ chừng 50 triệu đồng. Ông Mừng tiếc nuối: “Giá như chi phí công gặt không tăng vọt và giá lúa không bị o ép, thì vụ này nông dân đã có một mùa màng trọn vẹn”.
Tính đến cuối tháng 3 vừa qua, trà lúa đông xuân 2025- 2026 tại Cà Mau đã thu hoạch khoảng 50.000 ha trên tổng diện tích 93.000 ha. 43.000 ha còn lại đang trong giai đoạn trổ và chín. Thế nhưng giá nhiên liệu tăng vọt bất ngờ đã vô tình tạo thành gánh nặng vô hình đè lên vai người nông dân lúc thu hoạch rộ. Lão nông Nguyễn Văn Phụng, có đồng lúa 3 ha ở ấp Nhà Máy A (xã Khánh Hưng), lo lắng tột độ khi dự cảm: “Dẫu vụ này may mắn mua vật tư từ trước, nhưng nếu giá nhiên liệu không hạ nhiệt, các chi phí đầu vào ở vụ sau chắc chắn sẽ rục rịch ăn theo”. Chia sẻ về thực trạng nêu trên, ông Nguyễn Văn Đoàn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đá Bạc cho hay: Máy móc trên đồng cần dầu để chạy, từ khâu bơm tát đến ứng phó hạn mặn, chi phí đều dội lên mạnh do phải vận hành liên tục. Dịch vụ thuê máy cày làm đất hay máy gặt cũng vì thế mà tăng thêm từ 200.000-400.000 đồng/ha. “Hạt lúa mang về chưa kịp mừng thì cước vận chuyển cũng tăng 15-20%, tạo cớ cho thương lái ép giá thu mua. Dẫu năng suất lúa vụ này đạt mức khá với hơn 6,9 tấn/ha, nhưng sau khi trừ đi chi phí đầu vào đang leo thang, lợi nhuận của nông dân chỉ còn từ 15-20 triệu đồng/ha, kém hẳn so với năm ngoái”, ông Đoàn chia sẻ.
...đến sóng lặng đầm tôm
Rời những cánh đồng lúa ngập nắng, câu chuyện giá tiếp tục đến các mô hình nuôi tôm thâm canh và siêu thâm canh tại vùng đất được mệnh danh là “vựa tôm” của cả nước. Chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 5-10% giá thành sản xuất thủy sản do hệ thống thiết bị cần vận hành liên tục. Kéo theo đó, mọi chi phí từ thức ăn, con giống, cho đến thuốc men và dịch vụ đều rủ nhau tăng theo đà của xăng dầu. “Vật tư đầu vào tăng đang âm thầm bào mòn đi phần lợi nhuận ít ỏi và đẩy mọi rủi ro về phía người nuôi tôm như gia đình tôi”, lão nông Hà Văn Hùm, chủ hai ao tôm siêu thâm canh tại ấp Tân An Ninh A (xã Tạ An Khương, tỉnh Cà Mau) chia sẻ.
Tại vùng mặn Cà Mau, những hộ theo đuổi mô hình siêu thâm canh và thâm canh đang phải hứng chịu áp lực nặng nề nhất do sử dụng lượng lớn vật tư đầu vào. Trong khi đó, các mô hình bán thâm canh, quảng canh cải tiến hay tôm sinh thái may mắn chịu sự tác động nhẹ nhàng hơn. Trước những rủi ro đang chực chờ, không ít nông dân đành ngậm ngùi thu hẹp quy mô, giãn vụ, hoặc chuyển hướng sang các mô hình an toàn hơn nhằm tự vệ và tiết giảm chi phí. Tuy nhiên, sự dịch chuyển này lại tiềm ẩn một nguy cơ sụt giảm sản lượng tôm công nghiệp trong ngắn hạn, vô tình tác động trực tiếp đến nguồn cung nguyên liệu cho các nhà máy chế biến và xuất khẩu-ngành kinh tế mũi nhọn của vùng cực nam Tổ quốc.
Giữa muôn vàn khó khăn bủa vây ấy, sự đồng hành kịp thời của các cơ quan chức năng chính là điểm tựa vững chắc nhất để vỗ về những âu lo của người dân. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã nhanh chóng ban hành những chỉ đạo sát sao, nỗ lực hỗ trợ kết nối tiêu thụ nông sản và liên tục bám sát từng nhịp biến động của giá nhiên liệu trên thị trường. Bằng sự thấu hiểu và tâm huyết, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tô Hoài Phương chia sẻ: Đơn vị đang khẩn trương tham mưu những định hướng điều chỉnh cơ cấu sản xuất cho nông dân. Mục tiêu cốt lõi là hướng đến việc tiết giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả canh tác và duy trì sự phát triển bền vững. Chính từ những nỗ lực không mệt mỏi này, ngành chức năng kỳ vọng sẽ tiếp thêm sức mạnh, giúp những người nông dân vững vàng bước qua cơn “bão giá” đầy thử thách.
